Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ

Іклы гэтыя, зубы-восці — смерць карпіная жыве ў лужыне пры канаве, у балоце. Карп бачыў яе не раз у мінулыя гады, калі быў свабодным i гуляў па гэтай канаве. A гуляў ён тут неаднойчы, не першы раз ён збягае з рыбгасных сажалак. Паслухмяна, цалкам падпарадкаваны чужой волі, ён пражыў у сажалцы толькі ад нараджэння да першай сваёй восені. Жыццё гэта было сытае, спакойнае, але ж i вельмі сумнае. Яго i яго братоў добра кармілі, тры разы на дзень. Пабудавалі знарок кармушкі i на лодках падвозілі да гэтых кармушак спецыяльна дзеля ix вынайдзены камбікорм, ад якога яны хутка нагульвалі цела, набіралі вагу. Думаць i жадаць было нечага. I баяцца было некага. Ежа смачная, i, у свой час, варта надзейная. Вада ў сажалцы цёплая, выхадаў з яе ніякіх, рашоткі на шлюзах, праз якія да ix ішла калі-нікалі свежая вада, трывалыя, ніякаму драпежніку такіх не адолець. Не адолець драпежніку, але i самому не праскочыць туды. I карп у перапынках паміж кармленнем гадзінамі нерухома стаяў пад шлюзам каля рашоткі, карпік яшчэ тады, слухаў, пра што гавораць тыя, па другі бок рашоткі, у канаве на свежай вадзе. А тыя: яршы, плоткі, ліні i шчупачкі, праглі да ix, у сажалку, таму што, скардзіліся яны, жыць у канаве вельмі дрэнна, ніхто не корміць, а кожны толькі цікуе, каб злавіць i з'есці другога. Яны зайздросцілі тым, хто жыў у сажалцы. I карпік, немаўляткам яшчэ, радаваўся, што гэта ён жыве ў сажалцы, i пацвельваў з тых, што ў канаве. Ганарыўся сваей сажалкай i сабой.

Але вось надышла восень, захаладала вада, паплылі па сажалцы жоўтыя лісты, а разам з імі разнесліся i чуткі, што скончылася ix карпінае бестурботнае жыццё. Не сёння-заўтра спусцяць ваду, сажалкі асушаць, карпаў пагрузяць у машыны з падпісам: «Жывая рыба» i павязуць у горад. А там усё: кранты, капцы. Карпіку, хоць i вельмі карцела трапіць у той далёкі горад, паглядзець іншае, гарадское жыццё, але яго папалохалі гэтыя «кранты i капцы». I ён, як толькі адчуў, што вады ў сажалцы робіцца ўсё меней i меней, не пабег разам з іншымі карпамі на глыбокае, a застаўся ў невялічкай ямачцы сярод купін. Стаіўся, залез у твань, лёг на бок.