Віхры на скрыжаваннях
- Автор: Федосеенко Владимир Константинович
- Год: 2014
- Язык: белорусский
- ISBN: some
- Жанр: Советская классическая проза
Электронная книга - «Віхры на скрыжаваннях». Краткое содержание книги:
- Вы не бачылі, якіх мы аднойчы за Бярэзінай напаткалі хатніх звяроў? Залезлі мы ў стары бліндаж, а там нешта фыркае, бліскае мноствам агеньчыкаў. Мы засвяцілі ліхтарыкам, а перад намі сядзяць сем катоў. Усе, нібы тыгры, паласатыя, паднялі на спінах поўсць, закруцілі хвасты і скаляць зубы нам. Я схапіў аднаго, дык ён мне кіпцюрамі рукі абадраў, кусаў за пінжак. Ледзь укінулі яго ў торбу. Прывезлі ў лагер і ля кухні выпусцілі. Кот прылёг, агледзеўся і наўцёкі ад людзей. Так болей ён і не з'яўляўся нам на вочы, - расказваў Іван Жураўчык.
- Нічога, затое людзі не адзічэюць за час вайны, - сказаў Валодзя. - Наадварот, усё, што было дзікае ў каго, вылезе з цёмных тайнікоў душы наверх. А пакажацца яно, людзі саскрабуць яго, не дачакаўшыся гэтага, сам носьбіт адкіне сваё дзікунства. І вось застануцца людзі чыстыя, сумленныя, якія будуць ведаць кошт жыццю.
Камандзір зноў зажмурыў вочы і пачаў драмаць у сядле. Але раптам трасянуў галавой, тузануў павады і паехаў рыссю. У яго цяпер была адна думка: хутчэй заехаць у лагер, кінуцца ў будан ды паспаць.
VIII
Ноччу над лесам пранёсся буран: круціў, хістаў, згінаў верхавіны дрэў, якія ўкрывалі партызанскі лагер. Моцна біў пярун, неба рассякала маланка, абліваючы срэбрам мокрае разлапістае лісце старога дуба, прынікшых да гнязда буслоў. Касы буйны дождж заліваў некаторыя буданы, і партызаны, схапіўшы зброю, бегалі, прасіліся да тых, у каго дах над галавой быў зроблены больш надзейна. Многа клопатаў буран прынёс і дыверсантам, бо будан іх служыў толькі як хованка ад камароў і сонца. Не раз яны кпілі з іншых партызанаў, якія ўкрывалі свае буданы лапкамі елак у некалькі радоў. Цяпер хлопцы з дыверсійнай групы сядзелі нібы пад рэшатам, але трывалі. Сорамна было бегаць прасіцца пад чужы дах. Праўда, гэта ўпершыню такі лівень напаткаў дыверсантаў у лагеры. Былі б яны дзе на заданні, дык буран і лівень з'яўляліся б іх першымі памочнікамі. У такое надвор'е можна куды хочаш пранікнуць.
Неўзабаве вецер пачаў сціхаць, аддаляліся на захад грамавыя ўдары. Неба пасінела, і ў лесе стала святлей.
Валодзя выйшаў з будана. Яго ўвагу прыцягнула нейкая чорная груда. Што гэта? Удзень там нічога не было, а цяпер нібы вялізны воз стаіць ля ўвахода ў камандзірскую зямлянку. Валодзя пайшоў паглядзець. Не, гэта не воз, а вывернутая ветрам сасна верхавінай падперла дзверы. «Не вылезе Шаблін з зямлянкі, падумае, што нехта знарок падпёр. Паглядзім, што ён будзе рабіць, напэўна, крычаць», - падумаў Валодзя і, усміхнуўшыся, пайшоў назад у будан.
Дыверсанты ўжо не спалі і дапытваліся ў Пылілы, хто яму разбіў губы. Прыдумвалі самі розныя версіі, смяяліся. Сціхлі, калі ўвайшоў Байкач.
- Што я цяпер бачыў, каб вы толькі ведалі! Выйшаў, гляджу - едзе абоз, калёсы на калёсах, дуга на дузе, адна кабылка ў возе і тая не вязе. Заехаў той абоз у пушчу-дрымушчу і спыніўся. Саскокваюць сямёра малайцоў, распалілі вогнішча пад самае небясішча, дык Бог ногі звесіў і грэецца. А потым як пачаў Ён страляць: пуль ды пуль, праўда, без пораху і без куль. Але спалохаліся малайцы ды хавацца: хто ў ваду кідаўся, а хто да камандзірскай зямлянкі падаўся. Тады Бог з карэннем сасну скруціў і ёю да Шабліна дарогу загарадзіў. А хто з вас усяму гэтаму не верыць, дык няхай ідзе праверыць.
- Дык жа адзін з тых малайцоў цяпер сярод нас, але адгадай хто? - засмяяўся Анатоль.
- Я не ведаю, каго ты маеш на ўвазе.
- Пыліла! - у адзін голас крыкнулі хлопцы.
- Можа, і праўда, бо ў яго такі лёс, што двойчы падаў з калёс. Валя спіхнула.
- Ха-ха-ха, а яшчэ не прызнаваўся. Мы здагадваліся, што Валю пацалаваў. Ад чаго б сталі такія губы? - гаварыў Федзя.
Ужо развіднела, а хлопцы ўсё жартавалі і гучна смяяліся. Чуў гэты смех і Шаблін. Ён памкнуўся выйсці з зямлянкі, але не змог. Доўга хадзіў узад-уперад, усё чакаў, што неўзабаве адчыняць. Але за дзвярамі нікога не было чуваць. Шабліна ахапіла злосць, і ён запытаў у сябе, ці камандзір ён? Пачаў моцна грукаць і загадваць, каб зараз жа спынілі жартаваць. А каго гэта датычылася, ён канкрэтна не ўказваў.
- Пойдзем, хлопцы, выратуем камандзіра, а то вы думалі, што я байку вам расказваў. Пераканайцеся, што хоць часткова, а было так. На самай справе пойдзем, гэта ж ён крычыць, - сказаў Валодзя.
Партызаны пайшлі і ледзьве адцягнулі верхавіну, якая ўперлася ў дзверы. Шаблін выскачыў з зямлянкі і, не разабраўшыся, у чым справа, пачаў трэсці кулаком перад Валодзем і крычаць:
- Я табе, смаркач, не дарую гэтага.
Валодзя нічога не адказаў, павярнуўся, плюнуў і пайшоў. Хлопцы хацелі Шабліну растлумачыць, што гэта буран так зрабіў, але ён злосна крыкнуў на іх: