Захоп Беларусі марсіянамі
- Автор: Аркуш Алесь
- Год: 2016
- Язык: белорусский
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Захоп Беларусі марсіянамі». Краткое содержание книги:
Кроква некалькі дзён думаў пра сэнс гэтых двух простых словаў. Ніякай лягічнай разгадкі яму не прыходзіла ў галаву. Быў толькі адзін рэальны шанец разьвязаць гэты вузельчык — знайсьці нейкую падказку, пашукаць побач, можа там былі іншыя надпісы, зьвязаныя з гэтым.
Васіль ня стаў турбаваць краяўнаўца і выправіўся ў езуіцкія муры другі раз сам. Ён аблазіў побач з надпісам усё, што толькі можна. Знаходзіў іншыя, але гэта былі проста імёны і прозьвішчы, відавочна, былых навучэнцаў.
І тут ён пачуў знаёмы голас Ластоўскага:
— Трэба ўвесь час трымаць сувязь зь мінулым.
Крокву нібы працяла электратокам. Ён узьняў галаву і ўбачыў Ластоўскага, што сядзеў на той самай бэльцы, пад якой быў таемны надпіс. Власт быў у тым самым шэрым касьцюме, як і на сваім славутым фотаздымку.
— Дзеля чаго? — пытаньне ў Кроквы атрымалася па-дзіцячы наіўным. Васілю падалося, што гэта ня ён спытаў, бо пытаньне прагучала безь яго волі.
— Тнакттт губляецца пэрспэктыва руху. А вярнуцца ўжо нельга. — Крокве падалося, што ён пачуў нешта важнае, але ніяк ня мог зразумець, што менавіта.
— А што, існуе нейкі агульны рух? Т куды гэты рух? — цяпер Кроква імкнуўся кантраляваць сябе і паспрабаваў сфармуляваць пытаньні больш сэнсоўна.
— У лябірынце немагчыма вярнуцца назад. Шляху назад проста няма. Ёсьць толькі шлях наперад, нават калі ты будзеш вяртацца назад, — Ластоўскі нібыта не пачуў пытаньняў Кроквы і працягваў тлумачыць нешта сваё.
— А як тады трымаць сувязь зь мінулым? — Крокве падалося, што ён знайшоў слабое злучво ў разважаньнях Ластоўскага.
— Мінулае заўсёды з табой. Трэба толькі ўмець трымаць зь ім сувязь, — на гэты раз Власт не праігнараваў пытаньне Кроквы.
— А што азначае гэты надпіс і хто яго зрабіў? — Кроква паказаў рукоў на бэльку, на якой сядзеў Ластоўскі.
— Той, хто хацеў вярнуцца, а ў выніку — не атрымалася. — Власт устаў з бэлькі, падышоў
да невялічкага вакенца, пачаў кудысьці ўзірацца і прамовіў: — Не давай зьнікаць мінуламу.
Ягоны сылюэт захістаўся, як адбітак у рацэ ад хваляў, і распусьціўся ў сьвятле, што лілося праз моцна запыленае шкло вакенца.
Частка трэцяя
Назаўтра, пасьля няўдалай выправы ў полацкае падзямельле, Алесь Дудар ня здолеў, як абяцаў дзеду, наведаць Дом культуры і паўтарыць спробу трапіць у лёхі. Рэдактар паслаў Алеся ў мястэчка Дрэтунь на камсамольскі сход тамтэйшай моладзі, каб той выступіў на ім і па вяртаньні напісаў рэпартаж пра поступ новага жыцьця ў беларускай глыбінцы. Дудара спачатку гэтая нечаканая камандзіроўка раззлавала. Ён палову ночы разважаў пра ўчорашняе здарэньне. А калі нарэшце заснуў, яму трызьніліся ўсялякія фантастычныя прыгоды — то яго пераймалі ў тых лёхах дзіўныя людзі, якія так прыгожа гаварылі па-беларуску, што Дудар нават у сьне адчуваў, як па сьпіне бегаюць мурашы захапленьня; то сьнілася, што ён адшукаў у падзямельлі таямнічы пакой, надобны да бібліятэчнага. У гэтым пакоі было столькі старажытных кніг у прыгожых скураных вокладках, што, здавалася, яны сабраныя тут з усяго сьвету. Дудар цягнуўся ру-кой, каб узяць адну з кніг, і трывожна, як падчас хваробы, прачынаўся. Зноў засынаў. І зноў яму сьніўся таямнічы лёх, зноў трызьніліся дзіўныя гукі, якія ён учора чуў там — пад Домам культу-ры імя Леніна.
Таму з раніцы Алесь толькі і думаў аб адным — як дачакацца вечару і скіравацца праз плошчу да былых езуіцкіх муроў.
А тут ехаць у нейкую глухмень. Ды яшчэ на два дні, бо сход адбудзецца ўвечары, таму прыйдзецца там пераначаваць.
Дудар мусіў падпарадкавацца. Да Дрэтуні ён дабіраўся на акружкамаўскай машыне — аддзел народнай асьветы завозіў у тамтэйшую школку падручнікі, сшыткі і нават тое-сёе з мэблі. Дудара гэта ўзрадавала, бо самастойна шукаць, як трапіць у тую Дрэтунь, не было аніякага жаданьня.
У Алеся была яшчэ адна нагода для наведваньня Дрэтуні. Там у школцы працаваў настаўнік, які час ад часу дасылаў розныя допісы ў газэту. І пісаў досыць прыстойна. Дудар амаль нічога за ім ня правіў. А апошнім часам настаўнік пачаў дасылаць вершы і празаічныя мініятуры, напісаныя па-беларуску. Прозьвішча, праўда, настаўнік меў не зусім мілагучнае, а можна сказаць зусім не мілагучнае — Тупіцын. Відаць, таму ўсе свае допісы ў газэту селькар падпісваў: «Будитель».
У дарозе нэрвовае ўзбуджэньне Дудара адносна ўчорашняй прыгоды пачало зьнікаць. Малады паэт быў у захапленні ад маляўнічых краявідаў Полаччыны. На памяць прыходзілі розныя паэтычныя радкі пра прыгажосьць беларускай прыроды, але ўвесь час кагосьці са старэйшых калегаў — Купалы, Коласа, Багдановіча. Алесь паспрабаваў штосьці згадаць з сучасных камсамольскіх паэтаў. І ня змог. Гэта крыху зьбянтэжыла яго, але малады паэт хутка пераключыўся ў думках на іншыя тэмы.