Віхры на скрыжаваннях

Такая раніца заўсёды надае людзям бадзёрасць і стварае добры настрой. Сяргееў выйшаў з зямлянкі да пояса распрануты, з ручніком у руках і ціха напяваў: «Ты, конек вороной, передай, дорогой, что я честно почил за свободу...» Ён падышоў да ўмывальніка, які быў прымацаваны да тоўстай сасны, і пачаў хутка абцірацца халоднай вадой.

- Добрай раніцы, - пачуў Сяргееў прывітальныя словы камбрыга, разагнуўся і адышоў убок.

- Добрай раніцы.

- Працягвай, я пачакаю.

- Я ўжо... Так, сёння дзень будзе добры. Трэба некалькі груп накіраваць у вёскі, - сказаў камісар. - Камуністаў мы доўга затрымліваць не будзем. Коратка раскажам аб пастанове Пленума ЦК КПБ - і няхай едуць.

- Добра, але ж у нас на сход выносіцца тры пытанні: прыём у партыю, абмеркаванне пастановы Пленума і персанальная справа камуніста Кажамякі.

- Усё роўна мы павінны хутка закончыць сход, і трэба, каб нашы людзі ўжо сёння пасля абеду былі ў вёсках.

- Пойдзем. Я зараз пакажу вам свае нататкі па пастанове Пленума. Яны ў мяне кароткія. Галоўнае, дапамагчы сялянам убраць ураджай і схаваць збожжа ў зямлю. Партызаны павінны растлумачыць ім, што фронт ужо блізка і вораг будзе ў іх раней, чым нашы. Ён можа знішчыць наўмысна хлеб, каб нічога не засталося савецкім людзям.

- Ну, правільна, навошта мне чытаць твае нататкі, - ідучы да зямлянкі, гаварыў камбрыг.

- Так, а вы Байкачу рэкамендацыю напісалі?

- Яшчэ не. Гэта яго сёння ў кандыдаты прымаем?

- Так. Я ўчора іх разведчыку наказваў, каб Байкач быў тут.

- Прыйдзі да мяне, я напішу.

Пасля снедання Сяргееў зайшоў да Ядлоўца. Там ужо былі некаторыя камандзіры, камуністы. Услед за Сяргеевым у зямлянку зайшоў начальнік штаба атрада «Будзёнавец» Харамец.

Ён паведаміў, што Шаблін захварэў і на сход прыехаць не можа.

- А Байкач прыехаў? - запытаў камбрыг.

Харамец уцягнуў галаву ў плечы, агледзеў усіх прысутных і ціха сказаў:

- Не.

- А я вось спяшаюся пісаць рэкамендацыю, - паклаў на паперу ручку Ядловец.

- Дык я зараз пашлю па яго, - сказаў Сяргееў. - Хіба ён на заданні?

- Так, яго няма.

- Тады іншая справа.

У зямлянку камбрыга ўсё ішлі і ішлі камуністы. Усе загарэлыя, бадзёрыя.

Лес дыхаў свежасцю, уставаў папаратнік абапал партызанскіх сцяжынак. Як ні тапчы, а ўсё жывое ў спрыяльных умовах падымаецца, цягнецца ўгору. Нават лазовы пляцень, за якім трымалі некалькі кароў, і той пасля дажджу ажывіўся і зелянеў вялізным вянком.

Камуністы выйшлі з зямлянкі і накіраваліся ў «клас» лясной школы. Настаўніца, якая вучыць партызанскіх дзяцей, сёння дазволіла камандзірам правесці сход у яе класе.

Сход яшчэ не пачаўся, як да камісара падбег партызан і паведаміў, што вартавы затрымаў жанчыну, якая назвала сябе жонкай Шабліна і хоча бачыць Сяргеева.

- Гэта Зіна. Прапусціце, толькі няхай пачакае мяне.

Партызан павярнуўся і пабег. Ён хутка вёў жанчыну па сцяжынцы і ўсё думаў, чаму камісар назваў яе Зінай. Зіну-дыверсантку з роты Шабліна ён ведае.

- Як вас завуць? - раптам запытаў партызан.

- Анастасія, - адказала жанчына.