Уладар Пярсьцёнкаў: Вяртаньне караля

– Гэй, вы! Устаць!

Адказу не было, тады орк крыкам спыніў увесь разьдзел.

– Устаць, сьлімакі! Ня той час, каб лайдачыць!

Крочыў да іх і нават у змроку пазнаў знакі на іхніх тарчах.

– Уцякаем, га? Толькі надумаліся? Усе вашыя мусілі быць ва Ўдуне да ўчорашняга вечару. I вам тое вядома! А ну, усталі – ды ў шэраг, а тое вазьму вашы нумары й данясу на вас!

Хобіты, хістаючыся, падняліся й схіленыя, кульгаючы, нібы ад зьбітых ног, паклыпалі да канца калёны.

– Не, ня ззаду! – закрычаў паганяты. – За тры шэрагі ад канца! I там заставацца, ці мала не падасца, калі заўважу!

Дый ляснуў пугаю над галовамі сяброў. А тады зь яшчэ адным ляскам ды выгукам пагнаў разьдзел наперад хуткім трушком.

Цяжка тое было для небаракі Сэма, дашчэнту стомленага, а для Фрода й увогуле сталася катаваньнем і жудой. Ён сьціснуў зубы й паспрабаваў адагнаць усе думкі ды ўпрост бяздумна перастаўляць і перастаўляць ногі. Ад смуроду потных оркаў навокал перахоплівала дыханьне, і ён пачаў сутаргава хапаць ротам паветра ад смагі. Але рушылі й рушылі далей, і Фрода напружыў усю волю, каб толькі дыхаць і варушыць нагамі, а на якое ліха ён намагаўся й столькі трываў, нават і ня думаў. Бо надзеі выбрацца нябачным не было. А орк-паганяты раз-пораз адставаў, каб зірнуць на навапрыбылых ды пакпіць зь іх.

– Вось так! – зарагатаў, выцяўшы хобітаў пугаю па нагах. – Дзе пуга, там і праца, вось, мае сьлімачкі! Трымайцеся! Я вас крышачку ўзбадзёру, а калі зьявіцеся ў свой лягер, спазьніўшыся, столькі бізуноў атрымаеце, колькі скура вынесе! Будзе на карысьць! Ці ж забыліся, што мы на вайне!

Прабеглі так колькі вёрстаў, і шлях ужо пайшоў па доўгім схіле на роўнядзь, калі Фродавы сілы зусім вычарпаліся, а воля дрыгнула. Ён захістаўся, заспатыкаўся. Сэм у адчаі спрабаваў падперці яго, дапамагчы, хоць адчуваў, што сам ледзь трымаецца на нагах. Ведаў: цяпер у кожны момант можа прыйсьці гібель, гаспадар упадзе ці страціць прытомнасьць, высьветліцца, хто яны, і ўсе іхнія горкія намаганьні рассыплюцца прахам. Ужо быў падумаў: "Што б ні было, а таго гада-паганятага я пасьпею дастаць!"

I калі Сэм ужо паклаў быў руку на цаўё корда, нечакана прыйшло выратаваньне. Бо выбеглі на роўнядзь і наблізіліся да ўваходу ва Ўдун. Непадалёк ад брамы напрыканцы мосту шлях з усходу сыходзіўся зь іншымі – з дарогай ад Барад-дуру й паўднёвым бальшаком. Па ўсіх шляхох рухаліся войскі, бо правадыры Захаду набліжаліся й Чорны Ўладар пасьпешліва зьбіраў усе сілы на поўначы. Таму й здарылася, што адразу некалькі разьдзелаў сутыкнуліся на скрыжаваньні, у цемры, да якой не сягала сьвятло вартавых вогнішчаў на вале. Адразу ўзьнікла сумятня, сварка ды шмат лаянкі; кожны разьдзел палез да брамы першы, намагаючыся як хутчэй скончыць дзённы пераход. Хоць паганятыя гарлапанілі й махалі пугамі, сваркі там-сям перайшлі ў бойкі, хто-колечы ўжо й меч з похваў выцягнуў. I вось харугва цяжка ўзброеных урукаў з Барад-дуру ўрэзалася ў калёну з Дуртангу – гвалт усчаўся страшэнны.