Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

— Masz więc swoją Odo — stwierdziła cichym, natrętnym głosem dziewczyna; wróciła w trakcie monologu Maeddy. — Ostatecznie, Odo to tylko idea. A doktor Szevek — namacalny dowód.

Maedda milczał chwilę.

— Dowód nie do przedstawienia — orzekł.

— Czemuż to?

— Jeśli o tym, że on tu jest, dowiedzą się ludzie, dowie się i policja.

— Niech więc przyjdą i spróbują go zabrać — powiedziała dziewczyna i uśmiechnęła się.

— Demonstracja ma zostać przeprowadzona bez uciekania się do przemocy — z gwałtowną porywczością w głosie przypomniał Maedda. — Zgodził się na to nawet SZR!

— Ale ja się na to nie zgodziłam. Nie pozwolę, żeby czarne płaszcze zmasakrowały mi twarz albo rozwaliły głowę. Jeśli mnie zaatakują, będę się broniła.

— Przyłącz się do nich, skoro pochwalasz ich metody. Sprawiedliwości nie osiąga się siłą!

— A władzy nie osiąga się biernością.

— My nie chcemy władzy. My chcemy skończyć z władzą! Co pan na to? — zwrócił się Maedda do Szeveka. — „Środki są celem” — Odo głosiła to przez całe swoje życie. Pokój osiąga się tylko pokojowymi środkami, sprawiedliwości dochodzi się tylko sprawiedliwymi czynami! Nie możemy się w przededniu akcji różnić w tym punkcie!

Szevek przeniósł wzrok z niego na dziewczynę, a potem na właściciela lombardu, który stał w drzwiach i w napięciu przysłuchiwał się rozmowie. Po czym odezwał się zmęczonym, przyciszonym głosem:

— Jeśli mogę się wam na coś przydać, wykorzystajcie mnie.

Może mógłbym ogłosić oświadczenie na ten temat w jednej z waszych gazet. Nie przybyłem na Urras po to, żeby się ukrywać. Jeśli wszyscy dowiedzą się, że tu jestem, może rząd nie ośmieli się zaaresztować mnie publicznie? Nie wiem.

— Słusznie! — zawołał Maedda. — Oczywiście. — W jego czarnych oczach płonęło podniecenie. — Gdzież, u licha, podziewa się ten Remeivi? Siro, leć do jego siostry, powiedz jej, żeby go odszukała i przysłała tutaj. Niech pan napisze, po co pan tutaj przyjechał — zwrócił się do Szeveka — niech pan napisze o Anarres, niech pan napisze, dlaczego nie zaprzeda się pan rządowi, niech pan napisze, co pan chce — my to wydrukujemy. Siro! Zawołaj też Meisthe.

Ukryjemy pana, ale, na Boga, dopilnujemy, żeby wszyscy w A-Io dowiedzieli się, że pan jest tutaj, że pan jest z nami! — Słowa potokiem wypływały mu z ust, wymachiwał rękami, chodząc nerwowo w tę i z powrotem po izbie. — A potem, po demonstracji, po strajku, zobaczymy. Może wszystko się do tego czasu zmieni! Może nie będzie się pan już musiał ukrywać!

— Może otworzą się drzwi wszystkich więzień — dopowiedział Szevek. — Dobrze, dajcie mi kawałek papieru, będę pisał.

Podeszła do niego Siro. Zatrzymała się z uśmiechem, jak gdyby mu się kłaniała, z lekka spłoszona, uroczysta, i pocałowała go w policzek; po czym wyszła. Dotkniecie jej warg było chłodne, długo je czuł na policzku.

Jeden dzień przesiedział na strychu jakiejś kamieniczki przy zaułku Dowcip, dwie noce i dzień spędził w piwnicy pod sklepem z używanymi meblami — w dziwnym, mrocznym pomieszczeniu zagraconym ramami luster i połamanymi łóżkami. Pisał. Po kilku godzinach przyniesiono mu to, co napisał, już wydrukowane: najpierw w gazecie Współczesność, potem — kiedy Współczesność zamknięto, a jej redaktorów aresztowano — na ulotkach odbijanych na podziemnej prasie, razem z planami i wezwaniami do demonstracji i strajku powszechnego. Nie czytał tego, co napisał. Jednym uchem słuchał Maeddy i jego towarzyszy, opisujących entuzjazm, z jakim przyjęto jego słowa, rosnące poparcie dla planów strajku, przewidujących wrażenie, jakie jego obecność na manifestacji uczyni w świecie. Gdy zostawał sam, wyjmował czasem z kieszeni koszuli swój mały notes i wpatrywał się w zaszyfrowane zapiski i równania ogólnej teorii czasu. Wpatrywał się w nie i nie potrafił ich odczytać. Nie rozumiał ich. Odkładał notes, siedział i ściskał rękami głowę.