Паэтыка Алеся Разанава: між медытацыяй і рацыяй

Нягледзячы на наяўнасць прыёмаў метафарызацыі, у пункцірах Разанаў унікае метафарычнасці. Пункцір не метафарычны, бо не прадуманы. Ён – імгненны водгук на з’яву ці стан, як замалёўка «з натуры». У адной са зномаў паэт сам кажа пра тое: «Метафарычны верш ілюзорны, праз яго нічога не відаць, відзён толькі ён сам, ён не адкрывае, а засланяе – як шыбіна, на якой мароз намаляваў свае ўзоры» [102, 224].

Як скульптар, што толькі адсякае ад каменнае глыбы лішняе, каб надаць ёй адпаведную форму, гэтак і паэт намагаецца дайсці да сутва праз мінімізацыю, пэўны лексічны аскетызм, памянёны ўжо лотманаўскі мінус-прыём. Пры гэтым, не будзем забывацца, што на працягу сваёй творчасці А. Разанаў дэманструе майстэрскае валоданне самымі разнастайнымі кампазіцыйна-стылістычнымі фігурамі, ствараючы паэтычныя формы, часам перагрувашчаныя мастацкімі прыёмамі, тэксты з складанымі ўнутранымі семіятычнымі сувязямі і адносінамі паміж элементамі. Даходзячы да пэўных межаў – жанравых ці тэматычных – паэт здольны імгненна перабудоўвацца, знаходзіць новыя нечаканыя шляхі і рашэнні. Ілюстрацыяй гэтаму – яшчэ адна мініяцюра з кнігі «Гановерскія пункціры»: «Сцяжынай дайшоў да ракі: / ні моста, ні кладкі. / Далей магчыма / ісці адно толькі / вадою ці – па вадзе» [141, с. 14].

Мяркуючы па ўсім, А. Разанаў не збіраецца ў сваёй творчасці адыходзіць ад стварэння пункціраў. Прыкладам таму – немалая падборка ў часопісе «Дзеяслоў» (№ 6 (19), 2005 г.). Пункціры, што ўвайшлі ў гэтую публікацыю, у сваіх асноўных рысах не адрозніваюцца ад «гановерскіх», а некаторыя, магчыма, створаны на тым жа тэматычным матэр’яле: «І першы промень табе, / і апошні: / мясцовая кірха» [10–А, с. 186]. Акрамя названых вышэй, варта адзначыць яшчэ адну дзвюхмоўную (беларуска-нямецкую) кнігу пункціраў, што выйшла ў Германіі ў 2007 г. – Das dritte Auge. Punktierungen [143]. Выглядае, што пункціры на сёння – самая запатрабаваная разанаўская форма для еўрапейскіх выдавецтваў.