La Veraj interparoladoj de Sokrato
- Автор: Ryner Han
- Год: 1979
- Язык: русский
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «La Veraj interparoladoj de Sokrato». Краткое содержание книги:
Lacaj pro malsukcesa milito koncerne la posedon de Sa- lamiso, viaj.patroj malpermesis, je puno de morto, iam ion proponi, buŝe aŭ skribe, kio postulas la posedon de la in- sulo. Tion vi scias, kaj kiel Solono, ankoraŭ juna, mal- obeis : ŝajnigante esti freneza, li kantis elegion favore
122 i
al la reigo de ia milito. Anstataŭ mortigi Solonon, kiel pos- tuliŝ ia leĝo, viaj patroj, entuziasmigite de lia kanto, kon- keris Salamison. Kiuj aprobas tiun konkeron, tiuj aprobas Solonon pro lia atenco al la leĝo. Vi ankaŭ scias, kiel, pli poste, tiu sama Solono abolis la kruelajn ieĝojn de Drakono kaj anstataŭigis ilin per pli mildaj leĝoj. Ĉu vi estas cer- taj, ke restas neniu kruelo kaj neniu maljusto en la leĝoj de Solono ?
Solono la leĝdonanto abolis tre malbonajn leĝojn. Sokrato la leĝdonanto abolas en sia koro, en sia racio, en siaj ges- toj, en la koro, la racio kaj la .gestoj de siaj aŭskultantoj, leĝojn, kiuj, estante malpli malbonaj ol tiuj de Drakono, es- tas ankoraŭ malbonaj.
ĉar la skribitaj leĝoj estas ĉiam malbonaj. Ili Ĝiam ente- nas multajn maljustojn kaj multajn.kruelojn. Kaj kiel ili povus eviti tiun esencan maljuston je apogo sur la perforto kaj artfaro de malbono, al"kiu malobeas ilin ? Tial Sokrato la leĝdonanto ordonas, ke ci obeu al la solaj leĝoj neskrib- itaj, por ke ci evitu la punojn preparitajn de la naturo.
Hi ofte aŭdas vin murmuri, homoj atenaj. Tamen viaj skrib- itaj leĝoj ordonas aŭskulti silente la akuzaton. Se vi ne po- vas rezisti, eĉ por obei al leĝoj, kiujn vi aprobas, al la malbonaj sentoj, kiuj estas en vi, kiel mi povus rezisti, por obei al leĝoj, kiujn mi malŝatas, al la dio, kiu estas en mi ?
Ĉar iu dio estas en mi... Ne protestu, homoj. atenaj...Iu dio estas en mi, kiel en ĉiu el vi. Mi lernis aŭskulti lin anstataŭ aŭskulti la malbonajn sehtojn kaj la skribitajn leĝ- ojn. Kaj, se tion mi povus, mi volus instrui al vi aŭslculti lin. Kiu donus al vi tian sciencon, tiu estus la plej granda el la leĝdonantoj, ĉar, post li, vi ne plu bezonus leĝdonant- ojn kaj, skribitajn leĝojn. Tiel vi proklamus la plej granda kuracisto la homon, kiu igus senutilaj post si kuracistojn kaj medikamentojn.
Iu dio estas en mi; iu dio estas en Ĉiu el vi. Tion mi kre- das kaj asertas jam de longe. Pro tio ohi kulpigas min pri en- konduko de novaj dioj. Kaj tiu akuzo estas vera kaj justa : ĉar mi proklamas, efektive, diojn, kiujn vi ne konas, kaj ĉar tiuj dioj ekzistas.
Oni ahkaŭ kulpigas min malakcepti la diojn, kiujn la Civito honoras. Tiu akuzo estas vera kaj maljusta.
Gi estas vera, ĉar ĝi diras, kion mi faras. Gi 33:.,,3 rnal- justa, ĉar ĝi ignoras, ke'tio, kion mi faras, estas bona, kaj
Ĉar ĝi proponas mortigi min pro mia scienco kaj pro mia virto.
Ne, mi ne kredas la fabelojn, kiujn vi kutime ripetas pri la dioj. Mi kredas nek la fabelojn, kiujn la malgrasa Meleto, kies nazo estas pli longa ol lia inteligento, ri- petacas kaj plendacas en sia Edipodio[14] , nek la fabelojn, kiujn la blinda Homero kantas per forta kaj melodia voĉo. Mi ne kredas, ke iu dio, malpia al la aliaj dioj, volas alion ol ili kaj konfliktas kun ili. Ne, per Zeŭso! ne ek- zistas iu Zeŭso, kiu malbone traktis sian patron Kronon. Ne, per Krono! ne ekzistas iu Krono, kiu stumpigis sian patron Uranon. Ne, per la dioj, kiaj ajn ili estas, de la bonkoreco, de la sincero kaj de la hontemo, ekzistas nek iu Areso, kiu ĝojas pro murdo, nek iu Hermeso, kiu ŝatas la ŝtelon, la mensogon kaj la negocon, nek iu Afrodita, kiu malrespektas la sankton de.la edzeco. Malpiaj, vi faras diojn pli malbonaj ol la plej malbonaj el vi kaj vi postu- las, ke mi honoru ilin. Se mi rifuzas adori la mensogon, eĉ kiam vi nomas lin Hermeso, mi rifuzas adori la murdon, eĉ kiarn vi .nomas lin Areso... Ekde kelkaj momentoj, homoj atenaj, viaj plilaŭtiĝantaj murmuroj devigas min, male je mia kutimo kaj je miaj emoj, laŭtigi la voĉon kaj diri laŭ kolera tono raciajn parolojn. Favore mi supozas, ke viaj. murmuroj signifas indignon kontraŭ Areso la murdisto kaj Hermeso la ŝtelisto... Homoj atenaj, homoj atenaj, ne tiel ekscitiĝu. Ne ankoraŭ alvenis la momento voĉdoni kaj oferi min kiel taŭron. Pacienciĝu iomete : la momento baldaŭ al- venos. Tiam vi povos, per plia murdo, honori la bonfaremon de viaj dioj kaj la mildon de viaj leĝoj.
