Światy braci Strugackich - Czas uczniów

Ale to jest prawie nieważne. Chłopcy rozbierają czarny sputnik Wędrowców. Nie za bardzo wnikam w ich sprawy, bo jestem zajęty właśnie tymi ostatnimi problemami, do których doprowadził mnie nieprzyjemnie wydoroślały Mały… Jakże mało zostało w nim z tego zachwyconego i podnieconego, rozdzieranego namiętnościami chłopca! Jest oschły, ironiczny, czasem pogardliwy. Zbyt wiele o nas wie i wyciąga wnioski. Jest podobny do młodego upartego głowana.

Nadal go kocham.

Espada i chłopcy chodzą szczęśliwi. Dogrzebali się do jakiegoś zespołu, którego wcześniej nie spotkano na żadnych innych budowlach Wędrowców. Zespół jest solidnych rozmiarów grudą rur i rurek, splecionych ciasno i dziwacznie. Nikt nie wie, do czego służy…

Prześwietlają i obstukują zespół, próbują tomografii. W jakimś momencie coś się dzieje, chociaż to „coś” nie zostało w żaden sposób odnotowane. Po prostu wszyscy czują się tak, jakby ktoś uważnie przyglądał im się z tyłu.

Pierwszy znika Espada. po nim następni dwaj.

Korytarze stacji wydają się studniami, na dnie których kłębi się mrok. Z tyłu już nie czuje się spojrzenia, czuje się oddech.

Pewnie trzeba było ewakuować się od razu. Nie wiem, dlaczego tego nie uczyniono. Pewnie wstyd było uciekać, porzuciwszy tych, co zniknęli. Mieli nadzieję, że ich znajdą, przywrócą… Kiedy pojawił się zapach fiołków, było już za późno.

Zapach był gęsty. Powietrze stało się galaretowate, drżące. Na granicach pola widzenia działo się coś dziwnego i często strasznego. Cybery wymarły. Komputery stacji i statku robiły, co chciały.

Może trzeba było zaryzykować i uciekać na ręcznym sterowaniu. Nie zaryzykowali. To już była demoralizacja.

Nadeszły odpowiedzi na pytania Małego. Już nie mogłem ich przekazać. Zaczęły gasnąć gwiazdy…

A potem jakby gigantyczna ręka zaczęła powoli ściskać i skręcać stację. Szczęk, zgrzyt i chrzęst. Miotaliśmy się po pomieszczeniach, potem rozeszliśmy się po kajutach i zaczęliśmy czekać na koniec.

Trwało to prawie trzy doby.

Zgniotło nas starannie, powietrze nie uciekało. Korytarze stały się podobne do rurek przeciętych cążkami; ściany stykały się ze sobą. Na moim suficie powstała mokra plama, wisiały tam też duże zimne krople, które czasem odrywały się i spadały na twarz i pierś. Leżałem i myślałem o ostatnich pytaniach Małego i odpowiedziach na nie. Mały wiedział o nas wszystko — znacznie więcej niż my sami. Myślał nie tak jak my. Oczywiście w dużej części to nie on sam myślał, lecz tajemniczy aborygeni planety. Ale mimo to, mimo to…

Dlaczego Mały tak bardzo chciał poznać szczegółową bio-kronikę doktora Bromberga? (I dlaczego nagle okazało się, że tak trudno jest ją zdobyć?)

Dlaczego ludzie najczęściej mają różne zdania, ale w niektórych sprawach — całkiem jednakowe?

Dlaczego androidy nie mogą mieszkać na Ziemi? Kto i kiedy zabronił i jak to wyjaśniono?

I w końcu: co to jest projekt „Walhalla”?

Otrzymałem odpowiedzi od Amet-chana, ale nawet nie przeczytałem ich — po prostu co innego stało się ważniejsze…

Ściany kajuty zwierały się, marszczyły. Drzwi zostały wysadzone, membrana nie zamykała się, zwisała jak martwa pofałdowana skórka. Śmierdziało coraz mocniej…

Ala zmarszczyła nos, czując mocny, wcale nie kwiatowy zapach, odruchowo szarpnęła głową i nagle jakby ocknęła się. Leżała w hotelowym pokoju, sama, na suficie blado mrugał ekran mnemoniatora. Za szerokim, panoramicznym oknem dojrzewała burza. Niebo miało kolor oceanicznej zieleni z białą pianą. Zbliżały się wieże z chmur we wszystkich możliwych odcieniach czerni. Jasna strzałka glidera ślizgała się ukośnie w dół, przecinając obłoki…

Co to było? Wstała, niepewnie zrobiła krok w kierunku stolika. Dopiero teraz ociężałość zaczęła znikać, parować… i tak samo znikały i parowały urywki widzianego i zrozumianego, rozlane kałuże cudzej pamięci… Śpiesząc się, żeby zdążyć, podpłynęła do stolika, chwyciła notes i zaczęła dyktować to, co jeszcze pamiętała: stacja Arka, projekt „Walhalla”, Espada, androidy, Bromberg, Mały…