Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

— Marnie.

— Będzie jeszcze marniej — orzekł Szevek, bez zbytniego jednak przekonania, bowiem jadł i owsianka smakowała mu wybornie. Frustracja, niepokój, głód! — podpowiadało mu przodomózgowie, siedziba intelektu; na co tyłomózgowie, dziki i hardy lokator głębokich mroków na tyłach czaszki, odpowiadało: Masz co jeść!

Masz co jeść! Byczo, byczo!

— Widziałeś Sabula?

— Nie. Późno wczoraj przyjechałem. — Popatrzył na Desara i dorzucił, siląc się na obojętność: — Takver dostała skierowanie w ramach akcji „Głód „; musiała wyjechać przed czterema dniami.

Tamten przytaknął ze szczerą obojętnością.

— Słyszałem. Słyszałeś o reorganizacji w Instytucie?

— Nie. O co chodzi?

Matematyk rozłożył na stole długie, szczupłe dłonie i zapatrzył się na nie. Zawsze mówił zwięźle i wyrażał się stylem telegraficznym, w istocie jąkał się; czy się jednak potykał na słowach, czy na moralnych skrupułach, tego Szevek nigdy nie ustalił. I choć lubił Desara — chociaż sam nie wiedział za co — przychodziły takie chwile, że go serdecznie nie cierpiał — i również nie wiedział za co.

To była właśnie jedna z takich chwil. W wyrazie ust tamtego, w jego spuszczonych oczach — podobnych do spuszczonych oczu Bunub — czaiła się jakaś przebiegłość.

— Czystka. Redukcja do personelu podstawowego. Szipeg wyleciał. — Szipeg był znanym z tępoty matematykiem, któremu udawało się zawsze, drogą uporczywego schlebiania studentom, załatwiać sobie co semestr kurs na ich życzenie. — Odesłali go. Do jakiegoś okręgowego instytutu.

— Mniej narobi szkód, gracując holum — stwierdził Szevek.

Wydało mu się teraz (gdy już zaspokoił głód), że susza może w ostatecznym rachunku wyjść organizmowi społecznemu na zdrowie. Sprawy o pierwszorzędnym znaczeniu ukażą się znowu w wyraźniejszym świetle. Wyczyści się miejsca słabe, rozmiękłe, chore, przywróci sprawne funkcjonowanie rozleniwionym organom, usunie tłuszcz z polityki.

— Przemówiłem za tobą na zebraniu Instytutu — powiedział Desar, podnosząc oczy, lecz nie spotykając (bo spotkać nie mógł) oczu Szeveka. Jeszcze nie skończył, a Szevek już wiedział — choć nie rozumiał jeszcze, o co tamtemu chodzi — że matematyk kłamie.

Wiedział to na pewno. Desar nie przemówił za nim, ale przeciw niemu.

Zrozumiał teraz doskonale powód swoich niechęci do Desara; u ich korzeni leżało przeczucie, dotąd nieuświadamiane, że w charakterze tamtego tkwi pierwiastek czystej złośliwości. Fakt, że Desar go kochał i starał się nim owładnąć, był dlań równie oczywisty, co i obrzydliwy. Pokrętne drogi zawłaszczania, labirynty miłości/nienawiści nie miały dla niego znaczenia; wyzywający i oschły, przenikał przez te mury jak przez powietrze. Nie odezwał się już do matematyka ani słowem, skończył śniadanie, wyszedł ze stołówki i — przeciąwszy kwadratowy dziedziniec, skąpany w blasku pogodnego, wczesnojesiennego poranka — skierował kroki do dziekanatu fizyki.

Wszedł do pokoju na zapleczu, nazywanego powszechnie „biurem Sabula” — tego samego, w którym spotkali się po raz pierwszy i w którym Sabul wręczył mu gramatykę i słownik jeżyka ajońskiego. Sabul łypnął ostrożnie zza biurka i opuścił wzrok — tonący w papierach, zapracowany, roztargniony naukowiec; potem pozwolił, by obecność Szeveka dotarła do jego przeciążonej świadomości; wreszcie go przywitał, wylewnie jak na niego. Postarzał się i wychudł; kiedy zaś wstał, okazało się, że garbi się bardziej niż zwykle, takim pokornym rodzajem garbienia się.

— Niedobre czasy, co? — mruknął. — Niedobre czasy!

— Jeszcze się pogorszą — rzucił od niechcenia Szevek. — Co słychać?

— Niedobrze, niedobrze. — Sabul pokręcił szpakowatą głową. — To niepomyślne czasy dla czystej nauki, dla intelektualistów.

— A czy kiedy są pomyślne?

Sabul roześmiał się z przymusem.

— Przyszło coś dla nas latem z Urras? — zapytał Szevek, robiąc sobie miejsce na ławce. Usiadł i założył nogę na nogę. Opalił się na polach Południowyżu, jego jasna cera zbrązowiała, a delikatny puszek okrywający twarz pojaśniał srebrzyście. W porównaniu z Sabulem wyglądał młodo, zdrowo i smukłe. Obaj zdawali sobie sprawę z tego kontrastu.

— Nic ciekawego.

— Żadnych omówień Zasad?

— Nie — prychnął opryskliwie Sabul, tonem bardziej już do niego podobnym.

— Żadnych listów?

— Żadnych.

— To dziwne.

— Co w tym dziwnego? Czegoś się spodziewał, wykładów na Uniwersytecie Ieu Eun? Nagrody Seo Oen?

— Spodziewałem się recenzji i replik. Dość było czasu — powiedział to jednocześnie z Sabulem, który stwierdził:

— Jeszcze za wcześnie na recenzje.