Віхры на скрыжаваннях

- Ну і што, я там быў. Калі ўсё будзе ўдала, дык сёння не стане ў жывых генерала, камандзіра дывізіі, і ў нас будуць важныя дакументы.

Валодзя падрабязна расказаў аб падрыхтаванай аперацыі ў Слабадзе. Камандзіры здзіўляліся, але лічылі выкананне яе рэальнай справай.

- Я ўжо стаўлю пад сумненне ажыццяўленне любой задачы. Думаў: прыйду, адпачну, вазьму вінтоўку і пайду на сустрэчу, а тут каля свайго двара: «Рукі ўгору!» Гэта маё шчасце, што Шабліна няма, а то сустрэўся б не з перакладчыкам, а з сырой зямлёй.

- Ну, ты так ужо... Мы ж таксама думалі, што Шаблін накіраваў цябе ў штаб брыгады. А ён, бачыш, што зрабіў, - гаварыў Верабейчык.

- Таварышы камандзіры, давайце сход адкладзём або правядзіце без мяне.

- Як, ты ж віноўнік гэтага сходу, - сказаў камандзір атрада.

- Мне вярніце мой аўтамат. Дайце некалькі добрых хлопцаў, а не - дык я адзін пайду. Я не магу затрымлівацца.

Камандзіры пераглянуліся.

- Твая ж былая група пакуль бяздзейнічае. Вось і бяры яе, - сказаў Верабейчык. - Сапраўды, сход адкладзём. Ты ідзі да кухні, напэўна, прагаладаўся. А мы дадзім каманду падрыхтаваць для цябе ўсё.

Калі дыверсанты даведаліся, што Валодзю паставілі зноў на чале іх групы, яны не вытрымалі і прыбеглі да кухні. Жанчыны лаялі іх, што, маўляў, не дадуць хлопцу паесці, а Валодзя хуценька кінуў лыжку, устаў з-за дашчанага століка і пайшоў з хлопцамі.

Непадалёк стаяла Валя, яна чамусьці не падышла да Валодзі разам з усімі. Тады хлопец падбег сам да яе, прывітаўся. Дзяўчына пачырванела і сарамліва апусціла вочы.

Толькі па дарозе да Слабады, калі Валодзя з дзяўчынай крыху адсталі ад хлопцаў, яна прызналася, чаму сябе так няёмка адчувала.

Валя даведалася, што Валодзя быў забіты ў той дзень, калі Шаблін з Зінай рыхтаваліся пакінуць атрад. Дзяўчына плакала на вачах ва ўсіх партызан, лаяла Шабліна, а потым паспрачалася з Зінай, абазвала яе ўсякімі словамі і дакарала, што Валодзю загубіла толькі яна. А потым, усякія ёсць людзі, многія кпілі з Валі, што не без прычыны яна плача па Байкачу, вялікая любоў, значыць, у іх была.

- А я так, мне шкада цябе было. Успамінала, як у школе за адной партай сядзелі, які ты быў жартаўнік. Ты ўрокі не слухаў, а ўсё маляваў мяне. І я аднойчы заявіла настаўніцы. Вось дурная была.

- Я і слухаў, і маляваў. Памятаю гэты выпадак. Тады гістарычка на мяне сказала, што яшчэ адзін Цэзар знайшоўся. Я не ведаў, чаму яна так сказала, а потым толькі нехта растлумачыў, што Цэзар мог адразу выслухоўваць некалькі чалавек і тут жа кожнаму даць адказ.

- Сапраўды ты такі і быў, гаворыш са мной, а настаўнік выклікае, скажаш, што тлумачыць і ён.

- Валечка, ты за гэта мяне і цяпер шкадавала?

- Не, наогул шкада маладога чалавека. А я наслухалася пра цябе расказаў, які ты быў воін, дык ганарылася табой.

- А цяпер не будзеш?

- Цяпер паглядзім, - бліснуў з-пад верхняй губы дзяўчыны белы рад зубоў.

- Чаго ты смяешся?

- Мне неяк лёгка і весела. Здаецца, так бы ішла, ішла ў свет.

- Зразумела, толькі каб уперадзе такая ахова была, як цяпер.