За морам Хвалынскім

— Зейд?.. Што гэта? — запытаўся ў яе Давыд.

— Гаснадзін, зейд у паўночных народаў — гэта спевы пад адкрытым небам, на памосце. Яны накіраваны на тое, каб адагнаць ад кагосьці злыя чары ці небяспеку. Мне здаецца, гэтая жанчына сапраўды хоча табе дабра.

— А мне здаецца, яна хоча наўмысна затрымаць нас тут на дзень! — загаварыў Раман.

Давыд падышоў да варажбіткі, пастаяў перад ёю. Яна ж нешта мармытала сама сабе, пасля падняла голаў, зноў востра зірнула на яго.

— Якая ж небяспека мяне чакае? — запытаўся ён.

— Я магу сказаць табе гэта толькі сам-насам,— прабурчала яна.— Таямніцы патрабуюць павагі.

Тады ён загадаў усім выйсці, i старая Гудруна нешта нядоўга гаварыла яму. A калі пайшла з хаты, заціснуўшы ў руцэ сярэбраны талер, настрой у дружыннікаў змяніўся.

— А можа, i лепей было б, каб яна адвяла-ткі тую небяспеку? — першым сказаў Раман.— Ты ўсім нам дарагі, пан наш Давыд, твая моц з'ядноўвае нас, твая ўдача захіляе нас крыламі!

— У кожнага чалавека свая мяжа,— задумліва сказаў Давыд,— Калі ж ён падыдзе да яе, то не трэба яго трымаць, значыць — ён выканаў свой доўг на зямлі.

— Але зямля наша яшчэ не дыхае вольна, яшчэ каркаюць над ёю груганы! — палка ўсклікнуў малады дружыннік.

— На жаль, i твайго жыцця не хопіць, каб сагнаць ix з яе.

— Што ж яна табе сказала, Давыдзе?

— А гэта хай будзе са мною. Калі нават i блізка мой апошні дзень, то біцца з крыжакамі буду да канца.

I, зноў усаджваючыся за вячэру, яшчэ сказаў Давыд Гарадзенскі:

— Ворагі нашы часта ваююць подла, не будзем браць з ix прыклад.