Trzej muszkieterowie

— To zależy bardziej od Waszej Królewskiej Mości niż ode mnie — powiedział kardynał. — Ja twierdzę, że jest winien.

— A ja temu przeczę — rzekł Tréville. — Ale Jego Królewska Mość ma sędziów, sędziowie rozstrzygną.

— Otóż to, odeślijmy sprawę do sędziów: ich rzeczą jest sądzić i tak też uczynią.

— Jednakże — podjął Tréville — jest to objaw bardzo smutny, że w naszych nieszczęsnych czasach życie najbardziej czyste, cnota nieposzlakowana, nie wybawią człowieka od oszczerstw i prześladowań. Toteż ręczę ci, Najjaśniejszy Panie, że żołnierze będą niezbyt radzi widząc, iż są narażeni na przykrości z powodu dochodzeń policyjnych.

Były to słowa niebaczne, ale pan de Tréville wypowiedział je świadomie. Chciał doprowadzić do wybuchu, gdyż wybuch wywołuje płomień, a płomień rzuca światło.

— Dochodzenia policyjne — zawołał król powtarzając słowa pana de Tréville — dochodzenia policyjne! A co o tym wiadomo waszmość panu? Zajmij się swymi muszkieterami i nie zawracaj mi głowy. Słuchając pana można by pomyśleć, że jeśli nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności aresztuje się muszkietera, Francja jest w niebezpieczeństwie. Tyle hałasu o jednego muszkietera! Każę aresztować dziesięciu, u kaduka, stu nawet; całą kompanię, i nie chcę, żeby ktokolwiek ośmielił się pisnąć słówko.

— Od chwili, gdy Wasza Królewska Mość ich podejrzewa, istotnie są winni; jakoż, Najjaśniejszy Panie, gotów jestem zwrócić ci szpadę, pan kardynał bowiem, oskarżywszy wpierw mych żołnierzy, niewątpliwie skończy na tym, że oskarży mnie samego; wolę więc być więźniem wraz z panem Atosem, który już jest aresztowany, i z panem d’Artagnanem, którego aresztuje się zapewne wkrótce.

— Cicho bądź wreszcie, gaskońska pałko! — zawołał król.

— Najjaśniejszy Panie — odparł Tréville nie zniżając głosu — rozkaż, by zwrócono mi muszkietera, albo niechaj go sądzą.

— Stanie przed sądem — rzekł kardynał.

— Dobrze, tym lepiej; w tym bowiem wypadku poproszę Jego Królewską Mość, by pozwolił mi go bronić.

Król obawiał się wybuchu.

— Jeśli Jego Eminencja — powiedział — z osobistych względów nie będzie miał nic przeciwko temu.

Kardynał zrozumiał słowa króla i natychmiast zmienił ton:

— Wybacz, Najjaśniejszy Panie, ale jeśli widzisz w mojej osobie stronniczego sędziego, wycofuję się.

— Tréville, czy możesz mi przysiąc na pamięć mego ojca, że pan Atos był u ciebie podczas zajścia i nie brał w nim udziału?

— Przysięgam na pamięć twego wielkiego ojca i na miłość do ciebie, Najjaśniejszy Panie, którego kocham i cenię nade wszystko.

— Zechciej się zastanowić, Najjaśniejszy Panie — rzekł kardynał. — Jeśli wypuścimy więźnia, nie dojdziemy prawdy.

— Pan Atos będzie na miejscu — rzekł pan de Tréville — do rozporządzenia sędziów w każdej chwili. Nie ucieknie, panie kardynale; bądź spokojny, odpowiadam za niego.

— To prawda, że nie ucieknie — zgodził się król — zawsze można go będzie znaleźć, jak powiada Tréville. Zresztą — dodał zniżając głos i patrząc z błagalną miną na Jego Eminencję — zapewnijmy im bezpieczeństwo, to nawet będzie politycznie.

Ta polityka Ludwika XIII wywołała uśmiech na twarzy Richelieugo.

— Rozkazuj, Najjaśniejszy Panie, masz prawo łaski.

— Prawo łaski można stosować tylko wobec winnych — rzekł Tréville, który chciał mieć ostatnie słowo — a mój muszkieter jest niewinny. Nie o łaskę więc chodzi, Najjaśniejszy Panie, ale o wymierzenie sprawiedliwości.

— Jest w Fort-l’Évêque? — zapytał król.

— Tak, Najjaśniejszy Panie, i trzymają go w lochu jak najgorszego zbrodniarza.

— Do licha, do licha — mruknął król — co więc należy uczynić?

— Podpisać rozkaz uwolnienia, to wszystko — odezwał się kardynał. — Mniemam, podobnie jak Wasza Królewska Mość, że słowo pana de Tréville jest więcej niż wystarczające.

Tréville skłonił się z szacunkiem i z radością, w której był odcień obawy; wolałby opór kardynała od tej nieoczekiwanej łaskawości.

Król podpisał rozkaz zwolnienia i Tréville zabrał go ze sobą natychmiast.

W chwili gdy kapitan wychodził, kardynał uśmiechnął się przyjaźnie i rzekł do króla:

— W oddziale twych muszkieterów, Najjaśniejszy Panie, panuje piękna harmonia między dowódcami a żołnierzami, co jest z wielkim pożytkiem dla służby i przynosi zaszczyt obu stronom.

“Wkrótce spłata mi tęgiego figla — powiedział do siebie pan de Tréville — z takim człowiekiem niczego nie można być pewnym. Ale pośpieszmy się, ponieważ król może zmienić zdanie, a wiadomo, że trudniej jest wtrącić do Bastylii lub Fort-l’Évêque człowieka, który stamtąd wyszedł, niż trzymać w więzieniu tego, co już w nim jest”.

Pan de Tréville wkroczył triumfalnie do Fort-l’Évêque i uwolnił swego muszkietera, którego ani na chwilę nie opuszczała spokojna obojętność.