Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

To samo się przydarzyło temu mojemu kumplowi: tłum zaczął mu grabić pociąg, za który był odpowiedzialny, więc stracił panowanie nad sobą i dał wsteczny. Nie liczył głów. Przynajmniej wtedy!

Może potem. Bo go zemdliło, jak zobaczył, co zrobił. Ale ta robota, co ją kazali ci robić — wyznaczanie: ten niech żyje, ten niech zdycha — to nie jest robota dla normalnego człowieka, czegoś takiego nie można od człowieka wymagać.

— To były trudne czasy, bracie — przypomniał łagodnie pasażer, wpatrując się w rozprażoną równinę, nad którą falowały i żeglowały z wiatrem cienie wód.

Wysłużony sterowiec towarowy wychynął zza gór i przycumował na lotnisku w Nerkowej Górze. Wysiedli z niego trzej pasażerowie. Kiedy ostatni z nich dotykał gruntu, ten wzdął się i wierzgnął.

— Trzęsienie ziemi — stwierdził mężczyzna; był tutejszy, wracał do domu. — Kurna, popatrzcie na te tumany kurzu! Lądujemy któregoś dnia, a tu ani jednej góry.

Dwaj pasażerowie zdecydowali się czekać, póki nie załadują ciężarówek, żeby się nimi zabrać. Szevek postanowił pójść pieszo, miejscowy powiedział mu bowiem, że do Chakar będzie tylko jakieś sześć kilometrów, i to z górki.

Droga opadała serpentyną długich zakrętów, z których każdy kończył się niewielkim wzniesieniem. Stoki po obu stronach — wznoszący się po lewej i opadający po prawej — zarośnięte były krzewami holum; rzędy wysokich drzew tego gatunku — tak rozmieszczonych, jakby sadziła je tu ludzka ręka — zbiegały po zboczach wzdłuż żył podskórnych wód. Z grzbietu wzniesienia roztoczył się przed Szevekiem widok na czystą, złotą łunę zachodu, rozlaną nad pasmami pociemniałych wzgórz. Nigdzie wokół — prócz opadającej w mrok drogi — nie dostrzegało się śladów ludzkiej działalności. Gdy zaczął schodzić, powietrzem wstrząsnął cichy grzmot. Doznał wówczas dziwnego uczucia: nie wstrząsu i nie drżenia, ale przemieszczenia; coś było nie tak, jak trzeba, wiedział to. Postawił nogę — i jego stopa napotkała grunt. Poszedł więc dalej; droga leżała na swoim miejscu. Nie groziło mu tu żadne niebezpieczeństwo, a jednak w żadnej z niebezpiecznych sytuacji, w których wcześniej bywał, nie czuł takiej jak teraz bliskości śmierci. Śmierć była w nim, pod nim, sama ziemia stała się niepewna. Trwałość i pewność to obietnice, jakie składa człowiekowi jego umysł. Poczuł w ustach i płucach zimne, czyste powietrze.

Nadstawił ucha. Nisko w dole szumiał w mroku górski potok.

Przyszedł do Chakar o późnym zmierzchu. Nad czarnymi grzbietami gór ciemniało fioletowe niebo. Latarnie płonęły jaskrawo i samotnie. Na tle ciemnej głuszy oświetlone sztucznym światłem fasady domów sprawiały widmowe wrażenie. Wokół było wiele pustych placów i pojedynczych domów, jak to w starych, szeroko rozrzuconych, zabitych deskami mieścinach. Jakaś przechodząca kobieta wskazała Szevekowi drogę do Ósmego Domicylu.

— Tędy, bracie, za szpitalem, na końcu ulicy.

Ulica zagłębiała się w mroczny cień góry i kończyła przed drzwiami niskiego budynku. Szevek wszedł do środka i znalazł się w przedpokoju typowego małomiasteczkowego domicylu; na jego widok wrócił wspomnieniami do dzieciństwa, które spędził z ojcem w Wolności, Bębnej Górze i Równinnem: przyćmione światło, łatane maty, kartka z informacją o miejscowej brygadzie szkoleniowej obsługi maszyn, zawiadomienie o zebraniach syndykatu, na tablicy ogłoszeń plakat sprzed trzech dekad zapowiadający przedstawienie jakiejś sztuki, oprawiony w ramkę amatorski obrazek przedstawiający Odo na kozetce w więziennej świetlicy, ręcznie wykonana harmonia, lista mieszkańców, przy drzwiach zawiadomienie podające, w jakich godzinach jest w miejskiej łaźni gorąca woda.

Szerut, Takver, pokój nr 3.

Zapukał, wpatrując się w odblask światła z przedpokoju na ciemnej powierzchni drzwi, niezbyt prosto osadzonych w futrynie.

Kobiecy głos zawołał:

— Proszę!

Otworzył drzwi.

Światło w pokoju, jaśniejsze niż w korytarzu, padało zza kobiecej postaci. Przez chwilę nie był pewien, czy to Takver. Stała twarzą do niego. Wyciągnęła ręce w niepewnym, nie dokończonym geście, jakby go chciała odepchnąć, a może objąć. Wziął ją za rękę — a potem padli sobie w ramiona i stali, przytuleni, na niepewnej ziemi.

— Wejdź! — zawołała — och, wejdźże, wejdź.

Otworzył oczy. W głębi pokoju, który nadal wydawał mu się bardzo jasny, zobaczył poważną, czujną twarzyczkę małego dziecka.

— To jest Szevek, Sadik.

Dziewczynka podeszła do matki, objęła jej nogę i wybuchnęła płaczem.

— Nie płacz, maleńka. Dlaczego płaczesz?

— A ty dlaczego? — szepnęło dziecko.

— To ze szczęścia! Tylko ze szczęścia. Chodź na kolana. Ach Szevek, Szevek! List od ciebie przyszedł ledwie wczoraj, miałam właśnie odprowadzić Sadik na noc i iść do telefonu. Napisałeś, że zadzwonisz dziś wieczór, a nie, że przyjedziesz! No nie płacz, Sadik, popatrz, ja już nie płaczę, prawda?