Маўчанне травы: Паэма лёсу
- Автор: Зуёнак Васіль
- Год: 1980
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- Жанр: Прочая поэзия
Электронная книга - «Маўчанне травы: Паэма лёсу». Краткое содержание книги:
Гэты твор пра лёс чалавека, селяніна, які праз усё жыццё нясе праўду сваёй мірнай працы, праўду хлеба. Нялёгкі і няпросты шлях героя, як нялёгкая і няпростая сама гісторыя, на скрыжаваннях якой — часцінкай народа — жыве невялікая беларуская вёсачка Ўзбор'е.
Перейти на страницу:
Ён сядзеў — закон,— хоць і плюгавы,
Але страшнай сутнасці закон:
Забіваць, паліць, таптаць нагамі
Ўсё, што ў гэтым свеце ёсць не Ён.
Што смяяцца, думаць, плакаць можа,
Што па вольнай волі прарасло,—
Не ў ягонай мудрай агарожы
З частаколам кратаваных слоў.
З века ў век —
высокі, непралазны —
Ён адною сілаю жыве,
Дзе на кожны слуп —
па сотні вязняў
I на кожны кол —
па галаве.
— Як скажу, па-мойму ўсё і будзе.
Наравістым падбяру гужы.
Форс няхай свой збольшага астудзіць,
Ну а ты ўжо ёй дапамажы.
Не цябе вучыць, як гэта робяць,—
Зад па лаўцы ссунуў з-за стала,
«Хайль» паміж зубоў мышына-дробных
Вылецеў у «пчолкі» з-пад крыла.
— Дык запомні...— і падаўся ў дзверы.
Праз акно ўжо бацька супыніў:
— Сваццю забяры сваю, халеру!..
...каб ты з ёй павіс на рамяні...
20
Збор
Замірае кволым птушанём
Дух зярнят у восеньскім дыханні.
Дух зямлі агорне ўсё да рання,
I слядоў не знойдзеш днём з агнём.
Дух зярнят і дух зямлі — не ім
Сёння ў жнівень адлятаць з далоні:
Не ўзаўецца красавання дым,
I жаўрук вясёлы не зазвоніць.
Дух зярнят і дух зямлі праз ноч —
Не для новых парасткаў яднанне.
Крылы апускае цёмнай зданню
Цішыня абманная наўзбоч.
Выпаліла сэрца без агню,
Без марозу гэта невядомасць.
I ля цёплай хаты, як бяздомны,
Ён стаяў. Стаяў не ўпершыню.
Ды такім бяздомным, што за век,
За нялёгкі свой, не быў ніколі.
I не знаў: пакуты ўласнай воляй
Вымярае кожны чалавек...
Даланёю зачарпнуў зярнят,
Нахіліўся бацька і панюхаў.
I на зуб узяў: «Здаецца, суха,
Не залезлі б толькі мышы ў спрат...
Во цяпер на свой ваенны збор
Фігі вытрасайце па кішэнях»,—
I яшчэ схіліўся раз да жмені,
Нібы слухаў жальбу ці дако'р.
I перапрашаў, і думаў ён:
«Дзе ж хоць кропля сэнсу ў гэтым пекле?..—
Маўчыцё, нібы язык адсеклі,—
Ці і ваша праўда — толькі сон?..
Чуеце, зярняты, я да вас:
Пэўна ж, ёсць надзея,— адкажыце...»
Цішыня. Як голас, што не ў жыце
Вырастае праўда ў гэткі час.
Што не заарэш у баразну
Сэнс вайны вялікі і страшэнны.
Праўда зерня стала на калені,
І няма надзеі на вясну...
Знае толькі вечар, толькі я
Знаю, што збылося пад ігрушай,
Ды патайку маладзік парушыў,
З Васілём хвіліну пастаяў.
I схаваўся. Пэўна, зразумеў,
Што залішне цікаваць не трэба.
Дух зямлі зліваўся з духам неба.
Лістапад азябла бранзавеў.
Зерне бацька закапаў, а збор
Наваліўся з іншага кірунку —
Вытрасаць прыехалі не клункі:
Здаць кажух павінен кожны двор.
Возьме і валёнкі немчура —
Наўзамен, і цёплую вушанку,—
Пойдзе ўсё, абы павысіць шанцы
Ледзяшом не загрымець у рай.
Вунь стаіць такі адзін. Яшчэ
I зімы ўсяго — са снегу крупы,
A ў яго ўжо з дзвюх свісцёлак хлюпаць
Пачало, аж на губу цячэ.
Мы яшчэ гадаем: басанож
Цыгнуць ці шукаць які абутак,
A ў яго за пазухаю люты
Выганяе з цёплай хаты вош.
А калі завея загудзе
Ды мароз на сем кален ударыць?!
Перейти на страницу: