Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

Prowadzili bezładne rozmowy — wszyscy z wyjątkiem Takver, która tańczyła całymi godzinami, pochłonęła stosy smażonego chleba i pikli i była niezwykle ożywiona.

— Dlaczego Kvigot dostał skierowanie do zakładów rybnych nad Morzem Kerańskim, gdzie będzie musiał zaczynać wszystko od początku, a Turib przejmuje jego program badawczy tu na miejscu? — pytała. Jej syndykat naukowy został włączony do przedsięwzięcia kierowanego bezpośrednio przez KPR, i Takver stała się od tamtej pory zagorzałą zwolenniczką niektórych poglądów Bedapa. — Bo Kvigot jest dobrym biologiem, który nie zgadza się ze spierniczałymi teoriami Simasa, a Turib zerem i włazi Simasowi w tyłek. Zobaczycie, kto zostanie kierownikiem programu paodejściu Simasa. Turib, idę o zakład!

— Co to wyrażenie oznacza? — zapytał ktoś, kto nie czuł powoni do krytyki społecznej.

Bedap, któremu rósł już brzuch i dlatego podchodził poważnie do ćwiczeń fizycznych, truchtał gorliwie dokoła boiska. Pozostali siedzieli na pylistym stoku pod drzewami, oddając się ustnym ćwiczeniom.

— To słowo ajońskie — wyjaśnił Szevek. — Oznacza urrasyjską grę w prawdopodobieństwa. Ten, kto odgadnie właściwie, dostaje własność drugiego.

Już dawno przestał przestrzegać zakazu Sabula, żeby nie wspominał o nauce ajońskiego.

— W jaki sposób podobne słowa dostały się do prawiekiego?

— Osadnicy — odpowiedział ktoś. — Prawiekiego uczyli się już jako dorośli; jeszcze przez długi czas musieli myśleć w starym języku. Czytałem gdzieś, że słowa „cholerny” nie ma w słowniku języka prawiekiego — ono również pochodzi z ajońskiego. Farigv, tworząc język, nie przewidział przekleństw, jeśli nawet tak, komputery nie uznały ich za niezbędne.

— Cóż więc znaczy powiedzenie „idź do diabla”? — zapytała Takver. — Sądziłam, że znaczy ono gnojówka w miasteczku, w którym się wychowałam. Idź do diabła! — a więc w miejsce najobrzydliwsze.

Desar, matematyk, który miał już etat w Instytucie i włóczył się stale za Szevekiem, choć rzadko odzywał się do Takver, stwierdził z właściwym sobie lakonizmem:

— Urras.

— Na Urras oznacza to miejsce, dokąd idziesz, gdy zostałeś potępiony.

— Czyli skierowanie w lecie na Południowy Zachód — rzekł Terrus, ekolog, stary przyjaciel Takver.

— W ajońskim to wyrażenie należy do trybu religijnego.

— Wiem, że musisz czytać po ajońsku, Szev, ale czy musisz też czytywać teksty religijne?

— Pewna część starożytnej fizyki Urrasyjczyków utrzymana jest w całości w trybie religijnym. Pojęcia takie na przykład jak to o którym mówimy. „Do diabła” znaczy „do piekła” — czyli do miejsca absolutnego zła.

— Skład obornika w Dolinie Krążystej — stwierdziła Takver. — Tak też myślałam.

Przytruchtał zakurzony na biało, ociekający potem Bedap.

Zwalił się ciężko obok Szeveka i dyszał jak miech.

— Powiedz coś po ajońsku — poprosiła Richat, studentka Szeveka. — Jak to brzmi?

— No wiesz: idź do diabła! Cholera!

— Ale przestań mnie przeklinać — roześmiała się — i powiedz jakieś całe zdanie.

Szevek dobrodusznie spełnił jej prośbę.

— Prawdę mówiąc, nie wiem, jak to się wymawia — dodał. — Po prostu zgaduję.

— Co to znaczyło?

— Jeśli upływ czasu jest właściwością ludzkiej świadomości, przeszłość i przyszłość są funkcjami umysłu. Keremcho, prekursor teorii następstw.

— Pomyśleć, jakie to dziwne; ludzie mówią, a ty ich nie rozumiesz!

— Oni nie rozumieją się nawet między sobą. Mówią w stu różnych językach, ci zwariowani władycy na Księżycu…

— Wody, wody — wychrypiał zdyszany Bedap.

— Nie ma wody — przypomniał mu Terrus. — Od osiemnastu dekad nie padało. Mówiąc dokładniej, od stu osiemdziesięciu trzech dni. Najdłuższa susza w Abbenay od czterdziestu lat.

— Jeśli tak dalej pójdzie, przyjdzie nam wprowadzać do obiegu wtórnego urynę, jak to praktykowano w dwudziestym roku. Może szklaneczkę siuśków, Szev?

— Nie żartuj — burknął Terrus. — Stąpamy po ostrzu noża. Popada czy nie popada? Już wiadomo, że ze zbiorów liści na Południowym Wschodzie będą nici. Nie spadła tam od trzydziestu dekad ani kropla deszczu.

Popatrzyli w zamglone, złociste niebo. Ząbkowane liście drzewa, pod którymi siedzieli — z gatunku wysokich egzotycznych drzew, sprowadzonych ze Starego Świata — zwisały z gałęzi pokryte kurzem, wyschnięte na wiór.

— Nigdy więcej Wielkiej Suszy — oznajmił Desar. — Nowoczesne zakłady odsalania. Remedium.

— Istotnie, mogą pomóc złagodzić jej skutki — zgodził się Terrus.