Забіць нягодніка, альбо Гульня ў Альбарутэнію. Сутарэнні Ромула

Вядома, гэты бок жыцьця я бачыў толькі ўрыўкава. Што мне да мітусьні? Мне пашчасьціла пару гадоў працаваць побач з вялікай Марыяй Складоўскай-Кюры. Праўда, у інстытут радыя я ісьці адмовіўся — вабілі іншыя тэмы… Але не пайшоў я і па шляху таленавітага, але прагнага да грошай і посьпеху Шуэлера, які свае таленты выплюхнуў у фарбу для валасоў. Ды яшчэ назваў яе гэтак па-мяшчукоўску — “Ларэаль”. Цяпер ён уладальнік аднайменнай фірмы. Што ж, магчыма, і фарба для валасоў можа зрабіць чалавека знакамітым.

Давялося паезьдзіць па сьвеце. Прага, Вена, Лондан… Ці быў я шчасьлівы? Што за некарэктнае пытаньне? Якое права я меў на шчасьце? Я марыў пра адно — працаваць да зьнямогі і аднойчы памерці ў лабараторыі. Я не арыгінальны — мне падабалася, як гэтак жа сфармуляваў пра сваё пісаньне Кафка. Падобна, мая мара пачынала збывацца… Але сябар не зьбіраўся пакідаць мяне сам-насам з ёю. Гэта была ягоная вялікая памылка. Якая, між іншым, забіла наша сяброўства.

І вось, уявіце… Восень 1920 году. Не такая, як тут, шэрая, дажджлівая, а — цёплая, як шклянка сырадою, з сінім-сінім небам над бульварамі, з залатым лісьцем каштанаў. Быў такі пісьменьнік, Аляксандр Зеваэс… Дык ён пра дваццатыя гады ў Парыжы сказаў так: “Пагоня за любоўнымі пры­годамі і мільёнамі, за задавальненьнямі і радасьцямі жыцьця. На кожным куце расчынілі дзьверы танцзалы, куды сьпяшалася стракатая публіка… Таньчылі апантана, каб забыцца, апамятацца ад узрушэньняў вайны…”

Парыж той пары называлі Віль-Люмьер, горад сьвету.

Калі падчас ваенных дзеяньняў Акерман працаваў у шпіталі, ён пасябраваў там з дзіўным маладым французам, таксама студэнтам, толькі маладзейшым на некалькі гадоў, які сьпецыялізаваўся на псіхічных хваробах. Звалі французіка Андрэ Брэтон. А дзіўны ён быў, таму што яго на фоне скрываўленых целаў перапаўнялі выбуховыя ідэі наконт стварэньня новай культуры. Старая, як вядома, заўсёды ні да падлы — новую трэба.