За морам Хвалынскім

— Багатыр магутны, Іван Падвей, ад ветру нарадзіўся, таму i Падвеем празваны. Вятры ў нас буйныя, нястрымныя, лясы высокія i дрымучыя, рэкі быстрыя i гаючыя. А яшчэ былі на свеце Ванька Папялушка, браты Вячорка, Паўночнік i Заравы. I кожны добры, маладзец —волат...

Тады ўступала ў размову Еўка:

— А мой бацька расказваў, i чула я гэта ад пісара Андрэя, што нейкі князь рымскі Паламон, які цару Нерону быў крэўны, сабраўся з жонаю, i з дзяцьмі сваімі, i ca скарбамі, i з многімі сіламі, узяўшы з сабой астранома, які разумеў шлях па зорах, паехаў па моры, каб знайсці сабе месца зручнае, дзе б маглі пасяліцца i мешкаць — жыць — спакойна. I не малы час яны па моры хадзілі, прайшлі Міжземнае мора i дайшлі да ракі да Шумы, а тою ракою Шумаю ў мора-акіян, i морам-акіянам дайшлі ўжо да вусця ракі, дзе Нёман упадае, i верхам Нёмна дайшлі да ракі Дубісы. Там i пасяліліся, i сталі продкамі нашымі...

— I я чула пра князя Паламона i трох сыноў яго, нібыта продкаў нашых,— задумліва казала Баркулабіха.— Але многія думаюць, што казкі гэта...

I яна зноў пачынала расказваць пра Чортаў камень, які ўтварыў браму. Калі праз тую браму прайсці ўначы, ператворышся ў ваўкалака. Але ў ваўкалака можа ператварыць i злы чараўнік. I не толькі аднаго чалавека ператворыць ён, калі захоча, а мноства народу. Ператварыў жа, напрыклад, цэлы вясельны оршак, i маладую з маладым, i сватоў... I тры гады бегаў той ваўчыны вывадак па зямлі, аж пакуль не знайшлася добрая чараўніца Ганпа, якая адчаравала тых маладых... Але тады малады закахаўся ў прыгожую вясёлую чараўніцу i не захацеў вяртацца да Сваёй нарачонай. А тая ад гора ўтапілася ў возеры, i стала яно ад жалю блакітным...

Калі княгіня Беата дазналася пра тое, што вакол Еўкі i Баркулабіхі ў такія часіны збіраюцца амаль усе дваровыя людзі, яна забараніла расказваць казкі. Але ўсё роўна — пачатак быў пакладзены. Цяпер нават прыдворныя панны ўпотай прыязджалі, каб паслухаць казкі Баркулабіхі. Тады Беата здалася — бывала, i сама ўжо спынялася каля дзвярэй службовага пакоя, а аднойчы запрасіла Баркулабіху да сябе, i ўпершыыю не радкі з вершаў влошскіх паэтаў загучалі ў духмяных, прапахлых воннасцямі пакоях гаспадарыні, a казкі i паданні той Белай Русі, пра якую яна чула, але якую не ведала, хаця i была замужам за адным з сыноў мясцовага роду.

Узімку сватаўся да Гальшкі князь Іван з чэшскага роду Падэбрадаў, але ён не спадабаўся Боне:

— Hi павярнуцца, ні руку пацалаваць як след не ўмее. Не такі рыцар патрэбны Гальшцы!

I зноў ішлі тыдні за тыднямі.

А вясной нечакана ўсё змянілася. Каралева Бона, ля якой усё болей вілося нечуваных тут раней манахаў з новага влошскага ордэна Ігнація Лаполы, рашылася вярнуцца на радзіму.