Ĉu longe mi parolu al vi pri la dio, kiu estas en mi kaj en ĉiu el vi ? Ne, ĉar la alcvo fluas rapide en la klepsi- dro kaj cetere miaj paroloj fluas sur vi tiel senutile, kiel la akvo de la klepsidro.
Tamen la dio, kiu estas en ĉiu el vi, estas pli dieca el ĉiuj el Olimpo. Kaj se vi aŭskultus lin, li neniam kon- silus al vi., tiu, la mensogon, la murdon aŭ la maldankemon al via patro.
Mi estas ahkaŭ akuzita korupti la junularon. Tiu akuzo estas tiel falsa, kiel maljusta. ĉar la veraj koruptiloj
estas la skribitaj leĝoj, la religioj... Homoj atenaj, mal- pacience vi deziras kondamiii. Vi ne plu ausl-cultas miajn
parolojn. Vi ne plu murmuras kontraŭ mi, kiel antaŭ nelonge. Sed ĉiu senĝene batolas kun siaj najbaroj. Kaj la bruo de viaj konversacioj surdigas min. Des malpli bone por vi, ne por.mi. Sufiĉe mi diris por mia honoro. Sufiĉe mi diris por la honto de viaj leĝoj kaj de tio, kion vi estas farontaj.
.Ridetante, kun la brakoj interplektitaj, Sokrato rigardis la ĉeestantaron agitiĝi, zumi, kvazaŭ abelaro en kies ujo eniris fremda insekto. Aŭ iafoje li ekrigardis al la klepsi- dro, ei kiu fluis la lastaj gutoj. Kiam tiu fluado estis fin- iĝinta. tiam oni kalkulis la voĉdonojn. La juĝis.toj nombris 556. Kiuj voĉdonis favore al Sokrato, tiuj nombris 275; sed 281 voĉdonis malfavore al li. Laŭ la leĝo, oni redonis la parolon al la kondamnito, por ke li mem indiku, kiun punon li opiniis meriti. Tiam Sokrato parolis jene aŭ proksimume :
Homoj atenaj, mi estis preparita por la juĝo, kiun vi ĵus eldiris. Sed io ĝojigas mian koron : ĝi estas la granda nom-- bro da justuloj, kiuj loĝas en ĉi tiu urbo. Malgraŭ la klopo- dado de la amikoj de Meleto, de la amikoj de Anito, de la amikoj de Likono, suflĉus la ŝahĝo de tri voĉoj, por ke la Civito mem fariĝu jiosta en ĉi tiu okazo. Vi estu laŭdataj, homoj atenaj : neniu alia Civito greka aŭ barbara enhavas tiom grandan nombron da civitanoj kapablaj aŭdi sen ekscitiĝo la mallaŭdojn, kiujn meritas la skribita lego kaj la religio.
Nun vi diras al mi : "Ni scias, ke Meleto opinias, ke ci estas mortiginda. Sed ni volas arikaŭ scii, kiu estas la puno, kiun ci mem opinias meriti." Kaj, se mi konsentus kdndamni min al malliberiĝo, al monpuno aŭ al ekzilo, eĉ la plej mali- caj el vi estus feliĉaj domaĝi mian vivon. Sed ili ne estus feliĉaj nur koncerne tion, klo restas bona en la koro de la plej malvirtiĝintaj. Ilia malico ankaŭ havus motivon ĝoji; ili ridus pro tio, ke ili igis min kunkulpa de sia maljust- aĵo. Homoj atenaj, mi ne donos al vi tiun malbonan plezuron. Mi ne metisogos, konfesante min kulpa; mi ne faros la maljust- aĵon kondamni min, eĉ iomete, mi, kiu meritas neniun pŭnon. La maljustaĵo, kiun vi komencis fari malgraŭ miaj avertoj plenaj je .kompato, vi daŭrigu ĝin kaj finu ĝin, se vi volas. Sed tio okaĉos sen mia helpo kaj malgraŭ miaj avertoj jam nun malŝatoplenaj... Jen rekomenciĝas viaj murmuro.j tiel kuraĝaj kontraŭ homo jam kondamnita... Vi nepre postulas, ke mi mem kondamnu min. Nu, mi vidas, ke mi devas obei vin. Mi do kondamnas min; mi kondamnas min por ĉiam; mi kondamnas
min esti, ĝis mia morto, nutrita en la Pritaneo. Ne tiel ekscitiĝu, homoj atenaj. Mi faros al vi plian cedon kaj tia, kiun mi neniam faris al iu. Ĝar tiu konsidero indife- rentas'al vi, mi Ĉesos ekzameni tion, kio estas justa aŭ maljusta kaj konsideri nur tion, kio estas ebla aŭ neebla.