За морам Хвалынскім
- Автор: Іпатава Вольга
- Год: 1989
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «За морам Хвалынскім». Краткое содержание книги:
А знешне ўсё было спакойна, толькі ў Марціна чамусьці дрыжаў голас, калі, расказваючы пра свае падарожжы, глядзеў на Еўку,— а можа, гэта толькі здавалася?
Яны ішлі i ішлі, пакуль Марылька, спахапіўшыся, не прымусіла павярнуць назад.
Калі вярнуліся да пакояў, дзе спала Гальшка, Баркулабіха сустрэла ix сярдзітым шэптам:
— Во, калі добра, то хоча яшчэ лепш! Панна зазлавалася, што адпусціла вас, козы!
I не ўтрымалася, упікнула-такі Еўку:
— Ой, глядзі, дзеўчына! Лепш сваё лычка, як чужы раменьчык! Не забівай надта галавы, пашкадуй сваё сэрца! Замуж табе заказана!
Але Еўка не слухала буркатання старой. Хуценька скінуўшы заечае футэрка, цяжкую сукню, мышкай шмыгнула ў ложак. Але заснула не хутка: усё бачыўся ёй малады, адкрыты Марцінаў твар, яго русявыя валасы, тонкія абрысы твару. Рукі ў яго, праўда, трохі мужыцкія, вялікія, цяжкія, але затое пальцы тонкія, доўгія. Яна ўспомніла, як паслізнулася, а рука ягоная падтрымала яе — моцна, надзейна. Уся аблілася чырванню — i нечакана моцна заснула.
Раніцай паехалі далей. Яна ўжо не ўбачыла Марціна, i ўвесь настрой згаснуў. Няўжо ён праспаў ix выезд? Не так рана i выязджалі, чакалі, пакуль устане Гальшка. Той нездаровілася, яна кідалася на ложку, i лекар з мястэчка паіў яе нейкімі зёлкамі. Дзень пачынаўся хмурны, неба нізка навісла над зямлёю, церусіў дробны снег.
У дарозе Гальшцы зрабілася зусім блага, i вырашылі далека не ехаць. Спыніліся непадалёку ад Німбурга, у Лысе. Карчомка была тут меншая, бяднейшая, але чысценькая i вясёлая.
Князёўна адмовілася есці разам з усімі, i ёй прыгатавалі асобна лёгкі курыны булён з калдунамі i поліўку. Малады загадаў шукаць музыкаў, спевакоў, i пад вечар, на італьянскі лад, пад вокнамі Гальшкі наладзілі канцэрт. Спевакі трымцелі ад холаду, бо мароз пад ноч узяўся не на жарты, але спяваць мусілі — ім было шчодра заплочана. Адзін з музыкаў зламаў флейту, чым прымусіў вяльмож надта смяяцца.
Гальшка прыўзнялася на ложку, слухаючы спевакоў, а пасля i зусім ачуняла, падышла да акна. На двары ярка гарэлі смольні, танцавалі ад холаду бедакі-музыканты, а малады князь, у расхінутай раскошнай, крытай аксамітам шубе, прытупваў i падпяваў музыкам, гледзячы на акно. Пры з'яўленні Гальшкі ўсе дружна закрычалі, вітаючы яе, а яна, трохі пастаяўшы, зноў пайшла да ложка. Затое жанчыны-прыслужніцы стоўпіліся, разглядаючы музыкаў.
— A ці не ўчарашні гэта кавалер? — раптам запыталася старая Баркулабіха, паказваючы на вароты.
Еўка глянула — i caлодка паляцела некуды сэрца: Марцін валтузіўся з вялікай каванай клямкай, спрабуючы зашчапіць вароты на засаўку. Яна здзівілася, што першай пазнала яго Баркулабіха, мусіць, ад таго, што яна не надта прыслухоўвалася да спеваў, a сваімі па-маладому вострымі вачамі разглядала ўсё навокал, як старая, спрактыкаваная квактуха, што ўвесь час трымае сваіх куранят пад нагл я дам.
За плячыма Марціна быў вандзэлак, з яго нешта тырчком тырчала. Можа, там былі i кнігі — што ж яшчэ мог ён везці дадому? Вось хлопец павярнуўся, пільна паглидзоў на вокны, i яна падумала, што жанчын, асветленых свечкам!, добра відно на вуліцы, а вось Марціна можна было пазнаць толькі па постаці. Пасля ён прыспешыў хаду, каб непрыкметна абысці музыкантаў, але Сангушка заўважыў яго.
— Ara, наш учарашні вучоны! — усклікнуў ён,— Чарку яму — падарожную!
Імгненна на падносе, што з'явіўся так нечакана, нібыта яго дасталі з-пад крыса кунтуша, пастаўлена было колькі сярэбраных чарак. Было відно, як Марцін адмоўна пахітаў галавой. Але князь настойваў, i яго запрашэнне падхапіла ўся падвяселеная медавухай кампанія. Яны разам прымусілі Марціна выпіць чарку, пасля чаго ён пакланіўся князю i пайшоў у карчму. A гульбішча на вуліцы працягвалася яшчэ доўга, i двойчы Гальшцы даводзілася паднімацца з ложка i дзякаваць князя. Яна рабіла гэта ўсё больш ахвотна, i на твары яе ўсё часцей расцвітала ўсмешка. Было відно, што яна памалу прывыкала да думкi, што сапраўды побач муж, хаця i сілком дадзены, i ён падабаецца ёй. I маладая прывыкала да свайго становішча.