La Veraj interparoladoj de Sokrato

Ci diru tiun respondon, grandanima Hipiaso.

Mi diros ĝin, kondiĜe, ke ci konfesos poste, ĉu ĝi pla- ĉas al ci aŭ Ĉu ĝi malplaĉas al ci.

Mi konfesos, kion ci volas, Hipiaso.

Do ĉiuj fine deklaras, ke ia justo estas la obeo al la leĝo. Cu tiu respondo plaĉas al ci ?

Mi kredas, ke ĝi plaĉas al mi. Tamen faru laŭplaĉe kaj daŭrigu, laŭkonvene al ci, kiel se ĝi plaĉas al mi aŭ kiel se ĝi ne plaĉas al mi.

Oni konas ciajn subtilaĵojn kaj ciajn ruzojn, bravega Sokrato. Kiam mi estos rifutinta tiun respondon, ci diros, ke ĝi ne plaĉas al ci.

Certe, bonfara Hipiaso, se ci montras al mi, ke tiu opi- nio estas erara, ĝi ne plaĉos al mi. Sed eble mi komprenus pli bone, kion mi pensas pri ĝi, se ci dirus al mi, kion ci nomas leĝo.

Ci demandas, lcLel infano kaj Ĝiuj scias tion, kio estas leĝo.

Sokrato scias tiom malmulte !... Ci tamen faru, kiel al ci plaĉos. Ci faru, kiel se mi scius, kion ci nomas leĝo kaj, kiel se mi estus dirinta, ke la justo estas la obeo al la leĝo.

Mi ne ŝatas, Sokrato, kontraŭbatali fantOmojn. Ci klare diru, ĉu ci aprobas aŭ ne tiun difinon pri la justo. Mi ne ekzamenos ĝin antaŭe.

Ci estas tre ĝena kaj tre prema, batalanto Hipiaso, kaj mi vidas, ke ne eblas eviti cian premon. i Do nun kaj ĝis ci estos pruvinta, ke mi eraras, mi deklaras, ke la just- ulo estas la leĝobeanto.

Kiel ci povas, Sokrato, en cia aĝo kaj post kiam ci tiom longe pripensadis tiujn aferojn, konsenti kelkan valoron

al la leĝo kaj kredi, ke estas bone obei ĝin ? ĉu do neniam ci vidis malaprobi kaj nuligi leĝon ?

Ne, Hipiaso, neniam mi vidis, kion ci diris.

La eleano ekridegis.

Maljuna Sokrato, ci ne estas sufiĉe maljuna, mi kredas, por esti vidinta Soionon nuligi la ieĝojn de Drakono.

Solono, ja, estis mortinta, se kredindaj estas la diroj, kiujn mi aŭdis pri tio, longe antaŭ mia naskiĝo.

Aimenaŭ, ĉu ci ne aŭdis pri tiu ŝanĝo de ĉiuj leĝoj de Ateno ?

Mi kredas iom kompreni, kion ci volas diri, kaj mi mult- foje aŭdis pri tio, kion ci nun priparolas.

Tiel, antaŭ ol Solono estis nuliginta la ieĝojn de Drakono, ci obeus ilin, proklamante, ke ci estis justa. Sed, post kiam la leĝoj estis ŝanĝitaj, iuj aferoj, kiujn, la antaŭan tagon, ci deklaris abomenindaj, ŝajnus al ci justaj, kaj iuj aferoj, kiuj, la antaŭan tagon, estis justaj estus por ci fariĝintaj krimaj.

Ci malĝuste opinias pri mi,Hipiaso.

Lasu min ridi, Sokrato, kiam mi vidas cin serĉi elturniĝon kaj ĝin ne trovi. Lasu min ridi, kiam ci ĝemas, kiel infano kaptita 6e kulpofaro, ke oni maiĝuste opinias pri ci; sed, kiel la infano kaptita ĉe kulpofaro, ci restas nekapabla diri pri kio oni malĝuste opinias pri ci, kaj ciaj ĝemoj okazigas prokraston, kiun ci ne kapabias utiligi. .

Kiuj obeas, Hipiaso, al tio, kion ci nomas leĝoj, tiujn ci maliaŭdas, ŝajnas al mi, tial ke tiuj ordonoj, kiŭjn ci nomas leĝoj, povas esti ŝanĝataj.

Tiel mi opinias.

Sed ĉu ne okazas, ke civito militas kaj poste faras pacon ?

Tio okazas.

Ci do malestimas la soldaton, kiu batalas.por sia civito, ĉar iun tagon la milito ĉesos ?

Ci provas, Sokrato, konfesigi al mi tiujn verojn, kiujn la popolo abomenas. Sed ci eraras.pri la ĉeestaritaro. tle antau la stuita popolamaso miparolas, sed ja antaŭ malgranda nom- bro da homoj inteiigentaj. Tial mi konsentas enretiĝi en ĉiuj insidoj, kiujn al ci plaĉos destini ai mi. Jes, Sokrato, mi malestimas ia sklavemulon, kiu obeas la leĝojn, ĉŭ ili ordo- nas batali, ĉu ili ordonas ion alian.

Eble mi samopinias, kiel ci, pli ol ci kredas.

Se ci samopinias, kiel mi, ci, fcLu nomas justo la obeon ai la leĝoj, ci nun maliaŭdos tiun saman juston, kiun ci laŭdis malavare.

Ci rezonas kun impeto, Hipiaso, kaj galope, kiel rajdistaro atakegas.

Mi admiras la potencan Sokraton, faligitan de mia atakego, kaj kiu ne sukcesas restariĝi.

ŝajnas al.mi, ke ci eraras, brava rajdisto. Mi ne sentas min renversita, sed mi vidas, ke la fortega atako okazis en loko, kie mi ne estis.

Cia malsincero devigas min rememorigi,,kion ci diris.

Ci rememorigu, kion.mi diris.

Ci unue asertis, ke ci honoris kaj praktikis la juston. Ĝu ci asertis tion aŭ ne ?

Tion mi asertis.

Poste ci difinis la juston : la obeo al la leĝo. Ĉu jes aŭ ne, ci akceptis tiun difinon ?

Ĝin mi akceptis.

Post tio, puŝite ae miaj paroloj, ci estis devigata mal- estimi tiun, kiu obeas la leĝon, t.e. la homon, kiun ci nomas justa kaj kiun ci komence laŭdis.

Ci ne plu ripetas miajn parolojn.

Pri tio povas atesti ĉiuj, kiuj aŭskultas nin.

Tre certe, Hipiaso,. mi-kredas, ke ci estis malprava per cia manko de favoro al mi.

Ne temas pri- favoro; temas pri pravo.

Ci malpravis, kiam ci rifuzis, kun la preteksto, ke tion mi sciis, klarigi, kion ci nomas la leĝo. Ĉar eble, kiam mi diras, ke obei la leĝon tio estas esti justa, ci ne komprenis mian parolon, kaj, kiam mi aprobas cian malŝaton por la obeo al tio, kion ci, ne mi, nomas leĝo, eble mi ne kontraŭdiras min.

Ci estigas ĉirkaŭ. ci nubon el poivo kaj ci provas forku- ri en la mallumo.

.- De post momento, mi konjektas, Hipiaso, ke ni nomas leĝo du malsamajn aferojn.