La Veraj interparoladoj de Sokrato

La unuan fojon, kiam ci ĉeestos, tuj ci konstatos, ke la oratoroj flatas la popolon anstataŭ ĝin konsili. Ili diras, ke la justo estas la popolvolo kaj ke ĉiam estas juste fa- ri, kion volas la popolo.

Tiajn parolojn oni jam raportis al mi.

Kion faras oratoro en la kunvenantaro ?

Li faras multajn aferojn.

Ĉu la ĉefa el tiuj aferoj ne estas proponi leĝojn ?

Ci ja mencias la ĉefan okupon de la oratoroj.

Sed ĉu ci opinias, ke estas juste proponi leĝon ?

Jes, se, almenaŭ, la leĝo, kiun mi proponas, estas justa.

Cu do ci kredas, ke leĝo povas esti justa ?

Tion mi kredas.

Ci jus lcredis havi saman konvinkon pri la milito. Ci aser- tis, se mi ĝuste memoras, ke iuj militoj estas maljustaj, sed ke aliaj estas justaj.

Ci ĝuste memoras. Tion mi asertis antaŭ ne sufiĉa pripens- ado.

Sed ĉu ci nun scias, ke ĉiu milito estas maljusta ?

Tion mi scias nun.

Eble, Eŭtidemo, estas same pri ĉiu skribita leĝo.

Mi ne scias, kion diri al ci, Sokrato. Tamen tre ŝajnas al mi, ke justaj estas iuj leĝoj.

Ĝu la leĝoj, pri kiuj ci parolas, punas tiun, kiu malobeas iiin ?

Ili p-unas lin.

Ĝu ili punas lin laŭ lia konsento aŭ perforte ?

Perforte.

Ĝu ci ne diris antaŭmomente, ke, se oni perforte devigus cin fari, kion ci ne volas, ci sentus, ke oni faras al ci maljustaĵon ?

Mi ja memoras, ke ion similan mi diris.

Ĉu do la leĝo, kiu, malzorgante cin persvadi, devigaŝ cin per minacoj kaj punoj, ne faras al ci maljustaĵon ?

Bble. Sed, kion ci volas konkludi el tio ?

Nenion, mia Eŭtidemo. Ĉar mi nenion diras pri mi. Nur mi helpas al ci forpŭŝi la aferojn, kiujn aliaj diris al ci. Kaj mi helpas cin, por ke ci parolu al ci mem kaj ke ci aŭs- kultu cin mem.

Sed-ci aŭdigas en mi parolojn, kiuj mirigas min.

Eble estas pro tio, kara Eŭtidemo, ke mi silentigis en ci la famojn de l*popolamaso kaj la asertojn de malkleruloj,- kiujn rediras aliaj malkleruloj. Eble estas pro tio, kara Eŭtidemo, ke mi sukcesis kaŭzi en ci grandan silenton. Ci do aŭskultu ankoraŭ inter la silento de ĉiuj fremdaj voĉoj. Ci aŭskultu, ĉu ci diras al ci, ke estas juste persvadi la hom- ojn, sed ke estas maljuste devigi ilin agi aŭ ne agi.

Jes, Sokrato. Kiam mi sukcesas forgesi ĉion, kion oni ins- truis al mi, ŝajnas al mi, ke tiujn aferojn mi diras al mi.

Sed, ĉu ci opinias, ke estas juste proponi maljustaĵon ?

Certe ne.

Ĉu la oratoro, kiu proponas leĝon, ŝajnas aŭ ne al ci fari tiranecan agon kaj maljustaĵon ?

Mi ne kuraĝas respondi al ci.

Sed, post momento, kiam ci estos sola, ci respondos al ci mem. Kaj, tial ke mi konas cian justemon, ci ne plu pensos iam ajn proponi leĝon.

Ci estas okupata, malica Sokrato, al la detruado de mia tuta estontaĵo.

Nenion mi trudas al ci, kara Eŭtidemo. Mi nur petas, ke ci alrigardu cian propran lumon. Ĝi ja dispelas estontaĵon el nebuloj lcaj el fantomoj, kiujn ci kredis ami. Sed la fanto- moj estas elrevigaj amantoj kaj cia racio hodiaŭ savas cin el tuta estontaĵo el mallumoj, el malfeliĉaĵoj kaj el bedaŭ- roj.

Mi tamen hezitas, Sokrato, por cin danki.

Kiam la ideoj, kiujn ci ektrovis en ci, estos fariĝintaj familiaraj al ci, ci amos tiujn realaĵojn pli ol iam.ajn ci amis iun fantoŭon. Kaj ĉiutage ci dankos al cia racio pro tio, ke ĝi forpelis la fantomojn kaj lumigis ciajn re- alaĵojn.

3

Post tiu interparolo, Eŭtidemo ligiĝis al Sokrato, per- svadite, ke ne ekzistis alia majstro pri 'feliĉo kaj pri virto. Kaj Sokrato tiel korinklinis al li, kiel al la plej bonaj el siaj malhovaj disĉiploj.

Eŭtidemo, sciante, ke estas granda bono esti senigita je siaj malĝustaj opinioj, ne plu hontis publike respondi al Sokrato kaj esti publike refutata de li. Eĉ iun tagon li diris :

Mi pentas pro tio, ke mi havis tian honton kaj instigis Sokraton, ke li refutu min aparte. Ĝar eble, kion li diris por mi sola, tio ankaŭ povus utili al alia.

Sokrato respondis ridetante :

Cin mi gratulas pro tio, ke ci nun scias, ke la vera amo estas senĵaluza kaj ke la veraj riĉaĵoj estas tiuj, pri kiuj oni estas malavara.

Post tiuj vortoj, la interparolo temis, tiun tagon, pri la veraj bonaĵoj kaj la veraj malbonaĵoj.

Cu ci opinias koni, mia Eŭtidemo, la verajn bonaĵojn kaj la verajn malbonaĵojn ?

Antaŭe, bOnfara Sokrato, mi senhezite estus respondanta, asertante, ke mi konas, kion ci demandas. Sed ci liberigis min je tiom da malĝustaj konoj, ke mi estas maltrankvila pri ĉiuj aferoj, kiujn mi kredis scii, tiom longe, kiom mi ne ekzamenis ilin lcun ci kaj ke ci ne montris al mi, ĉu vere mi havas tiujn sciojn, aŭ ĉu mi ne havas ilin.

Ni do dediĉu nin, bonvola junulo, al tiu ekzameno pri la temo, kiun mi ĵus diris.

Kun ĝojo mi konsentas tion.

Ci diru al mi, kion nun ci opinias pri la veraj bonaĵoj kaj la malveraj bonaĵoj.

Mi estas konvinkita, Sokrato, ĝis pruvo pri la malo, ke la sano, ekzemple, estas bonaĵo, sed kela malsano estas malbonaĵo. Kaj mi ankaŭ opinias, ke la nutroj, la trinkoj, la ekzercoj, la ripozo estas tiom da bonaĵoj, kiam ili hav- igas bonan sanon; sed ili fariĝas malbonaĵoj, kiarn ili kaŭ- zas malsano jn.

Tiel trinkoj, nutroj, ekzercoj kaj eble ankaŭ la ricaĵoj, la vestoj, kaj la domoj, kaj la mebloj, ŝajnas al ci bon- aĵoj, kiam ili havigas bonaĵon; kaj malbonaĵoj, kiam ili kaŭ- zas malbonaĵon.