Każde martwe marzenie

Ka­ile­an wes­tchnę­ła głę­bo­ko. Ber­deth szar­pał się w jej gło­wie, w tej chwi­li nie tyl­ko Koło mo­gła­by prze­gryźć ko­muś gar­dło.

— Nie chcę… nie chcę sły­szeć wię­cej. Nie mów już.

— Za dużo, jak ro­zu­miem? Ta opo­wieść już się koń­czy. Ka­hel po­słał nas tam w trzy­stu lu­dzi, mie­li­śmy prze­cze­sać oko­li­cę, uwol­nić tych, któ­rzy chcą zdjąć ob­ro­że, wy­cią­gnąć dzie­cia­ki z ko­palń. Za­sta­li­śmy znisz­czo­ne ma­szy­ny i na­rzę­dzia, mły­ny, mło­ty do kru­sze­nia urob­ku, pie­ce do wy­ta­pia­nia zło­ta, wszyst­ko spa­lo­no albo roz­bi­to. Z dy­mem po­szło też koło wod­ne, na­pę­dza­ją­ce mie­chy, któ­re tło­czy­ły po­wie­trze do ko­pal­ni. Na dole, w głów­nym tu­ne­lu, dało się jesz­cze wy­trzy­mać, ale w tych mniej­szych… Suki, za­nim ucie­kły i znisz­czy­ły ko­pal­nię, za­tka­ły ich wyj­ścia gru­zem i ka­mie­nia­mi. Je­den z nas zszedł tam… My­śle­li­śmy, że nikt nie prze­żył, a tu na­gle z ja­kiejś dziu­ry wy­la­zła ona.

— Koło?

— Ona sama. Wa­ży­ła, na oko, ja­kieś sześć­dzie­siąt fun­tów, była goła, tyl­ko na łok­ciach i ko­la­nach mia­ła skó­rza­ne ochra­nia­cze, od czoł­ga­nia się w tu­ne­lach prze­tar­te pra­wie na wy­lot. Spę­dzi­ła pod zie­mią łącz­nie trzy lata, sześć mie­się­cy i osiem­na­ście dni. Tak mó­wi­ła data na jej ob­ro­ży, bo wła­ści­cie­le ko­pal­ni ryli w me­ta­lu in­for­ma­cje o dniu przy­ję­cia nie­wol­ni­ka do pra­cy. Była je­dy­ną, któ­ra mia­ła dość sił, by wy­do­stać się z za­mknię­te­go tu­ne­lu. Po­tem pró­bo­wa­ła ode­tkać inne… ale nikt wię­cej z nich nie wy­szedł.

Ka­ile­an spoj­rza­ła mu w oczy.

— To ty zsze­dłeś do ko­pal­ni, praw­da?

— Ja. Zna­la­złem tyl­ko górę ko­ści na koń­cu głów­ne­go tu­ne­lu i ją. I wy­cią­gną­łem ją jak ostat­ni du­reń, nie my­śląc o ni­czym, ro­zu­miesz? Na szczę­ście słoń­ce już za­szło, ale i tak pra­wie ośle­pła od resz­tek świa­tła na nie­bie.

— Dla­cze­go na­zwa­li­ście ją Koło?

— Bo nie pa­mię­ta­ła wła­sne­go imie­nia, a to było pierw­sze sło­wo, któ­re po­wie­dzia­ła, i przez mie­siąc nie mó­wi­ła nic in­ne­go. Kar­mi­li­śmy ją, pil­no­wa­li­śmy, by nie ośle­pła od słoń­ca, całe szczę­ście mia­łem w od­dzia­le me­dy­ka, a gdy wresz­cie za­czę­ła mó­wić, wy­da­wa­ło się, że ni­g­dy nie prze­sta­nie. Ga­da­ła przez trzy dni bez prze­rwy. O ko­pal­ni, o onych, ska­le, tu­ne­lach, szczu­rach… Cza­sem pła­ka­ła, cza­sem krzy­cza­ła. A cza­sem po­ja­wia­ła się taka, jaką wi­dzia­łaś przed chwi­lą.

— I co mam wte­dy zro­bić? Ja albo ktoś inny z cza­ar­da­nu?

— Znajdź jej coś do ro­bo­ty. Po­proś, żeby ko­goś spro­wa­dzi­ła albo coś spraw­dzi­ła. Pój­dzie, bo to do­bra dziew­czy­na. Nie pro­wo­kuj, nie szu­kaj zwa­dy. Ten męż­czy­zna, któ­re­mu prze­gry­zła gar­dło, to był je­den z na­szych. Były nie­wol­nik, jak ona. Gdy­by inne dziew­czy­ny nie po­wie­dzia­ły, że lu­bił się pchać z ła­pa­mi do młó­dek i pró­bo­wał ją zgwał­cić, Koło nie wy­szła­by z tej hi­sto­rii cało. W obo­zie mamy twar­de re­gu­ły. Ale je­śli ktoś zro­bi krzyw­dę ko­muś z od­dzia­łu sław­ne­go ge­ne­ra­ła La­skol­ny­ka, któ­re­go bo­go­wie wie­dzą, co tu­taj przy­gna­ło…

Za­wie­sił głos, a Ka­ile­an pra­wie ro­ze­śmia­ła mu się w twarz.

— Nic z tego. Kha-dar każe, my je­dzie­my. To wódz-oj­ciec, nie musi nam mó­wić o wszyst­kim, praw­da?

— Praw­da — od­po­wie­dział uśmie­chem w sty­lu „trud­no, nie wy­szło, ale za­wsze war­to pró­bo­wać”. — Jak to w woj­sku.

— Wła­śnie. Kwa­drans chy­ba już mi­nął?