Маўчанне травы: Паэма лёсу

Ёха ўзбег, задыханы, на двор I асеў ля весніц на палена: Пуста, глуха, снегу па калена — Толькі след мышыны, як узор, З-пад сянец, дзе на дзвярах замок Прычапіўся... Ёха ўстаў, паляскаў... І адтуль — ад Трыханка — Падласка Рыкнула... «Дабраўся, крывасмок... Але што ж я тут... А дзе ж яны? Дзе яны ўсе? — Схамянуўся Ёха.— Што ж я тут...— Шапнуў ён перасохла.— Во замок... А жонка дзе, сыны?..» Вуліцаю бег — яшчэ здалёк Васіля прыкмеціў каля студні,— Неяк сам сабой пайшоў марудней, Нават пацвярдзеў, як быццам, крок. А Васіль рукою ўжо махаў: — Ды ў мяне твае: баяцца дома... I Падласка ў новыя харомы Перайшла — заместа кажуха... — Гэта ўжо я сам во толькі чуў, Ды было, скажу, не да каровы... Дзякуй, што ўсе жывы і здаровы,— Аж святлей зрабілася ўваччу...— Усміхнуўся Ёха.— Нават снег Быццам во бялейшы стаў, як глянуць... А прыбег — паверыш, ногі вянуць... — I далёка ты куды забег? — Ды было... З гарачкі ірвануў Аж за дваццаць вёрст, калі не болей. Нават не падумаеш ніколі: Аж туды, у зону, збег... — Ды ну?! — Вось табе й «ды ну». А я за ноч Злётаў аж туды за дапамогай. Ды з начальства не сустрэў нікога — Павадзілі дзесьці так, наўзбоч. Пэўна, правяралі: што ды як... Я кажу: «Ад Трыханка ратуйце...», А яны сваё: «Не агітуйце: Рана ў тую пастку нам, зямляк. Днём не скочыш у такі мяшок, З гарнізонаў ды заслонаў сшыты...» А адзін аж ускіпеў сярдзіта: «Прыйдзе час! Сатром у парашок. Толькі самі не сядзіце там: Чуйцеся, як дома — не ў палоне». Гэта нейкі быў, відаць, з галоўных І яшчэ во пра цябе спытаў: «Як ён там — на печы ўсё ляжыць? — І ўсміхнуўся.— Немцы мігам згоняць. Дужа хісткі, кажа, пуць ягоны: Каб не здрадзіў, як захоча жыць...» «Камісар?!» — здагадка неўспадзеў Сняла дух, бы вышыня крутая, Ды звярнуў Васіль: — А як спытаюць, Дзе ты быў? — A ў стозе прасядзеў...