Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

— To palto kosztuje 8 400 jednostek? — zapytał z niedowierzaniem, przeczytał bowiem niedawno w gazecie, że płaca „minimalna” wynosi 2 000 jednostek rocznie.

— O tak, to prawdziwe futro, wielka dziś rzadkość, odkąd zwierzęta są pod ochroną — wyjaśnił Pae. — Ładne, nieprawdaż? Kobiety kochają się w futrach.

Ruszyli dalej. Za następną przecznicą Szevek poczuł się zupełnie wyczerpany. Nie mógł dłużej patrzeć na to wszystko. Nie wiedział, gdzie podziać oczy.

Najdziwniejsze na tej koszmarnej ulicy było to, że żaden z milionów wystawionych na sprzedaż przedmiotów nie został tam wyprodukowany. Sprzedawano je tam tylko. Gdzież były warsztaty, fabryki, gdzie rolnicy, rzemieślnicy, górnicy, tkacze, chemicy, snycerze, farbiarze, konstruktorzy, mechanicy, gdzie ręce, gdzie trudzący się ludzie? Poza polem widzenia, gdzie indziej. Za murami. Ci zaś osobnicy, we wszystkich tych sklepach, byli albo nabywcami, albo sprzedawcami. Jedynym stosunkiem, jaki łączył ich z tymi przedmiotami, był stosunek własności.

Stwierdziwszy, że gdy raz wzięto jego miarę, może wszystko, co potrzebne, zamawiać przez telefon, postanowił nie wracać nigdy więcej na tę upiorną ulicę.

Ubranie i buty dostarczono mu w ciągu tygodnia. Włożył je i stanął przed wysokim lustrem w sypialni. Szary, dopasowany surdut, biała koszula, czarne spodnie, skarpetki i wyglansowane buty pasowały do jego wysokiej, szczupłej figury i wąskich stóp.

Dotknął ostrożnie powierzchni jednego z butów. Wykonano go z tej samej substancji, którą były obite krzesła w sąsiednim pokoju — materiału przypominającego w dotyku skórę; zapytał kogoś ostatnio, co to takiego, i dowiedział się, że to w istocie skóra — skóra zwierzęca, skóra wyprawiona, jak ją nazywano. Nachmurzył się, dotknąwszy tego, a następnie wyprostował i odwrócił od lustra; nie wcześniej jednak, nim nie był zmuszony przyznać, że tak odziany, jest bardziej niż kiedykolwiek podobny do Rulag, jego matki.

W połowie jesieni zaczęła się długa przerwa między semestrami. Większość studentów wyjechała na ferie do domu. Szevek z grupą studentów i pracowników naukowo-badawczych z Laboratoriów Badań nad Światłem wybrał się na kilkudniową górską włóczęgę w pasmo Meitei, a potem wrócił, by prosić o dostęp na parę godzin do potężnego komputera, podczas semestru bezustannie zajętego. Zniechęcony pracą, która prowadziła donikąd, nie przemęczał się zbytnio. Sypiał więcej niż zwykle, chodził na spacery, czytał i powtarzał sobie, że odbija się na nim po prostu nazbyt wielki pośpiech; nie można w parę miesięcy ogarnąć nowego świata. Uniwersyteckie trawniki i parki wyglądały pięknie i dziko; pod miękkim, szarym, deszczowym niebem połyskiwały niesione wiatrem złote liście. Szevek sięgnął po dzieła wielkich poetów ajońskich i przeczytał je; rozumiał ich teraz, gdy pisali o kwiatach, fruwających ptakach i jesiennych kolorach lasów. Ta zdolność rozumienia sprawiła mu szaloną przyjemność. Przyjemnie było wracać o zmierzchu do pokoju, którego oszczędne, piękne proporcje nie przestały go nigdy cieszyć. Przywykł już do tego wyrafinowania i wygód, oswoił się z nimi. Podobnie jak z twarzami kolegów przy wspólnych wieczerzach; jednych lubił bardziej, innych mniej, ale wszyscy byli mu już znajomi. Przyzwyczaił się też do jedzenia, do jego rozmaitości i ilości, które szokowały go na początku. Usługujący do stołu mężczyźni wiedzieli już, czego sobie życzył, i obsługiwali tak, jak by sam się obsłużył. Nadal nie jadł mięsa; próbował, z uprzejmości, oraz by wykazać sobie, że nie ulega nieracjonalnym uprzedzeniom, ale jego żołądek — z sobie tylko znanych powodów — zbuntował się. Po kilku takich próbach, które się omal nie skończyły katastrofą, Szevek poniechał dalszych i pozostał — z całego serca — wegetarianinem. Kolacje bardzo mu smakowały.