Захоп Беларусі марсіянамі
- Автор: Аркуш Алесь
- Год: 2016
- Язык: белорусский
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Захоп Беларусі марсіянамі». Краткое содержание книги:
Нядаўна мне распавялі адну прыкрую гісторыю, што надарылася ў Докшыцкім раёне. У саміх Докшыцах адбывалася юбілейная сустрэча аднаго пісьменьніка зь Менску, які паходзіў з гэтых мясьцінаў. Настаўніца беларускай мовы зь вясковай школы — вёска гэтая месьціцца непадалёку ад райцэнтру, — папрасіла ў дырэктара школы адпусьціць з заняткаў на сустрэчу некалькі вучняў старэйшых клясаў. І пачула ў адказ наступнае: "Лепш на малпаў глядзець у заапарку, чым на беларускіх пісьменьнікаў". Вядома, разгарэўся скандал. Але падобныя вы-пади не адзінкавыя. Праўда, прычына ня толькі ў саміх пісьменьніках. Сапраўды, надышоў неспрыяльны час для творчых людзей. Вось толькі калі ён быў спрыяльны?»
* * *
Вяртаючыся ў Менск цягніком, Дудар увесь час глядзеў у вакно і разважаў пра Сімакова. «Недабіты белагвардзеец», — пра сябе, з горыччу, прамовіў Алесь. Ён быў злы на расейскага паэта. Ягоны верш Дудар, канешне, спаліў. Толькі за захаваньне і чытаньне такіх «стихов» ён меў бы сур'ёзныя праблемы з адпаведнымі ворганамі.
«Нарэшце я пакідаю Полацак, — падумаў Алесь. — Нічога добрага мяне там і не чакала. А яшчэ гэты Сімакоў на маю галаву».
У думках ён увесь час вяртаўся да той размовы. Знаходзіў усё новыя і новыя словы, якія зараз яму хацелася сказаць «недабітаму белагвардзейцу».
«Беларусь была і будзе. Т ніхто нам ня здолее перашкодзіць адбудаваць свой край ня горш за Польшчу або нават Францыю. Т ніхто ня здолее перашкодзіць узьняць нашую нацыянальную сацыялістычную культуру на недасяжную вышыню».
Прыкладна так разважаў Дудар, калі вяртаўся цягніком з Полацка ў Менск.
Але штосьці ў бунце Сімакова прываблівала маладога паэта. «Паэт павінен быць крытыкам любой улады», — згадаў ён словы адстаўнога камісара. Т гэтая адчайная сьмеласьць. Пісаць крамольна-бунтоўныя вершы, насіць іх у кішэні і нават публічна чытаць чырвонаармейцам. Бесшабашная сьмеласьць.
І штосьці Дудару падказвала, што і ён некалі напіша падобныя вершы. Дзёрзкія, надзвычай дзёрзкія. Т іх будуць перапісваць ад рукі і чытаць самым блізкім сябрам. Толькі будуць гэтыя вершы зусім пра іншае.
Пра падземны ход ён пачаў забываць.
* * *
З трэцяй спробы ім удалося трапіць у Сафійскі сабор. Снарад зьнёс левую вежу храма. Яна, як у замаруджаным фільме, некалькі хвілінаў абрыньвалася долу, уздымаючы клубы пылу.
Стралялі з Задзьвіньня, недзе з раёну вар'ятні. Уся тэрыторыя вакол Сафіі празь дзесяць хвілінаў была ўзараная варонкамі.
Кроква хаваўся за Барысавым каменем, які, як звычайна, ляжаў побач з Сафійкай ля стромкага схілу, што спадаў у Дзьвіну, і зіркам паглядаў у бок Задзьвіньня.
Цяжка было зразумець, адкуль канкрэтна стралялі. Амаль увесь супрацьлеглы бераг Дзьвіны зацягнула дымам. Ці там нешта сур'ёзна гарэла, ці проста вораг выкарыстоўваў дым для маскіроўкі.
З правага берагу ніхто не адказваў на стральбу. Па-першае, было абсалютна не зразумела, куды страляць. Па-другое, можна было трапіць у жылы раён Задзьвіньня.
Кроква чуў, як нехта гістэрычна лямантаваў нашым артылерыстам: «Страляйце па вар'ятні!!! Страляйце, сукіны дзеці!!!» Аднак зусім малодзенькі лейтэнант, які камандаваў артылерыйскім разьлікам, крычаў у адказ: «Але там хворыя! Разумееце, там людзі!»
І тут Кроква адчуў, што нехта раптам зьявіўся за сьпінай. Ён рэзка павярнуў галаву і ўбачыў Ластоўскага. На гэты раз ён быў у вайсковым фрэнчы часоў слуцкага паўстання. Власт таксама схаваўся за Барысаў камень.
— Ну што, горача? — спытаў ён неяк будзённа, нават не павітаўшыся.
— Як бачыце. Вунь ужо ў Сафійку трапілі, — Кроква хітнуў галавой у бок сабору і зноў выглянуў з-за каменя. Дым над Задзьвіньнем не зьбіраўся разыходзіцца.
— Марсіяне, — сказаў упэўнена Ластоўскі.
— І што рабіць? Не страляць жа, сапраўды, па Задзьвіньні. — Кроква быў салідарны з тым лейтэнантам-артылерыстам, які адмовіўся весьці агонь па супрацьлеглым беразе Дзьвіны.
Ластоўскі прыўстаў і таксама выглянуў з-за каменя. У ягоных руках зьявіўся бінокль, і Власт пачаў аглядаць праз яго задзьвінскі бераг. Затым нахіліўся да вуха Кроквы і прамовіў: