Tajemna historia Moskwy

– Coś się pali – powiedziała Galina.

Timur-bej pokręcił głową.

– Nie. Spłonęło wiele lat temu, ale wciąż się tli. Jak oni. – Wskazał ruchem głowy.

W cieniu ogrodzenia siedziało i stało pięciu mężczyzn ubranych w łachmany, ze stopami okręconymi kawałkami szorstkiego płótna żaglowego, z muszkietami opartymi na ramionach. Ale Jakow patrzył na ich twarze, czerwone, jak gdyby oblane wrzątkiem, na osmalone albo całkiem spalone brody i brwi, na ślepe oczy, białe niczym ugotowane jajko. Paznokcie, obrzeżone żałobną czernią, były pełne bąbli, jakby się roztopiły i spływały z czubków palców. Łachmany pokrywała sadza, ale Jakow odgadł, że niegdyś były to mundury, choć niepodobna było zobaczyć dystynkcji. Przypuszczał, że żołnierze pochodzą z początków dziewiętnastego stulecia, nie mógł jednak określić ich przynależności. Przynajmniej dopóki się nie odezwali.

– Hej, Pietro! – Zawołał jeden z nich. – Która godzina?

– A kogo to obchodzi? – Odparł zapytany i splunął. – Czy czas ma jeszcze jakieś znaczenie?

Jeden z pozostałych pokiwał głową i usiadł, kładąc muszkiet na kolanach.

– Za jakie grzechy zostaliśmy tak ukarani? Jakie grzechy popełniłem, dobry Boże w niebiosach, żeby strzec ogrodzenia spalonego budynku przez całą wieczność? Jakie grzechy, jakie grzechy są tak wielkie, by zasłużyć na taką karę? Dobry Boże, wybacz mi przewiny, jestem drobnym grzesznikiem, i wybaw mnie od tej męki.

– Przestańcie gadać o swoich grzechach, kapralu – powiedział ze zduszonym śmiechem ten o imieniu Pietro. – Kto mówi, że grzechy mają coś wspólnego z tym płotem? I kto może wiedzieć, czyje grzechy są większe?

Pozostali żołnierze zamruczeli, przyznając mu rację.

– Boże, jak bardzo cierpię! – Zawołał kapral.

Odpowiedział mu zbiorowy jęk irytacji. Jakow uznał, że skargi kaprala, których żołnierze wysłuchiwali od stu osiemdziesięciu lat, mogły im działać na nerwy.

Wędrowcy doszli do wniosku, że bezpośrednie podejście byłoby najgłupsze, i postanowili uciec się do starego dobrego fortelu – a raczej postanowił Kościej z Zemuną, bo Galina i Jakow tylko przewracali oczami i z niedowierzaniem kręcili głowami. Timur-bej i Siergiej zachowali neutralne stanowisko w tej sprawie.

– Serio – powiedział Jakow do Zemuny. – Konie trojańskie są stosowane od wieków.

– To nie to samo – odparła. – We mnie nikogo nie ma. – Sprawiała wrażenie zranionej i Jakow przestał ją przekonywać.

Patrzyli, jak Zemuna zbliża się do bramy, rytmicznie poruszając szczękami, z pustką w oczach, jak zwyczajna krowa. Żołnierze odwrócili się i spojrzeli na nią ślepymi białymi oczyma.

– Co to? – Zapytał kapral.

– Wygląda jak krowa, kapralu – odparł Pietro i z zadumą pogładził pozbawioną zarostu twarz, jakby się spodziewał znaleźć brodę. – I to piękna.

Pozostali mruknęli, że w istocie krowa jest dość ładna, jak najbardziej, panie kapralu.

– Od wieków nie piłem mleka – powiedział Pietro. – Ani nie jadłem sera, skoro o tym mowa.

Kapral przestał pomstować na okrucieństwo losu i wreszcie się uśmiechnął. Zemuna pozwoliła im wprowadzić się do środka. Jakow odetchnął z ulgą. Miał nadzieję, że plan wypali.

Gdy zapadła noc, brama w wysokim ogrodzeniu się otworzyła, oświetlona od wewnątrz widmowym błękitnawym blaskiem niebiańskiej krowy. Zemuna skinęła racicą, zapraszając ich do środka. Za bramą zobaczyli dziedziniec z mocno ubitej ziemi; wszystkie dołki i bruzdy odznaczały się w surowym reliefie, jak kratery na powierzchni księżyca, oświetlone kałużami światła. Na dziedzińcu leżały rozrzucone gwiazdy, ich niebieskie i białe promienie przeszywały ciemność niczym reflektory.

– Co tu się stało? – Zapytał Jakow, wskazując kule czystego światła na gołej ziemi dziedzińca.

– Próbowali mnie wydoić – odparła Zemuna i sposępniała. – Ale chyba niczego nie podejrzewają.

Galina zaśmiała się bez przekonania.

– Oczywiście, że nie. Dlaczego mieliby coś podejrzewać?

Jakow spojrzał za rozrzucone gwiazdy. Zapomniał o niebezpieczeństwie i wszystkim innym, wlepiając wzrok w drewniany pałac, który się piętrzył nad nimi. Fasety wycięte w gładkich jasnych ścianach przypominały mu pałace Kremla, a cebulaste złocone kopuły na siedmiu smukłych wieżach wyglądały piękniej niż wszystkie inne, jakie dotąd widział.

– Co to jest? – Szepnął.

– To była jedna z najstarszych budowli Kremla – wyjaśnił Timur-bej.

– Teraz wszystkie są z kamienia – powiedziała Galina.

– Kiedyś były drewniane. – Migdałowe oczy Timur-beja były ciemne i surowe w blasku leżących na ziemi gwiazd. – Pamiętam, Tatarzy spalili kilka z tych pałaców… I płonęły na przestrzeni dziejów. Odbudowaliście je z kamienia, ale niektóre stare budynki znalazły się tutaj. Ten… Słyszałem, że spalił go Napoleon. Moskwa płonęła wtedy przez wiele dni.