Уладар Пярсьцёнкаў: Дзьве вежы

– Бездань зеўрае пад мостам Дарына, анікому ня вымераць яе, – дадаў Гімлі.

– Ёсьць у яе дно – па-за сьветам, па-за вымярэньнем, – сказаў Гэндальф. – Я сягнуў яго, апошніх найглыбейшых каменных караніскаў. Ён быў з мною. Полымя ягонае згасла, ён зрабіўся сьлізкі й удушальна моцны. Біліся мы далёка пад жывою зямлёю, біліся незьлічоны час. Ён усё намагаўся схапіць мяне, здушыць, а я ўсё сек яго. Нарэшце ён кінуўся ўцякаць па чорных тунэлях. Ня Дарынавым народам зробленых, Гімлі, сын Глойна. Далёка, нашмат глыбей за найглыбейшыя гномскія капальні, нашую зямлю грызуць безыменныя пачвары. Нават Саўрон ня ведае іх, бо яны старэйшыя за яго. Там прайшоў я, але ня буду распавядаць, ня буду азмрочваць сьвятло дня. У тым адчаі мой вораг быў адзіным маім ратункам, і я гнаўся за ім, не адступаючы ані на крок. Так ён вывеў мяне да таемных хадоў Казад

Думу. Надта добра ведаў ён іх усе. Мы рушылі ўгару й угару, пакуль ня выбраліся на Бясконцую Лесьвіцу.

– Даўно згубілі мы яе, – заўважыў Гімлі. – Шмат хто казаў: яна існуе толькі ў паданьнях, аніколі не будавалі яе. Іншыя кажуць: яна пабураная.

– Яе пабудавалі, і яна не пабураная, – сказаў Гэндальф. – Ад найніжэйшага скляпеньня да найвышэйшага піку караскаецца яна непарыўнай вітуніцаю ў шмат тысячаў прыступак і выводзіць у Дарынаву вежу, вычасаную ў суцэльным камені Зіракзігілу, у найвышэйшай скале Срэбрапіку. Там, наверсе, скрозь сьнег пазірае адзінае вакно, а за ім – вузкая тэраса ў галавакружнай вышыні над усім сусьветам. Сонца бязьлітасна паліць там, хоць усё ўнізе схаванае покрывам аблокаў. Ён скочыў праз вакно на тэрасу, а калі я крочыў за ім, зноўку выбухнуў полымем. Аніхто ня бачыў той бітвы на вяршыні піку, а калі бачыў бы, то песьні пра яе, напэўна, сьпявалі б і праз стагодзьдзі, – тут Гэндальф нечакана засьмяяўся. – Але пра што сьпяваць? Тыя, што пазіралі здалёк, палічылі, што на вяршыні шалее бура. Грымоты яны пачулі й казалі: маланкі б'юць у Келебдыл дый адскокваюць, паламаныя, нібы языкі полымя. Ці ж досыць такога апісаньня? Шчыльнай хмараю дыму й пары агарнула нас. Лёд сыпаўся дажджом. Я перамог, скінуў з тэрасы свайго ворага, і, падаючы, ён раструшчыў горны схіл. А тады цемра ўзяла мяне. Я блукаў па-за думкамі, па-за часам, рушыў далёка па шляхох, пра якія я ня стану распавядаць. Голым вярнулі мяне ў гэты сьвет – на кароткі час, зьдзейсьніць маё прызначэньне. Голым ляжаў я на вяршыні гары. Вежа за мною ператварылася ў друз, вакно зьнікла. Лесьвіцу загрувасьціла абпаленае й патрушчанае каменьне. Самотны я быў, забыты й бездапаможны на цьвёрдым ікле халоднага сусьвету. Ляжаў, пазіраючы ўгору, зоры кружлялі нада мною, і кожны дзень падаваўся даўжэйшым за жыцьцё зямлі. Слаба даносіліся да майго слыху згукі ўсёй зямлі: народжанага й каналага, сьпеваў і плачу, павольнага, спрадвечнага стогну абцяжаранага каменю. Там нарэшце знайшоў мяне зноў Гвайхір Гаспадар Вятроў, падняў і панёс прэч.