Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ

II.

Карпу было вельмі балюча. У губе яго сядзелі ўжо тры кручкі, якія ён адарваў гэтай раніцай. Толькі тры, а магло быць i дзесяць i значна болей. За тры дні, што ён плаваў па канаве, яго спрабавалі злавіць колькі разоў. Ад трох кручкоў ён пазбавіўся толькі ўчора. Два выцер каля бетоннага шлюза, дрэнь, а не кручкі, выйшлі яны лёгка, хоць i вялізныя, але не вельмі трывалыя, не вельмі ўчэпістыя. Ён толькі тыцнуўся, правёў мысай па шурпатым бетоне — кручок сарваўся. Карп i сам не чакаў, што ўсё адбудзецца так хутка, i ад нечаканасці, ад радаснага смеху ледзь не праглынуў зноў кручок, ужо хапіў быў, ды выплюнуў. Аддыхаўся i зноў зашараваў носам па бетоне, пачаў выдзіраць другі. I другога, як яго не было. А вось з трэцім — з трэцім правалаводзіўся амаль гадзіну. А здавалася, што трэці самы бяскрыўдны, тоненькі i загнуты набок, з вышмаргам — нейкі дзіўны кручок. Карп падыходзіў да яго без боязі, без боязі браў у рот вялізную гулю з хлеба, камбікорму i сыру i яшчэ чагосьці, пахучага, прыемнага, што здалёку ўжо прываблівала, узрушвала i цягнула як на вяроўчыне да сябе. Без боязі заглытваў гэтую гулю, заглытваў адразу, хоць i карцела пасмактаць, пасмакаваць. Не мог устрымацца, вельмі ж казытаў жабры пах, што сыходзіў ад смачнай гулі, перабіваў усё на свеце, не было калі падумаць i пра небяспеку. Ды якая там, здавалася, небяспека, жылка тоненькая, смеху варта, у вадзе i не бачна яе, парваць яму такую, што босаму разуцца.

Але ўсё атрымалася не так, як ён меркаваў. Жылка, як i кручок той, што з вышмаргам, былі японскімі. Пашанцавала, што натрапіў на рыбака вельмі ўдалага, вопытнага. Каб свой, вясковы, то, пэўна, i не гуляць бы яму зараз па канаве. Глынуў ён тую гулю, paставiў у роце, зай шоўся ад радасці, i тут рот як нажом паласнула. Ад нечаканасці i болю ён старчма пайшоў уніз, урэзаўся мысай у гразь i твань, разгубіўся, не ведаючы, у які бок кінуцца, дзе шукаць паратунку. Але ж гэтая імгненная разгубленасць i выратавала яму жыццё. Свой, мясцовы рыбак, не прамахнуўся б, выцягнуў бы адразу яго з вады, не даў бы i кашлянуць, кінуў бы за сябе, за галаву ў кусты i ўпаў бы на яго сам, лёг бы целам. A гарадскі — пачаў далікатнічаць, рабіць усё па навуцы: вялікая рыба, значыць, трэба не спяшацца, трэба прытаміць яе, даць пахадзіць, пахадзіць, павадзіць па кручку, каб яна стамілася, наглыталася паветра i, лічы, сама запрасілася з вады, легла каля яго ног, як цуцык. I рыбак, як толькі адчуў, што за рыба ў яго там на кручку, ліхаманкава кінуў з левай рукі ў правую сінтэтычнае вудзільна i на нейкі момант крыху паслабіў жылку. Карп адчуў гэта, адчуў, што гэта яго апошні шанц, i тут жа апамятаўся, куляй памкнуў спачатку да рыбака, абрадаваўся: жылка ўсё яшчэ трымала яго, але не так моцна, як раней, нібы стала гумавай. I карп адважыўся, крута змяніў напрамак, падняўся на наверхню i пайшоў па прамой, паляцеў, здаецца. Знікла адчуванне вады i руху, ён стаў сам рухам, пераліў сваё цела ў ваду, у плынь, у тую самую плынь, якая не ведае перашкод, якую ўжо не ўтаймаваць. Рыбак не ўтрымаў вудзільна, мо ад нечаканасці, а мо i ад шчасця рука яго хіснулася. А карп ужо ішоў з крэйсерскай хуткасцю, ужо нічога на свеце не здолела б яго ўтрымаць. Жылка напялася i ў тое ж імгненне, як абарваная струна, дзенькнула — парвалася пры самым кончыку вудзільна, на адным-адзіным вузельчыку. Усё было скончана нават хутчэй, чым босаму разуцца.