Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

— Powinieneś spojrzeć prawdzie w oczy: w obecnej chwili fizyka nie może być uprawiana. Nie taka w każdym razie, jaką tyś się zajmował. Musimy się przestawić na działania praktyczne. — Poruszył się na krześle. Sprawiał wrażenie przygnębionego i niespokojnego. — Musieliśmy zwolnić pięć osób i oddać je do dyspozycji. Przykro mi to stwierdzić, ale jedną z tych osób jesteś ty. Tak to wygląda.

— Dokładnie tak, jak się spodziewałem — powiedział Szevek, choć aż do tej chwili nie dopuszczał do siebie myśli, że Sabul wyrzuca go z Instytutu. Kiedy jednak usłyszał tę nowinę, zabrzmiała mu nieobco; poza tym nie da temu człowiekowi satysfakcji oglądania, jak jest wstrząśnięty.

— Przemawiał przeciwko tobie cały splot okoliczności. Skomplikowana, oderwana od życia natura badań, które prowadziłeś przez kilka ostatnich lat. Do tego wrażenie — nie twierdzę, że uzasadnione, istniejące wszakże wśród niemałej liczby studentów i członków ciała pedagogicznego Instytutu — że tak twój sposób nauczania, jak i sposób bycia cechuje pewien brak, określony stopień nielojalności, niedostatek altruizmu. Mówiono o tym na zebraniu. Ja, oczywiście, wstawiałem się za tobą. Ale jestem tylko jednym syndykiem wśród wielu.

— Odkąd to altruizm jest cechą odonian? — zapytał Szevek. — Ale mniejsza z tym. — Wstał. Nie mógł dłużej usiedzieć na miejscu, najzupełniej poza tym opanowany i przemawiający jak najspokojniejszym tonem. — Rozumiem, że nie poleciłeś mnie na stanowisko nauczyciela w innym miejscu.

— Co by to dało? — rzekł Sabul, niemal melodyjnym tonem w tym samorozgrzeszeniu. — Nigdzie nie przyjmują nowych nauczycieli. Nauczyciele i uczniowie pracują obok siebie jak planeta długa i szeroka, usiłując zapobiec głodowi. Oczywiście, ta klęska nie będzie trwała wiecznie. Za rok — stojąc ramię przy ramieniu, dzieląc się wszystkim po równo — obejrzymy się za siebie, dumni z ofiar, które ponieśliśmy, i pracy, którą wykonaliśmy. W obecnej jednak chwili…

Szevek stał wyprostowany, rozluźniony i przez małe porysowane okno patrzył w puste niebo. Wzbierała w nim nieprzeparta ochota, żeby rzucić tamtemu wreszcie: a idź do diabła! Wypowiedział jednak inną, głębszą myśclass="underline"

— Właściwie masz pewnie rację. — Po czym wyszedł, skinąwszy Sabulowi głową.

Złapał autobus do śródmieścia. Wciąż gnał go pośpiech. Wypełniał jakiś plan i spieszno mu było doprowadzić go do końca i odpocząć. Poszedł do Centralnego Urzędu Skierowań Komisariatu Podziału Pracy, aby poprosić o skierowanie do wspólnoty, do której pojechała Takver.

Kompoprac, z jego komputerami i kolosalnym zadaniem koordynacji, zajmował cały kwartał ulic; mieścił się w eleganckich i — jak na anarresyjskie standardy — imponujących gmachach o ładnych, czystych liniach. Wewnątrz Centralny Urząd Skierowań przypominał wysoką stodołę, pełną ludzi i ruchu, o ścianach pokrytych informacjami dotyczącymi skierowań oraz wskazówkami, do jakiego biurka bądź wydziału udać się w takiej a takiej sprawie.

Czekając w jednej z kolejek, Szevek przysłuchiwał się rozmowie stojących przed nim osób — szesnastoletniego chłopca i mężczyzny po sześćdziesiątce. Chłopiec zgłaszał się na ochotnika po skierowanie na placówkę walki z głodem. Przepełniony szlachetnymi uczuciami, rwał się do przygód, tryskał braterstwem i nadzieją.

Radowało go, że wyrusza gdzieś samodzielnie i żegna się z dzieciństwem. Nieustannie mówił, jak dziecko, głosem nie nawykłym jeszcze do niższych rejestrów. Wolność! Wolność! — dźwięczało w każdym słowie jego entuzjastycznych wypowiedzi; głos starszego mężczyzny wtórował mu z pochrząkiwaniem i pomrukiwaniem, prześmiewczo — lecz bez chęci straszenia; z kpiną — lecz bez przestrogi. Wolność, możliwość przeniesienia się dokądś i zrobienia czegoś, stary cenił w młodym i pochwalał, choć naśmiewał się z jego zarozumialstwa. Szevek przysłuchiwał się ich rozmowie z radością. Przerwali pasmo porannej groteski.

Ledwie wyjaśnił urzędniczce, dokąd chciałby jechać, ta zrobiła zafrasowaną minę, poszła po atlas i rozłożyła go na dzielącym ich kontuarze.

— Spójrz — powiedziała. Była brzydką, małą kobietą o zajęczych zębach; jej dłonie poruszały się zręcznie i delikatnie po kolorowych stronicach atlasu. — To jest Rolny, widzisz, ten półwysep, wrzynający się w północne Morze Temaeńskie. To po prostu olbrzymia piaszczysta łacha. Nic tam nie ma poza morskimi laboratoriami, o tu, na samym cyplu, widzisz? Dalej wzdłuż wybrzeża ciągną się same bagna i słone błota, aż po Harmonię — tysiąc kilometrów. A na zachód masz Wybrzeże Barrensa. Najbliższym Rolnego miejscem, do którego mógłbyś się udać, byłoby jakieś miasteczko w górach. Ale nie proszą tam o pilne skierowania; są w znacznym stopniu samowystarczalni. Oczywiście, możesz tam jechać, jeśli chcesz — dorzuciła zmienionym z lekka tonem.

— To za daleko od Rolnego — stwierdził, spoglądając na mapę.

W górach Północnego Wschodu dostrzegł odciętą od świata mieścinę, w której wychowała się Takver — Dolinę Krążystą. — A może w tym morskim laboratorium potrzebują stróża? Statystyka? Kogoś do karmienia ryb?