Віхры на скрыжаваннях

Вось перад Валодзевым позіркам узняліся высокія горы з глыбокімі ярамі і густым зараснікам вакол іх. А там, ніжэй, быццам слон уцякае ад ляснога пажару, вялізныя кусты бэзу зацвілі на ружовым фоне. Але ўся гэта прыгажосць паўстае ў жывым уяўленні чалавека. Толькі ніхто не можа ўбачыць, як змяняюцца думкі, як змяняецца душэўны стан чалавека.

Хлопец спяшаўся ісці ўслед за сонцам, і яно яшчэ не паспела схавацца за зямлю, як ён ступіў у цяністы сад каля вёскі Слабады. Цяпер Валодзя ўжо захваляваўся: ці пазнае яго цётка Голубіха, Валіна маці. У вёсцы было ціха, толькі зрэдку адтуль даносіўся гул машыны ды чуліся выкрыкі на нямецкай мове.

«А гэта адкуль? - падумаў Валодзя. - На ўскраіне саду палаткі стаяць. Няўжо ў сямістах хатах гітлераўцам не хапіла месца? Але гэта лепш, можа, і ў Валінай хаце немцаў няма. Тады ўсё будзе добра. Пасланцы Шабліна сюды за мной не пойдуць».

Валодзя па баразне, каля градак, падышоў да хаты, пераступіў невысокі плоцік і юркнуў у сенцы, бо па вуліцы ішлі варожыя салдаты. Пастукаў у дзверы. Чуцён быў тупат ног, але ніхто не адзываўся.

Хлопец пачакаў. Вось адчыніліся дзверы, і перад ім паўстала жанчына.

- Вы Валіна маці? - нясмела запытаў Валодзя.

- Так, - адказала жанчына і здзіўлена паглядзела ў твар хлопцу.

- Вы мяне не пазналі, а я вас...

- Праходзь, праходзь, чаму ж не пазнала, - сказала Голубіха і здзіўлена працягвала глядзець на Валодзю.

- У вашай хаце немцы не стаяць?

- Не. Ты з Дубовай Грады, сын Байкача?

- Ага.

- З маёй Валькай разам вучыўся. Я ведаю, яна нядаўна пра цябе расказвала.

Валодзя падумаў, што жанчына ўсё пра яго ведае, і запытаў:

- А калі Валя была дома?

- Ды як ты ў Жлобін хадзіў.

- А-а.

- Як гэта ты так смела ходзіш то ў Жлобін, то сюды?

- Так трэба, - павесялеў Валодзя.

- Ну, як мая дачка там, расказвай?

Валодзя акінуў позіркам хату.

- Тут нікога няма чужога. У спальні мая меншая, Галька, ляжыць. Усё кніжкі чытае. Я пачула стук у дзверы ды хутчэй да яе, каб кніжкі схаваць, яны ж савецкія.

Валодзю не было чаго новага паведаміць пра Валю, і ён сказаў, што жыве яе дачка па-ранейшаму.

- Сядзьце, паешце, - запрасіла жанчына хлопца да стала.

Валодзя сеў. Са спальні пачуўся голас:

- Мама, хадзі сюды!

Жанчына выйшла. А Валодзя задумаўся, чаму дзяўчына не выходзіць адтуль. Няўжо ёй не цікава было паслухаць пра сястру. Але пачуў, што маці ёй расказвае пра Валю і пра яго, і заключыў, што Галя хворая. А калі прыйшла жанчына, ён запытаў:

- Чаму Галя не выходзіць са спальні?

- А што, Валя не расказвала табе, якое няшчасце ў нас?

- Не.

- Ой, дзеткі мае...

Жанчына ўздыхнула, і яе чорныя вочы адразу ж напоўніліся слязьмі. На чыстым, прыгожым твары з'явілася больш зморшчынак. Яны паглыбіліся ў кутках вачэй, губ. Чорная з ледзь прыхопленай сівізной пасма валасоў выехала з-пад белай хустачкі і прыкрыла высокі лоб.