Віхры на скрыжаваннях

- А боты, а зорачка вунь на пілотцы, - жанчына глянула на кішэню.

- Так, цётачка, я чырвонаармеец.

- Дык вы ж не ідзіце хаця ў тую вёску, - яна паказала рукой у бок Дубовай Грады. - Учора там недзе ўз'ехала на міну машына, дык сёння туды многа немцаў прыбыло.

- Дзякую вам. Тады я тут сыду і пайду праз балотца.

Валодзя нават быў задаволены, што ў Дубовай Градзе яшчэ стаяць немцы. Хаця партызаны і кінуцца яго шукаць, дык да маці не зойдуць.

Хутка ён падышоў да саду і, крадучыся, пачаў прабірацца ў вёску па мяжы, зарослай густым вішняком. Раптам ён убачыў сваю маці. Яна развешвала на плот нейкія анучы. І Валодзя, сагнуўшыся, хуценька пабег да двара.

- Мама, - шэптам сказаў ён.

Тая шырока раскрыла вочы і пабялела, а потым загаварыла:

- Сыночак, ідзі ў двор хутчэй.

Валодзя пераскочыў цераз плот і пайшоў услед за маці.

- Ты надоўга, сынок?

- Не ведаю.

- Дык пераапраніся, бо немцы часта ходзяць па хатах. Як гэта ты вярнуўся... Жывы, сыночак...

У маці на вачах з'явіліся слёзы, але яна сціснула губы і не плакала. Ёй многа чаго хацелася сказаць Валодзю, але ў галаве зашумела, і ўсе думкі, якія апаноўвалі за час адсутнасці сына, зблыталіся, і яна не знаходзіла, з чаго пачаць.

З другой палавіны хаты выглянуў чорнагаловы брацік Коля. Валодзя кінуўся да яго, схапіў на рукі і пачаў цалаваць.

- Ну, як ты жывеш?

- Нічаво, - адказаў Коля. - Толькі ў нас немцы карову забралі і маму пабілі, дык яна хворая. Зайшлі ў хату і крычаць: «Ваш сын партызан, бандыт». Добра, што я пад печчу схаваўся.

- А так бы падумалі, што ты партызан, га?

- Не ведаю, - паціснуў плячамі Коля.

Маці заплакала і пачала моцна кашляць. З рота ў яе паказалася кроў. Валодзя пусціў малога і пачаў супакойваць яе, а сам думаў, ці прызнацца, у якім становішчы цяпер ён. Сказаць праўду, прычыніць дадатковы боль, які яна ўжо не вытрымае. Прамаўчаць, прыедуць партызаны, зробяць допыт, - маці прызнаецца, што сын быў, а куды пайшоў - не ведае. Рудавокі можа і руку прыкласці, а для маці будзе яшчэ горш. Не, заставацца дома ён не будзе, а хуценька пойдзе на балота. Там яшчэ знойдзе вінтоўку і накіруецца за Бярэзіну ў другі партызанскі атрад.

- Мама, я зараз пайду. Мне дай толькі на дарогу хлеба, калі ёсць.

- Сыночак мой, ты есці хочаш, а я разгубілася і нібы адурэла... Зацірку варыла...

Маці паставіла пад прыпечак засланку і анучай дастала з печы чыгунок з заціркай. Наліла ў талерку. Валодзя не надта хацеў есці, але еў у запас. Маці знайшла торбачку і паклала туды буханку хлеба, цыбулі, некалькі гуркоў і падышла да сына. Яна нічога не пыталася ў Валодзі, чаму ён без зброі, адзін, але мацярынскае сэрца адчувала нешта трывожнае. Яна ўздыхнула і сказала:

- Няпраўда, вайна прынясе і нямецкім маці такі лёс, як нам. Кажуць, ужо нашы блізка, праўда?

- Так, мама. - Валодзя задумаўся і дадаў: - Калі хто незнаёмы будзе пытаць у цябе, ці быў я дома, не гавары. Скажы, што сына не бачыла і нічога пра яго не ведаеш. Бывай, мама.