Забіць нягодніка, альбо Гульня ў Альбарутэнію. Сутарэнні Ромула

— Напэўна, яна вас любіла? — пацікавілася я.

— Ці можна любіць адроддзе шатану? — прамовіў хімік бяз цені крыўды. — Пані Леакадзія была прыстойнай удавой паштовага служачага з Менску. Гадавала адзіную дачку, прыгажуню Юльяну… У гімназіі вывучыла. А тая зьбегла з факірам-венграм з імем Янош Рагоцы з праезджага балагану.

— Чакайце, але ж у вас не венгерскае, а беларускае прозьвішча? І па-бацьку вы — Іванавіч? — удакладніў Макс, старанна захінаючы рукою дыктафон.

— Іванавіч я таму, што перайначыў Яноша ў Івана. А прозьвішча матчына — таму што мае бацькі не вянчаліся, — патлумачыў Скаловіч. — Бацька ўжо быў жанаты — ці то ў Польшчы, ці то на Украіне… Увогуле, ня ведаю, ці сапраўды ён венгр, як дэклараваў. У цырку часта называюць сябе экзатычнымі імёнамі. Ня чуў ад яго ні венгерскіх песьняў, ні цікавасьці да лёсу радзімы. Памятаю толькі, ён расказваў на ламанай расейскай мове пра парослыя вінаграднікамі горы, на вяршынях якіх стаяць старыя кляштары, як арліныя гнёзды. Пра атары авечак, якія яму ў дзяцінстве трэба было пасьвіць. Ён таксама ў свой час прыбіўся да вандроўнага балагану і зьбег ад мачыхі. Вось тут, над брывом, у яго быў шнар ад удару пугай. Казаў — пабілі аднавяскоўцы пасьля таго, як згубіў ажно шэсьць авечак. Падняўся нейкі віхор, яны спалохаліся, паляцелі ў прорву… Помню яшчэ, я страшэнна хацеў прымерыць шыкоўны венгерскі касьцюм Рагоцы для выступленьняў. Сіні, з залатымі кунтушамі… Бацька быў прыгожы. Спрытны, дужы, гучнагалосы, з чорнымі вусамі, якія за­кручваліся ў колцы, з буйнай чорнай грывай валасоў… Ці любіў ён мяне? Было пару разоў, праганяў тых, што мяне крыўдзілі. Але асаблівай пяшчоты не выяўляў. Лупіў, вядома… Тыя, каго ў дзяцінстве білі, іншага вы­хаваньня не ўяўляюць. А маці… З бацькам яны таксама ўвесь час біліся. Рагоцы меў палюбоўніц, напэўна, у кожным мястэчку, дзе мы спыняліся. Аднойчы ён прывёў у балаган чарнявенькую хахлушку з вялікай чорнай радзімкай на верхняй губе і сказаў, што яна будзе ягонай новай асістэнт­кай. Не, маці з балагану не сышла. Куды? На Ляхаўку, да беззаганнай пільнавальніцы нораваў Леакадзіі Пятроўны? Сышлася са старым дырэктарам-дрэсіроўшчыкам, і ў ягоны нумар са львом дадаліся дрэсіраваныя пудзелі, з якімі спраўлялася “мадэмуазэль Юльяна Скало”. Я гадзінамі расчэсваў паганую поўсьць тых чатырохлапых брахлівых артыстаў… Так што сабак не люблю яшчэ больш, чым панчохі ў сетачку. Калыханак маці мне дакладна не сьпявала. Мне ўвогуле здаецца, што яна, нарадзіўшы ў шаснаццаць, так і не ўсьвядоміла да канца, што зрабілася маці. Часам песьціла мяне, як ляльку. Потым адкідала… Як зламаную ляльку. Калі я падрос і зрабіўся зусім непрыгожы, увогуле забараняла пры чужых называць яе мамай. Я ж быў байструк. Тэорыю Аляксандры Калантай пра вольныя сэксуальныя адносіны тады яшчэ не ўзаконілі. І я дзіця граху.