Кліч роднага звона
- Автор: Далідовіч Генрых
- Год: 1997
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- ISBN: 985-05-0142-1
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Кліч роднага звона». Краткое содержание книги:
— Ды не раз i не два бачыў, як прыходзілася князю Ізяславу збіраць на патрэбу ўсёй Навагародскай зямлі золата i срэбра, скуры, мёд ці валакно,— пахітаў галавой Усяслаў ды турботліва чэшучы пасівелую ўжо скронь.
— У адным з гэтых куфраў i грамата-наказ князя Ізяслава пра навагародскі пасад пасля яго смерці...— Зноў, як i на споведзі, нялёгка ўздыхнуў Кірыла.— Не выпадзе некалі паказаць гэта вечу мне — пакажаш ты... Так што велічыня тваёй улады, Усяслаў, ацяжарваецца яе бярэмем...
— Што праўда, то праўда,— уздыхнуў i ён.
— Хочаш — зірні на мноства зямнога багацця,— дазволіў Кірыла i, бачачы, што ён не прагне ўбачыць тое, што можа зварушыць у душы зайздрасць i хцівасць, сам падышоў да бліжэйшай, новай, яшчэ жаўтаватай ад свежасці i нацёртага воску скрыні, надняў яе паўкруглае века.
Ды Усяслаў не падышоў, не спакусіў ні вока, ні душу.
— Гэта металічная груда,— са скрухай прамовіў Кірыла,— дае хлеб, адзенне, віно, зброю, уладу. Але яна — i прычына аслепленай сквапнасці, многіх i вялікіх войнаў, гнюсных забойстваў, вельмі нізкага чалавечага падзення, хоць усё гэта рана-позна можа навекі быць пахавана пад зямлёю... Ды многія простыя i знатныя людзі, нават князі, цары i каралі дбаюць якраз пра гэта багацце, а не пра духоўнае i нябеснае... Што да цябе, дружа мой, дык я веру, што жывеш i будзеш жыць па запаведзі: «Галоўная патрэба для жыцця — вада i хлеб, i апратка, i дом, што прыкрывае нагасць... Будзь задаволены малым, як i вялікім».
— Ісцівая праўда ў гэтых словах, ваша правялебнасць,— сказаў Усяслаў, гэтым самым нібы даючы клятву не столькі аднаму з уладальнікаў таямніцы навагародскага скарбу, колькі вышэйшай духоўнай асобе, што ўведанае i ўбачанае сёння яго не спакусіць.
— Валодай усім гэтым, пасаднік, нашай зямлі на карысць, ды ўберажэ цябе Усявышні! — цяпер ужо велягорна прамовіў Кірыла i асяніў яго хросным знакам.
Усяслаў у адказ не проста перажагнаўся — ад усёй душы i веры, заадно ад цяжару i велічы задуманага асвяціўся на дабрамыснасць.
— Запішам сёння ў нашым, навагародскім, летапісе,— усміхнуўся Кірыла.— «С сего дня нача правити посадник Всеслав».
— Не трэба, святы ойча,— шчыра папрасіў ён.— Дзякуй Богу, быў i ёсць у нас Вялікім Гаспадаром князь 1зяслаў. Яму i заставацца на скрьщалях гісторыі. Я — яго i Бацькаўшчыны сваёй слуга.
4
Упершыню за апошні час Любка не падкрадвалася ўпотай, а адкрыта, годна, як i трэба жонцы, праўда, апусціўшы вочы, ішла ва Усяслававу спальню.
Перад дзвярыма яе i Усяслава блаславілі, пацалавалі Цішучыха, Марыля i Цішук, i вось пасля вясельнай святочнасці, мітусні, гуляў i забаў яны засталіся толькі ўдваіх, у ярка асветленым свечкамі пакоі.
— Вытрымала тлум-шум, краса ненаглядная? — Усяслаў прытуліў Любку, ужо не ў белай, a ў свецкай, сіняй шаўковай сукенцы, доўгавалосую, гуляючы, падёрся сваім даўгаватым носам аб яе роўненькі носік.
— Вытрымала, але не раз баялася: будзе амарока, дык асаромлюся перад людзьмі,— падаючыся да яго ўсім целам, радасна адказала яна.
— Значыць, цяжкая ўжо, дзіця носіш,— шчасліва, як самае дарагое для яго на свеце, пагладзіў яе па стройных, пакатых плячах.—Нашае з табой чада.
— Мабыць,— спакойна, без пякучага ўжо дзявочага сораму, звыкаючыся з ім, з мужам, прамовіла яна, таксама пяшчотна пагладзіла яго па спіне.— Не было гэты раз на кашулі...
— Каго ты хочаш: здаровага i мужнага баярына-воя ці здаровенькую i прыгожанькую баярыньку?
— А ты?
— Я, канечне, хачу нашчадка, сына.
— Нараджу таго, каго ты даў мне...
— Малайчына, краса ненаглядная! — ахвотна i прагна пацалаваў яе ў шмат разоў цалаваныя за вяселле вабныя вусны, хоць раней быў не ахвотнік да пацалункаў.— Варты адказ жонкі свайму мужу! Але пара нам з табой адпачыць. Паклічу пакаёўку, каб прыбрала цябе да сну.
— Не трэба! — усклікнула.— Я сама!
— «Сама!», «сама!» — любасна папікнуў.— Ты ж — баярынава жонка! Баярыня!
— Але ўсё роўна я хачу глядзець за сабой i за табою сама. I не змушай мяне, калі ласка, на спешчанасць.
— Калі ласка,— усміхнуўся.— Тады я сам з радасцю распрану цябе i занясу на наша сямейнае ложа. Ці, патвойму, мне, баярынў, няможна такое рабіць?
A калі паспрабаваў памагчы расшпіліць ёй сукенку, яна сарамліва ўхілілася, папрасіла:
— Патушы святло.
Пакуль ён тушыў свечкі, Любка хуценька распранулася, кінула адзенне на мяккае крэсла, борздка шмыгнула пад пухавік i, мусіць, заходзячыся ад яго стыні, скруцілася ў клубок i молада заенчыла.