Na glinianych nogach [Feet of Clay - pl]

— Interesujący dobór sformułowań, ale wygląda na legalny dokument — uznał, odbierając rzeźnikowi papier. — Bardzo dziękuję, panie Sock. To chyba najlepsze możliwe rozwiązanie.

— To wszystko? Mogę już iść?

— Naturalnie. I…

Drzwi zatrzasnęły się z hukiem.

— No brawo — mruknęła Angua. — Teraz masz golema. Wiesz chyba, że odpowiadasz za wszystko, co on zrobi?

— Jeśli to prawda, czemu ludzie je rozbijają?

— Do czego chcesz go używać?

Marchewa spojrzał zamyślony na Dorfla, który stał wpatrzony w ziemię.

— Dorfl!

Golem uniósł wzrok.

— Tu jest twój kwit. Nie musisz mieć właściciela.

Golem ujął kartkę papieru między dwa grube palce.

— To znaczy, że teraz należysz do siebie — mówił zachęcającym tonem Marchewa. — Sam jesteś swoim właścicielem.

Dorfl wzruszył ramionami.

— Czego się spodziewałeś? — spytała Angua. — Że zacznie machać chorągiewką?

— On chyba nie zrozumiał — domyślił się Marchewa. — Czasami trudno jest wtłoczyć komuś do głowy nową myśl…

Urwał nagle.

Wyjął kartkę z nieruchomych palców Dorfla.

— To chyba może zadziałać — stwierdził. — Metoda wydaje się trochę… inwazyjna. Ale w końcu one rozumieją tylko słowa…

Otworzył głowę Dorfla i wrzucił do środka pokwitowanie.

Golem mrugnął. A dokładniej, jego oczy pociemniały, a potem znów się rozjarzyły. Bardzo powoli uniósł jedną rękę i poklepał się w czubek głowy. Potem uniósł drugą i obracał nią w obie strony, jakby nigdy jej jeszcze nie widział. Popatrzył na własne stopy, potem wokół siebie, na skryte we mgle budynki. Spojrzał na Marchewę. Spojrzał na chmury nad ulicą. I znowu na Marchewę.

A potem, bardzo wolno, wcale się nie zginając, runął na plecy i z hukiem uderzył o bruk. Światło w jego oczach przygasło.

— No i masz — powiedziała Angua. — Teraz się zepsuł. Możemy już iść?

— Coś tam jeszcze się jarzy — zauważył Marchewa. — Pewnie to było dla niego za wiele. Nie możemy go tak zostawić. Może gdybym wyjął pokwitowanie…

Przyklęknął obok golema i sięgnął do klapki w głowie.

Dłoń Dorfla poruszyła się tak szybko, że nawet nie było widać ruchu. Nagle znalazła się na miejscu, chwytając Marchewę za przegub.

— Ha… — Marchewa delikatnie cofnął rękę. — Najwyraźniej… czuje się lepiej.

— Thssss — powiedział Dorfl. Głos wibrował we mgle.

Golemy mają usta. Usta są elementem konstrukcji. Ale te były otwarte i odsłaniały wąską linię czerwonego światła.

— O bogowie… — Angua cofnęła się o krok. — One nie mogą mówić!

— Thssss! — Była to nie tyle zgłoska, ile odgłos uchodzącej pary.

— Poszukam kawałka twojej tab… — zaczął Marchewa, rozglądając się dookoła.

— Thssss!

Dorfl wstał niezgrabnie, łagodnie odsunął go na bok i odszedł ciężkim krokiem.

— Teraz jesteś zadowolony? — spytała Angua. — Nie będę tropić tego nędznego gliniaka. Może poszedł rzucić się do rzeki.

Marchewa pobiegł kilka kroków za golemem, ale zatrzymał się i zawrócił.

— Dlaczego tak bardzo ich nienawidzisz? — spytał.

— Nie zrozumiesz tego. Naprawdę myślę, że nie zrozumiesz. To… to są nieożywione rzeczy. One… tak jakby ciskają ci w twarz fakt, że nie jesteś człowiekiem.

— Ale ty jesteś człowiekiem!

— Trzy tygodnie na cztery. Czy nie rozumiesz, że kiedy ty musisz cały czas uważać, golemy, te przedmioty, są akceptowane? To okropne. Przecież one nawet nie żyją. Ale mogą sobie chodzić, gdzie chcą, i nigdy nie słyszą złośliwych uwag o srebrze albo czosnku… No, przynajmniej do teraz. To są zwyczajne maszyny do wykonywania pracy.

— Tak są traktowane, istotnie — przyznał Marchewa.

— Znowu jesteś rozsądny! — warknęła. — Umyślnie starasz się rozumieć wszystkie punkty widzenia! Czy nie mógłbyś chociaż raz spróbować być niesprawiedliwy?