Віхры на скрыжаваннях

- Бываюць, і вельмі часта.

- Як бы мне да іх трапіць?

- Вас так ніхто не возьме, мала з якой мэтай вы хочаце да іх.

- Як гэта не возьме. Я ж савецкі інжынер, лейтэнант, быў паранены, трапіў у палон і пайшоў сюды, каб хутчэй трапіць у строй да сваіх, а так бы недзе гніў на захадзе за дротам.

- Але ж вы цяпер працуеце на ворага?

- Я не прызнаўся немцам, што я інжынер. Сказаў, што чырвонаармеец, ведаю нямецкую мову і цяпер працую перакладчыкам. Выблытваю як магу сваіх людзей. А колькі палонных праз мяне з дывізіі ўцякло! Абяцалі, калі трапяць да партызан, прыйдуць па мяне. Але ніхто не прыйшоў. Вось так вы і скажыце сваім партызанам. Можа, да вас прыйдзе Валя, няхай не баіцца, а прама ідзе сюды. Хоць хто і затрымае, дык усё роўна трапіць да мяне. А я ў генерала ў аўтарытэце, як лепшы выразнік яго думак.

Данілаў гаварыў, і Валодзя бачыў, як у яго знікла ўся папярэдняя напышлівасць. Яго выгляд быў варты жалю. Хлопец паверыў у шчырасць прызнання перакладчыка, але ж ён сам быў у нялёгкім становішчы. Толькі розніца паміж імі была ў тым, што Данілаў заблытаўся на варожай дарозе, а Валодзя наадварот. Хлопцу трэба недзе пераседзець, каб збіць са следу пасланцоў Шабліна. І цяпер партызан і нямецкі перакладчык сядзяць адзін перад адным моўчкі. Данілаў знайшоў сям'ю, якой ён адкрыўся і сказаў усё, але ж яна, сям'я гэта, вельмі асцярожная, і гэта гняце яго душу. Калі яны ўжо не вераць, дык хто ж тады зможа паверыць? Цяпер ён у гітлераўцаў ва ўладзе, ведае партызанскую сям'ю, з якой мог бы расправіцца самымі жудаснымі метадамі. Але не, ён нават і не мысліць аб гэтым, а хоча кожнага пераканаць у сваёй адданасці Радзіме.

- Дык вы не верыце мне? - спытаў Данілаў.

- Веру.

- Тады вы няпраўду кажаце, што да вас партызаны ходзяць. Некалькі дзён назад да мяне палоннага прывялі. Ён у Жлобіне з эшалона ўцёк. Я яму намякаў наконт партызан, але ён сказаў, што яны кудысьці ў глыб палескіх лясоў пайшлі. Сам жа ён баіцца, каб не трапіць дзе на гестапа, і ад маіх паслуг ухіліўся. Генерал многа палонных не хоча трымаць, бо для іх вялікая ахова патрэбна, і яны робяць умацаванні знарок кепска. Я ўжо гаварыў, што палонных было многа, але я дапамог некаторым уцячы. Цяпер засталося толькі дванаццаць.

- Ён думаў, што вы яго выпрабоўваеце. Я не веру, каб чалавек згадзіўся быць лепш у палоне, чым на волі.

- Уявіце сабе, што тыя палонныя, радзіма якіх была акупавана, не баяліся мяне, а слухалі і ўцякалі. Гэтыя ж, што засталіся, звыкліся са сваім становішчам і не ўяўляюць, куды ім кінуцца. Іншая справа, каб яны звязаліся з партызанамі.

- Вашы меркаванні правільныя, - сказаў Валодзя і задумаўся.

Паабяцаць, што ён завядзе іх усіх у партызаны, дык не ведаеш, каго напаткаеш, могуць самога яшчэ арыштаваць і выдаць Шабліну. Падвесці і накіраваць у атрад - нельга. Яшчэ хто вернецца ды немцам данясе.

- Вам лепш было б пайсці ў партызаны з палоннымі. Яны б пацвердзілі, што вы свой чалавек і не прыйшлі з якой-небудзь іншай мэтай. А яшчэ лепш было б, каб вы склад які ўзарвалі або машыну знішчылі. Гэта было б тое, чым неяк загладзілі б сваю віну.