Trzej muszkieterowie

Na pierwsze słowa kardynała, że pani de Chevreuse, wygnana do Tours, przybyła do Paryża i pozostała tu przez pięć dni, zmyliwszy tropy policji, król wpadł w straszliwy gniew. Kapryśny i niestały monarcha pragnął być nazywany Ludwikiem Sprawiedliwym i Ludwikiem Cnotliwym. Potomni z trudem zrozumieją charakter tego człowieka, historia bowiem bada jedynie fakty z jego życia, nie starając się ich wyjaśnić.

Ale kiedy kardynał dodał, że pani de Chevreuse nie tylko przybyła do Paryża, ale porozumiała się z królową za pomocą owych tajemniczych biletów, które nazywano podówczas kabałą; kiedy zapewnił króla, że to on właśnie, kardynał, mając w ręku nici tej ciemnej intrygi, pochwyciłby na gorącym uczynku wysłanniczkę królowej oraz wygnaną księżnę i zdobyłby wszystkie dowody winy, lecz pewien muszkieter ośmielił się przeszkodzić w wymierzeniu sprawiedliwości nacierając ze szpadą w ręce na godnych urzędników badających bezstronnie całą sprawę, by przedstawić ją królowi — Ludwik XIII stracił panowanie nad sobą i zrobił krok w kierunku apartamentów królowej, blady i niemy z oburzenia. W takim stanie ów monarcha mógł dopuścić się najzimniejszego okrucieństwa.

Ale mówiąc to wszystko kardynał nie wspomniał ani słowem o księciu Buckingham.

W tej chwili wszedł pan de Tréville, chłodny, uprzejmy, w nienagannym stroju.

Choć obecność kardynała i gniew na twarzy króla pozwoliły mu w mgnieniu oka zorientować się w sytuacji, czuł się mocny jak Samson wobec Filistynów.

Ludwik XIII kładł właśnie rękę na klamce drzwi, ale na odgłos kroków pana de Tréville odwrócił się.

— Przybywasz pan w samą porę — rzekł król; kiedy namiętności go ponosiły, nie potrafił nic ukryć — pięknych rzeczy dowiedziałem się o twych muszkieterach.

— Ja zaś — odparł zimno pan de Tréville — mam piękne rzeczy do powiedzenia Waszej Królewskiej Mości o jego sędziach.

— Cóż takiego? — zapytał wyniośle król.

— Mam zaszczyt oznajmić Waszej Królewskiej Mości — ciągnął pan de Tréville tym samym tonem — że pewni prokuratorzy, komisarze i urzędnicy policji, ludzie nader godni, ale jak się zdaje, bardzo żołnierzom niechętni, pozwolili sobie aresztować w mieszkaniu, prowadzić przez całe miasto i wtrącić do Fort-l’Évêque — a wszystko na podstawie rozkazu, którego nie chciano mi pokazać — jednego z mych muszkieterów, albo raczej jednego z twych muszkieterów, Najjaśniejszy Panie, człowieka o nienagannym zachowaniu, wybornej reputacji, którego Wasza Królewska Mość zna z najlepszej strony; mówię o panu Atosie.

— Atos — rzekł król machinalnie — w istocie, znam to nazwisko.

— Tak, Wasza Królewska Mość przypomina sobie, pan Atos to ten muszkieter, który w owym przykrym pojedynku miał nieszczęście ciężko zranić pana de Cahusac. Wasza Eminencjo — zwrócił się pan de Tréville do kardynała — mam nadzieję, że pan de Cahusac czuje się zupełnie dobrze?

— Dziękuję — rzekł kardynał zagryzając wargi ze złości.

— Pan Atos udał się więc do przyjaciela, którego nie zastał w domu — mówił dalej pan de Tréville — młodego Bearneńczyka, gwardzisty z kompanii królewskiej pana des Essarts, ale ledwie znalazł się w jego domu i wziął do ręki książkę, kiedy chmara pachołków i żołnierzy otoczyła dom, wyłamała kilkoro drzwi...

Kardynał dał królowi znak głową, co miało znaczyć: “To właśnie ta sprawa, o której mówiłem”.

— Wiemy o tym — odparł król — gdyż wszystko to uczyniono nam służąc.

— A zatem to dla Waszej Królewskiej Mości porwano mego niewinnego muszkietera, umieszczono niczym złoczyńcę między dwoma strażnikami i prowadzono pośród zuchwałej gawiedzi? Hańba ta spotkała zacnego żołnierza, który dziesięciokrotnie przelewał krew dla Waszej Królewskiej Mości i gotów jest zawsze uczynić to samo.

— Hm — rzekł król niepewnie — więc to tak wyglądało?

— Pan de Tréville nie mówi o tym — rzekł kardynał z największym spokojem — że ten niewinny muszkieter, ten zacny żołnierz godzinę wcześniej natarł z bronią w ręku na czterech komisarzy wysłanych przeze mnie, by rozpatrzyli sprawę doniosłego znaczenia.

— Wzywam Waszą Eminencję, by tego dowiódł — zawołał pan de Tréville ostro i ze szczerością prawdziwie gaskońską — ponieważ godzinę wcześniej pan Atos który, jak mogę zapewnić Waszą Królewską Mość, wywodzi się z wielkiego rodu, był łaskaw przybyć na obiad do mego pałacu i rozmawiał w salonie z moimi gośćmi, księciem de la Trémouille i hrabią de Châlus[*].

Król spojrzał na kardynała.

— Protokół zasługuje na wiarę — powiedział kardynał, głośno odpowiadając na milczące pytanie króla — poturbowani ludzie spisali protokół, który miałem zaszczyt przedstawić Waszej Królewskiej Mości.

— Protokół sędziów miałby się równać z żołnierskim słowem honoru? — odparł dumnie de Tréville.