Доўгая дарога дадому
- Автор: Быков Василь Владимирович
- Год: 2004
- Язык: белорусский
- Год: Кніга
- ISBN: 985-6605-13-Х
- Жанр: Биографии и мемуары
Электронная книга - «Доўгая дарога дадому». Краткое содержание книги:
У Маскве зьбiраўся зьезд СП СССР, зь Менску мы паехалi вялiкаю групай. Перад адкрыцьцём, як звычайна, таўклiся ў цесных калiдорах на Вароўскага, атрымлiвалi накiраваньнi ў гасьцiнiцы. То была складаная i важная справа — гасьцiнiчнае пасяленьне. Сялiлi зь вялiкiм разборам, адпаведна той вазе, якую мелi пiсьменьнiкi i арганiзацыi ў вачох начальства. Адных (кiраўнiкоў, дэпутатаў, народных) сялiлi ў гасьцiнiцы «Масква», iншых, бяз тытулаў i заслугаў — у «Расіi». Тут назiралася блытанiна, як, скажам, з рэдактарамi, якiя ня ўсе былi дэпутатамi i народнымi. Атрымаўшы гатэль рангам нiжэйшы, iшлi са скаргай да Маркава цi Варанкова або пасылалi туды Шамякiна, — каб пахадайнiчаў. Шамякiн хадайнiчаў таксама з разборам, не дапушчаючы ўраўнiлаўкi. Я атрымаў квiток у «Маскву», Адамовiч — у «Расію», было трохi нязручна, але мы скардзiцца не пабеглi. Нас на Вароўскага знайшоў Анатоль Гладзiлiн i паказаў лiст Аляксандра Салжанiцына да зьезду ў абарону свабоды творчасьцi, супраць цэнзуры. Мы яго падпiсалi, але болей з прысутных там беларусаў не падпiсаў нiхто. Там жа Адамовiч прапанаваў пазванiць Салжанiцыну, зь якiм мы яшчэ не былi знаёмыя. Я сумняваў ся, што Салжанiцын пойдзе на кантакт, але нечакана ён сам узяў трубку i, перш чым пачаць размову, папытаўся, цi падпiсалi мы ягоны лiст. Адамовiч адказаў, што так, падпiсалi i яшчэ сагiтавалi падпiсаць iншых. Тады Аляксандр Iсаевiч сказаў, што няблага б спаткацца. Дамовiлiся зрабiць тое ў маiм нумары гасьцiнiцы «Масква». Назаўтра ранiцой Адамовiч быў ужо ў мяне, я падрыхтаваў фотаапарат, купiлi штось выпiць. Салжанiцын прыйшоў зь невялiкiм спазьненьнем. Мы пазнаёмiлiся асабiста, а ў лiтаратурным сэнсе Аляксандр Iсаевiч сказаў, што чытаў нас абодвух i падзяляе наш пафас. На зьезд ён ня пойдзе, бо ня мае запросiнаў, але чакае, што мы там выступiм у духу ягонага лiста. Адамовiч паабяцаў тое зрабiць (але яму слова не далi), я ж падрыхтаваў выступленьне ў некалькi iншым духу. Наконт лiтаратуры Салжанiцын сказаў, што працуе зараз над творам пра iмперыялiстычную вайну 1914 году i, магчыма, улетку паедзе ва Ўсходнюю Прусiю. Па дарозе мог бы заехаць у Беларусь, дзе ваяваў у 44-м годзе. Вядома, мы запрашалi. (Тое, на жаль, не ажыцьцявiлася.) Падчас размовы мы з Адамовiчам усё азiралiся на сьцены, што таiлi пэўную небясьпеку, Салжанiцын жа паводзiў сябе ўпэўнена i сьмела, ад алкаголю адмовiўся. Напрыканцы сфатаграфавалi госьця — па чарзе з Адамовiчам i Быкавым.
На зьезьдзе ў залi славутага Крамлёўскага палацу я сядзеў мала, болей бавiў час у кулуарах, а то ў буфэце. Але ў вялiзнай залi буфэту можна было хiба пад’есьцi, выпiць жа там не было нiчога. I тое абурала шмат каго з прыезджых пiсьменьнiкаў. Асаблiва абураўся Вiктар Астаф’еў, зь якiм я ўжо быў знаёмы, i мы займелi намер абмыць сустрэчу. Ды не было чым. I Вiктар гучна, бянтэжачы выкшталцоную гэбiсцкую абслугу, абвяшчаў, што без гарэлкi не перамаглi б i ў вайну — нават з грымотнымi заклiкамi палiтрукоў. I беларускiя партызаны тое ведаюць — праўда, Васiль? — жартоўна зьвяртаўся ён да мяне. Я пагадзiўся i напомнiў Вiктару, як на банкеце папярэдняга зьезду ён уратаваў Канстанцiна Сiманава. Той тады вальяжна праходжваў ся мiж шэрагамi сталоў зь нейкiм замежнiкам, а за iмi, бы хвост, вiўся падазрона гэбiсцкi тып, усё стараўся ўчуць iх размову. Як тыя спынiлiся, спынiўся i ён, падскочыўшы да нашага стала, якраз насупраць Астаф’ева. Павел Нiлiн, якi быў з намi, зразумеўшы, у чым справа, аднак, запытаўся, з якой арганiзацыi тып? Але той бы ня чуў пытаньня, — уся яго ўвага была скiравана на Сiманава. Тады Астаф’еў гучна, каб перамагчы п’янаватую гаману, мовiў: «Ды з арганiзацыi Сямiчаснага, азiрнiцеся, Канстанцiн Мiхайлавiч!». Той i праўда азiрнуўся, i тып, утулiўшы галаву ў плечы, моўчкi шаснуў убок. Увечары ў гатэлi мы абмяркоўвалi той выпадак, i Астаф’еў даволi нэрвова напомнiў, дзе мы жывём. Ён сказаў, што ў 30-я гады ў СССР было 10 мiльёнаў сэксотаў, пра гэта сьведчыў сын Г. Малянкова, а ўжо ён штосьцi ведаў. Ды й сам Хрушчоў, выкрываючы Берыю, сказаў, што ў СССР кожны пяты — сэксот. Чаго ж вы хочаце ад пiсьменьнiкаў? — пытаўся Вiктар Пятровiч.