Віхры на скрыжаваннях
- Автор: Федосеенко Владимир Константинович
- Год: 2014
- Язык: белорусский
- ISBN: some
- Жанр: Советская классическая проза
Электронная книга - «Віхры на скрыжаваннях». Краткое содержание книги:
Уперадзе чуваць было, як грукочуць калёсы. Гэта паехалі Віктар з Валяй. Валодзя рашыў дагнаць іх. Ён адпусціў павады і злёгку ўдарыў кабылу абцасамі пад бакі. Раптам нібьі шалёны вецер падзьмуў у твар, і Валодзю здалося, што ён не імчыць па роўнай дарозе, а ляціць некуды ўніз, у бяздонную цемрадзь. Нават напалохаўся, каб не разбіцца, і моцна нацягнуў павады. Кабыла звярнула ў жыта і пачала танцаваць ужо побач з калёсамі. Пад'ехалі хлопцы.
- Вось цяпер відаць, што камандзір на кані, - сказала Валя. - Толькі Шаблін убачыць, дык можа на беланогага памяняць з табой.
- Сказаў бы я... ды што, калі ты дзяўчына. Сяргееў, калі б папрасіў памяняцца, я згадзіўся б. Наогул добраму камандзіру аддаў бы, а сам пеша хадзіў. А то Шаблін. Я думаю, што ён хутчэй цябе забярэ. Навошта яму добры конь, куды яму ездзіць? Перад дзяўчатамі танцаваць? Ведаеш, колькі нашых камандзіраў сустракаў у сорак першым, у шпіталі ў палаце ляжаў з афіцэрамі, а такога хітрага дурня нідзе не бачыў. Ёсць злосныя, жорсткія камандзіры, але ж не такія, як Шаблін. Гэта чалавек, які глядзіць на другога і ў думках пнецца, каб зрабіць яму што-небудзь агіднае. Я не ведаю, якія ў мяне з ім далей адносіны будуць. Увесь час маўчаў, а ў душы ў мяне кіпела. Цяпер прыедзем, паглядзім, як ён паставіцца да таго, што я тады не вярнуўся. Напэўна, яго ўжо ў вайну палітруком прызначылі так, не разабраўшыся. Хаця чорт яго ведае, можа, ён у баі вельмі вынаходлівы і смелы. Трэба запрасіць яго з сабой на мост ды паглядзець.
- Таварыш камандзір, мы ў Дубовую Граду едзем? - запытаў Пыліла.
- Не, там немцаў поўна. Давайце тут спынімся, і колькі ў нас толу ёсць - пад мост на грэблі пакладзём, замініруем. Другім жа шляхам немцы дубы на станцыю не павязуць.
Дыверсанты спыніліся і саскочылі з коней. Пыліла дастаў з-пад сена на калёсах торбу з толам і аддаў Байкачу.
- Пад машыну хопіць, - сказаў той.
Грэбля была зусім блізка ад таго месца, дзе спешылі партызаны. Узышоўшы на яе, хлопцы заўважылі свежыя сляды ад машын. Зразумела, што лягчэй было б паставіць міну націскнога дзеяння ў каляіне, але дыверсанты хацелі заадно і пашкодзіць драўляны мост. Давялося ісці далей. Нарэшце мост. Вады ў магістральным канале было мала. Валодзя з Анатолем спусціліся пад мост на мяккую броўку. Валодзя выкладваў з торбы шашкі, а Анатоль асвятляў запальнічкай сярэднюю бэльку моста.
Тол падвешваць не будзем? - запытаў Анатоль.
- Не, пакладзём вунь там і дроцік ад чакі працягнем наверх.
Камандзір запхнуў шашкі за канец бэлькі, у шчыліну прасунуў канец дроту і паклікаў Анатоля:
- Трымай чаку, каб не выцягнулася, а я пайду наверх.
Валодзя нацягнуў дроцік і прымацаваў яго над зямлёю за галінкі ламачча, што ляжала ля моста.
- Толя, пускай чаку, але глядзі, каб там дроцік быў не надта нацягнуты.
- Добра, - сказаў Анатоль і выскачыў з-пад моста.
- Ніяк машына не міне нашай пасткі, - сказаў Байкач. - Пайшлі.
Ужо развіднела, але сонца яшчэ не зусім выкацілася з-за гарызонту, толькі ўгору ўскінула свае праменні-вейкі і нібы паглядвала, што робіцца на зямлі.
Партызаны ехалі па сваёй зоне. Палявая пясчаная дарога нібы калыхала іх, хіліла да сну, асабліва Валодзю. Пасля душэўнага напружання і нялёгкага пераходу цела не трымалася, павекі сталі цяжкімі і закрывалі вочы. Валодзя паклаў галаву на шыю кабылы і звесіў рукі. Хлопцы назіралі за ім ззаду і ехалі ціха. Кабыла ці то ад стомленасці, ці ад таго, што адчувала, што яздок спіць, не спяшалася.
Раптам недзе далёка грымнуў глухі выбух, і Валодзя страпянуўся. Шпарчэй пакрочыла кабыла.
- Гэта наша міна ўзарвалася. Здаецца, там. - Ён паказаў назад рукой і ўсё круціў галавой, глядзеў навокал, каб сарыентавацца пасля сну, дзе ён.
Абапал дарогі тырчаў шызы палын, зелянеў дурнап'ян. А там, вышэй на ўзгорку, побач з даўно адкрасаваўшым рэдзенькім жытам цвіла грэчка. І гэта нібы сцвярджала, што недзе далёка тут ёсць жыццё. Да блакады гітлераўцаў у такі час ужо цягнуўся ў неба дым над вёскай, ныралі ўніз жураўлі калодзежаў. А цяпер не відаць нічога, бо ўсё тое, што было зроблена рукамі селяніна ў вёсцы, фашысты спалілі. Няма дзе прысесці нават птушцы, якая прывыкла жыць побач з чалавекам. Вось вылецела з лесу з дзесятак галубоў, яны пакружыліся над полем і паселі ля грэчкі. Сярод дзікіх шызых вехіроў ёсць некалькі белых, гліністых.
- Глядзіце, самая мірная птушка і тая ў партызаны пайшла, - сказаў Валодзя.