Маўчанне травы: Паэма лёсу

Ён быў маленькі, Вельмі маленькі, Нават самы маленькі — Мезены. Ён з краёчку Хінуўся да жменькі, Як сірата на хрэсьбінах: «Сарока-варона Дзеткам кашу варыла, На прыпечку студзіла, Памялом мяшала, Чапялой давала. Гэтаму дала, I гэтаму дала, I гэтаму дала, І гэтаму дала, А гэтаму не дала: — Ты, малы, круп не драў, Вады не насіў, Дзяжы не мясіў. Ідзі, малы, па вадзіцу, У сцюдзёную крыніцу...» Дык вось гэта быў якраз ён, Той самы Прымоўнічак, Ад якога смяшлівая мама Чакала помачы. Чакала, доўга чакала — I дачакалася: Дарога сына забрала — Не запыталася. Курсант праднавальнічнага Саракавога... «Ідзі, сынок, да крынічанькі...» Маўчыць строга. Маўчыць і вайна — Пакуль што. Прыцэл рэвальвера Курсант — сэрцабойным культам — Для фота прымераў. А побач, на тым жа здымку, Сябры баявыя — З надзеяй: У далечы дымнай Чыёсьці сэрца заные... Паслалі І, колькі чакаць ix, Сваім наказалі абранніцам... А сэрца заныла ў маці: Прыбегла да нас раніцай. За ёю — і дзядзька Змітра. Спаткнуўся цень ля пapoгa. На жонку — не то што сярдзіта — Зірнуў, як прасіў падмогі. Даводзіў: «Ну й розум жаночы! Ніяк не ўталкуеш: Ды той жа фатограф што хочаш На здымку ўраз адштукуе. Ды ён табе правую з левай Руку пераставіць можа». Не слухала цётка Ева, Плакала: «Божачка-божа!.. А дзе ж твой, сыночак, палец?.. Мая ж ты крывіначка ранняя... Стралялі тамака, стралялі I пэўна знячэўку Ранілі...» Схіліліся — дзеці, мужчыны I маладзіцы: На здымку курсанцка-гарэзлівым Пальцы лічылі — Няма, як пабег па вадзіцу Той самы, маленькі, Мезены. I кожны суцешыць ахвочы. Адны разважалі: «Падкурчыў», Другія: «Ды дзе вашы вочы — ён проста фасоніў для дзевак...» А цётка Ева Пякучай Слязою: «Сыночак, сыночак, А як жа табе балюча...» Пакуль грамацеі ў школе — Мяне пасадзіла на лаву, Бо літары я адолеў, На пісарства сцвердзіўшы права Сяджу за сталом і «друкую»: «А што ж там, Сямёнка, такое?» Дыктуе. А хто супакоіць?.. Ніхто і ніколі... Дваццаць гадоў чакала Адказу. Шчадрыла цыганкам сала — Не скрыўдзілі ані разу: «Жывы. А вось і дарога — Заедзе, Як вылучыцца нагода...» Пазелянелай меддзю Вынырнула з-пад нарога Ў Падмаскоўі гільза Сорак першага года. Прозвішча лейтэнанта І адрас дамашні,— Усё, што паперка згарнула. Прыпіска: «Нашли на пашне, Где насмерть стояли наши...» Усё, што вайна вярнула. Плакала цётка Ева, Вочы запалі. Плакала цётка Ева, Пакуль і яе пахавалі. Плакала перад сконам, На сынава фота глядзела. «А дзе ж той пальчык ягоны...» Сэрца шчымела. «А як жа табе балюча»,— Пошаптам гаварыла...