За морам Хвалынскім

— А ён конь добры! — зарагатаў другі, праліваючы піва на шырокія порты.

— Зна-а-ем!

— То дзеткі будуць здаровыя!

— Па яму-то будуць! — А па ёй?

— То дай божа ёй папышнець. Кажуць жа: кабета пышна, як замуж выйшла!

За сталом пайшлі, пасыпаліся жарты. Жанчын было няшмат — жонкі войта i стольнага, сястра сакратара ды пані з яе прыслужніцамі. А халастая кампанія графа Лукаша i заўсёды піравала шумна i весела, гэтак жа, як i ездзіла на паляванні. Многія з прысутных ваявалі, перамагалі на турнірах. Нездарма ў сталовай на сценах, абітых шаўковай усходняй тканінай, віселі шаблі, дзіды i ручніцы, рукаяці якіх, аздобленыя чаканкай i майстэрскай разьбой, паблісквалі пры святле духмяных свечак.

Баркулабіха, што сядзела пры Гальшцы, накладваючы ёй на сярэбранае блюда што-кольвечы са стала, раптам устала:

— Пані прывыкла, што рыцары не п'юць так многа, пакуль кабеты не пакінуць стала.

Адразу ж устала i Гальшка, за ёй Еўка. За сталом запанавала няёмкае маўчанне, брат графа падскочыў да нявесткі, схіліўся ў паклоне, прапанаваў руку. Калі жанчыны выходзілі, нейчы голас усё ж не стрымаўся.

— Хо, благая тая дамова, дзевала бадзе карова!

I амаль адразу ж раздаўся шалёны крык гаспадара, загрымеў, падаючы, посуд, хрыпла забрахалі ганчакі, якія месціліся ля лоўчага.

Апоўначы граф Лукаш прыйшоў у пакоі да жонкі на моцным падпітку. Хістаючыся, стаў у дзвярах.

— Ідзіце прэч адсюль,— сказаў Еўцы i Баркулабісе. Гальшка сядзела ў крэсле, гэтак жа сцяўшыся, зубы яе дробна калаціліся. Еўка знянацку выпусціла з рук кніжку, па якой чытала, добра разумеючы, што пані не слухала.

— Вяльможны пан, яе пашкадаваць трэба,— падала голас Баркулабіха.

— Прэч! — сказаў ён i, зрабіўшы крок наперад, хацеў схапіць Гальшку за крысо шарсцяной влошскай сукні. Але на ягоным шляху ўстала Еўка.

— Любоў над прымусам толькі нямому быдлу прыстала, а не тваёй мосці! — амаль закрычала яна.— Ці вы законы толькі пішаце, а не думаеце ix спаўняць? Ці няма ўжо над вамі, над вяльможнымі магнатамі, нават i боскага суда?!

Яна яшчэ нешта крычала, калі грубая мужчынская далонь змаху заціснула ёй рот. Другой рукой граф Лукаш раз'ятрана штурхануў Еўку.

Штурхануў — але ў той жа момант закрычала, забілася ў крэсле, белымі вачамі вар'яткі гледзячы перад сабой, маладая княгіня. I тады, прамармытаўшы праклён, ён пайшоў прэч.

Граф Лукаш паехаў з ІПаматулаў назаўтра, загадаўшы перавесці жонку ў вежу, адкуль выйсці было можна толькі пад прыглядам стражнікаў. У суседнім пакоі каменшчыкі зрабілі камін, пані Байтовая сама ўласнаручна заслала ложак прасцінамі галандэрскага палатна, прынесла тканы залатымі ніцямі абрус, павесіла на сцяну шыза-белы дарагі габелен. I хаця i на стале, i на буфеце, i на падлозе — усюды ляжалі пушыстыя дываны — увесь час скардзілася Гальшка, што ёй холадна. Еўка i Баркулабіха падшывалі сукенкі — яна ўсё худзела, марнела і, здаецца, не чакала нічога — ні вызвалення, ні лістоў ад маці, ні літасці ад караля.