За морам Хвалынскім
- Автор: Іпатава Вольга
- Год: 1989
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «За морам Хвалынскім». Краткое содержание книги:
— Будзем жыць. Будзем?
I яна зразумела гэтыя словы як адказ, засвяцілася зноў, зноў паўтарыла:
— Дык не пакінеш? Не? Я ж памру тут без цябе. Чуеш, ата? А са зверам я спраўлюся. Паглядзіш!
...Два тыдні ляжаў ён у пячоры амаль нерухомы, i два тыдні Апак да зняможання, да сінечы на бледным тварыку даглядала яго. Нават спаць яна клалася нобач, доўга не засыпала i ўздрыгвала ад кожнага шолаху, нібы i сапраўды магла абараніць яго ад небяспекі. Алекса, аднойчы прачнуўпіыся раней, угледзеў пад яе худзенькім бокам свой нож — рука дзяўчынкі была, бадай што, не танчэйшай за дзяржальна. Ён пацягнуў за цёплую чорную з эбенавага дрэва ручку Апак ускочыла, няўцямна азіраючыся спалоханымі вачанятамі.
— Дваццаць разоў нават нявопытйы воін зарэзаў бы i цябе, маю ахоўніцу, i мяне, нямоглага! — пакпіў Алекса, аддаючы назад нож.— Бяры. Зразай пакуль кустоўе, але не думай, што ты мяне абароніш. Не твая гэта справа. Абараняць — гэта дадзена толькі нам, мужчынам.
— А што ж тады дадзена нам?
Апак узяла нож, пагладзіла яго, схавала пад скуру тыгра, на якой спаў Алекса. Скуру яна здымала сама, яна была парэзаная ў многіх мясцінах.
— Вам? — Алекса падумаў.— Трымаць агонь у ачагу, гадаваць дзяцей.
— Дзяцей? Я люблю дзяцей.— Апак падкурчыла пад сябе ногі, сабрала ў жменю густыя светлыя валасы, пачала ix заплятаць.
— Я хачу радзіць ад цябе хлопчыка. Такога ж, як ты, ата,— нечакана сказала яна.
Алекса нават прыўзняўся, але яна не дала яму адказаць.
— Ведаю, так не павінны гаварыць дзяўчаты, мне гаварыла, якой павінна быць жанчына, старая цётка Гульнара. Але ўва мне цячэ не такая кроў, мая маці не з простата роду. I я першай кажу табе, што хачу быць тваёй жонкай. Стары Нармурад гаварыў не раз, i я гэта чула, што ў цябе мала грошай на пасаг, каб купіць нявесту. А я ведаю, што буду прыгажуняй, калі вырасту — Нармурад таксама гаварыў гэта. Дык хіба я табе не пара?
Алекса перамог боль, сеў. Пад усмешлівым яго позіркам дзяўчынка спачатку горда выпрасталася, але тут жа чырвань пачала заліваць яе бледныя шчокі, яна сцялася, абхапіла абдзёртыя каленькі тонкімі, у чырвоных пісягах – адкустоўя — рукамі, хуценька абцягнула на сабе кавалкі кашулі.
Ён збіраўся сказаць нешта ўсмешлівае, суцяшальнае, але такое, каб ніколі гэтае наіўнае дзіця не цешыла сябе дурным i выдумкамі. Ды падумаў — ці ж трэба яе крыўдзіць? I падумаў яшчэ: яна расце. А я стаміўся ў адзіноце.
Сумна ўсміхнуўся: «Яна ж дзіця!»
Першы прамень сонца прабіўся скрозь дзірку ў пячоры, крануўся Апак — i яе светлыя валасы нечакана засвяціліся, заззялі.
Уражаны, Алекса глядзеў на яе. Нешта як заскаміла сэрца, нейкі далёкі, забыты вобраз... Глядзеў на яе, скрозь яе, i рантам убачылася — яны, дружыйнікі, стаяць у царкве, ідзе малебен. Князь наперадзе, а прама перад імі, на вялікім абразе — багародзіца. Вялізныя яе вочы глядзяць на натоўп з тугою, i над ёю, вакол яе — залатое, нябеснае ззянне, якое нібы асвятляе твары людзей, што тоўпяцца ўнізе... I ціхія спевы, што ляцяць зверху, i пах ладану, i імгненнае — зусім неўласцівае яму — замілаванне, што раптоўна заскаміла душу... Вось яно, тое пачуццё, вярнулася зараз пры позірку на гэтае дзеўчанё, асветленае сонцам!
А яна чакала ягоных слоў! Усмешка згасла на Алексавым твары. Што гаварыць? I нечакана для сябе адказаў сур'ёзна, так, што яна раптоўна пабялела i глядзела, не адрываючыся, нібыта справа ішла пра жыццё i смерць:
— Ты спачатку падрасці. Пачакай трошкі, чуеш?
Тады яна зусім па-дзіцячы кіўнула галавой, пасля заківала часта-часта.
— Не ашукаеш, не, ата?
— Не ашукаю.
Яна яшчэ крыху паўзіралася ў яго, пасля падскочыла, замітусілася.
— Што ж гэта я? Ты, мусіць, піць хочаш? Я зараз прынясу, ата!
Падскочыўшы, схапіла тыквянку, памчалася па сцяжынцы ўніз. На імгненне спынілася — ён слухаў яе крокі ў ранішняй цішыні гор,— пасля зноў кінулася па ваду.
Алекса адчуў раптоўную стому. Не хацеў — a паабяцаў. Лёс вызначыўся сам сабой. Двойчы тут выратавалі яму жыццё, значыць, гэта знак — заставацца...
У першы ж дзень пасля вяртання яго i Апак да ix у дом зайшоў Ашавазда. Прыйшоў, працягнуў гарляк з віном. Але піць не стаў. Седзячы за дастарханам i абыякава жуючы кішміш, папрасіў Алексу: