Сьвятлана Алексіевіч на Свабодзе
- Автор: Алексиевич Светлана Александровна
- Год: 2015
- Язык: белорусский
- Год: Радыё Свабода
- ISBN: 978-0-929849-78-2
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Сьвятлана Алексіевіч на Свабодзе». Краткое содержание книги:
У кнізе сабраныя матэрыялы, якія больш чым два дзесяцігодзьдзі гучалі на хвалях Радыё Свабода — інтэрвію са Сьвятланай Алексіевіч, дыскусіі зь яе ўдзелам, рэпартажы пра сустрэчы з чытачамі ды іншыя тэксты пра першую ў Беларусі ляўрэатку Нобэлеўскай прэміі.
У кнізе скарыстаныя фатaздымкі Ўладзя Грыдзіна, Багдана Арлова, Аляксандры Дынько, AFP.
© Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2015
А філязофіі жыцьця ў нас няма. І таму мы былі выкінутыя ў зусім новую прастору, мы аказаліся бездапаможныя, і таму мы хапаемся за нейкія матэрыяльныя рэчы і ня маем прышчэпкі ад усяго гэтага. Я спрабую ў гэтым разабрацца — што з намі адбылося.
Ужо гадоў дзесяць я пішу кнігу — у мяне наперадзе яшчэ сёмая кніга. Шостая кніга — гэта кніга пра каханьне, кожны распавядае сваю гісторыю каханьня і жыцьця. І праз гэта паказана, што мы разумеем пад шчасьцем, як мы жывем, што нам падабацца, што мы любім, пра што мы тужым. Мы сапраўды ўступілі ў новы час, калі кожны чалавек задумаўся, што ёсьць ягонае ўласнае жыцьцё, а ня толькі будаўніцтва чагосьці вялікага. Ужо ўсе гэтыя ідэі не прышчапляюцца. Усе гэтыя нацыянальныя расейскія ідэі ці яшчэ нейкія. Мы ўжо вучымся жыць безь вялікіх падзей і безь вялікіх ідэй. Мне здаецца, што гэта будзе яшчэ адзін погляд на тое, што з намі адбываецца цяпер. Вось гэта дзьве працы, якія я раблю. І сама стараюся зразумець нешта ў нашым жыцьці, і слухаю дзясяткі і сотні людзей, і раблю з гэтых хораў кнігу, якая была б вобразам нас сёньняшніх — вобразам часу.
Які Ваш прагноз адносна маючых адбыцца выбараў? Ці ёсьць, на Вашу думку, у Беларусі шанец здабыць новага прэзыдэнта ўжо гэтай вясной? Дзякуй, Мікалай.
Алексіевіч: Я б хацела, каб наша жыцьцё зьмянілася. Каб мы — і краіна, і наш народ — займелі нейкі іншы сымбаль, нейкую іншую фігуру, каб адкрыліся іншыя гарызонты, і мы сапраўды ўвайшлі б, як гэта цяпер кажуць, у цывілізаваны сьвет... Але я баюся, што ў нас няма, як мне здаецца, унутраных сілаў перамагчы сытуацыю, і гэта перш за ўсё, паколькі ўлада моцная. І нахабная, скажам так.
Я ўжо казала, што Кучма не страляў ва ўласны народ. А Карымаў — страляў. І давайце падумаем, якая ўлада ў нас? Напрыклад, наколькі я чула, вось на гэтым апошнім «вялікім сходзе», там казалі што будуць з аўтаматам абараняць гэтую ўладу. Уласна — абараняць аднаго чалавека. А ня тое, чаго хоча народ.
Вядома, хацелася б спадзявацца, але думаю, што сёньня я ня бачу падстаў для аптымізму, таму што працуе адзін аргумэнт вельмі магутны. Трэба аддаць належнае Лукашэнку.
Я разумею, што дыктатары — людзі прынцыпова неадукаваныя. І прынцыпова некультурныя. Інакш яны не былі б дыктатарамі. Але дзякуючы сваёй інтуіцыі, ён задзейнічаў магутны, скажам так, сацыяльны фактар.
Вялікі працэнт людзей у гэтым грамадзтве задавальняе тое, што адбываецца ў краіне. Гэта значыць, яны могуць дзесьці зарабляць, дзеці сельскія могуць недзе вучыцца, для іх ёсьць нейкая квота ў ВНУ, ёсьць яшчэ бясплатная нейкая асьвета, ёсьць бясплатная ахова здароўя. Гэта значыць, ён задзейнічаў рэсурс сацыялізму. Вось гэта тое, што ў бліжэйшых да нас краінах страчана — там чалавек з ваеннага сацыялізму адразу быў выкінуты ў дзікі рынак, і чалавек аказаўся адзінокі і разгублены. Лукашэнка інтуітыўна нейкія рэчы зьмікшыраваў. І таму, ня трэба адмаўляць, ён задзейнічаў шмат фактараў, якія важныя ў пераходны пэрыяд ад сацыялізму да капіталізму. І я думаю, што на сёньняшні момант для большасьці людзей ён нейкая фігура. Усе разумеюць, што яна ўжо — пераходная. Ужо на трэцім тэрміне ўсе гэта разумеюць. Але, па-мойму, у яго яшчэ ёсьць час. Псыхалягічны час адносна мысьленьня ў нашай краіне.
І я баюся, што пакуль пераменаў ня будзе.
Добры дзень спадарыня Святлана! Па-першае, дзякуй Вам, што вы ёсьць у нас. Па-другое: як Вы ставіцеся да сёньняшняга сьвята — Дня жанчын 8 сакавіка?
Алексіевіч: Я яго разумею як сьвята вясны, хоць у Беларусі яшчэ зіма. Ва ўсякім выпадку, з майго акна я бачу замерзлую рэчку, пакрытую белым сьнегам, і на гэтым белым сьнезе сядзяць белыя чайкі.
Добры дзень, Сьвятлана, я чула, Вы атрымалі грант са швэдзкага боку, каб мець магчымасьць працаваць y Швэцыі нейкі час. Калі гэта так, калі зьбіраецеся прыехаць, у якім горадзе будзеце жыць і які час? Дзякуй! З павагай, Юлія.
Алексіевіч: Я буду жыць у Гётэборгу два гады. Але я ніколі не жыву ўвесь час за мяжой. І калі я жыла ў Італіі, у Францыі і ў Нямеччыне, я заўсёды праз 3-4 месяцы прыяжджаю дадому, шмат ежджу і па Беларусі, і па Расеі, была і ў Грузіі, і ва Ўкраіне, і ў Літве. Я жыву ў сваім сьвеце, са сваімі людзьмі, паколькі я пра гэта пішу.
Я не дазваляю сабе спыніцца на адным месцы ня толькі таму, што тут небясьпечна жыць — ніхто тут ня бегае за мной з аўтаматам Калашнікава. Але не друкуюць. Не даюць выступаць. Вось паехалі мы ў Магілёў з Валодзем Арловым — у бібліятэцы не дазволілі, у кнігарні не дазволілі, у школе не дазволілі, таму што ёсьць нейкі загад, падпісаны міністрам адукацыі, дапускаць да публікі толькі членаў саюзу Чаргінца.