De Cock en een strop voor Bobby

‘Ik wacht liever tot hij erbij is.’

Hij moet het toch begrijpen, dacht ik. Hij kent mij toch. Ik voelde nog een element van onzekerheid. Er was nog iets wat ik niet in de hand had. Er waren mensen die beschikten over die ongrijpbare attributen van eer en goede naam. Het waren de typen met de opgeheven hoofden. Men kon nooit vooruit voorzien of niet ergens in een karakter zich plotseling zo’n nobel trekje openbaarde. Ik was ze wel tegengekomen. Het waren mensen, die plotseling alle schuld aan zich trokken en hardnekkig weigerden hun medeplichtigen te noemen. Ik wilde geen eergevoel in de conventionele zin. Wat ik wilde was een wederzijds begrip en een gesloten geheim tussen drie mensen, redelijke mensen, die tegen de conventie in, de overtuiging hadden dat hun handelen juist was.

Het overgaan van de bel onderbrak mijn overpeinzingen. Ik stond langzaam op. ‘Het derde glas,’ zei ik tegen Geert, die zijn innerlijke spanning in nerveuze trekjes ontlaadde. Ik liep naar de hal en deed open. In het portaal stond Van der Kerk.

‘Kom binnen,’ zei ik, ‘er wordt op je gewacht.’

Ik stak hem een hand toe. Hij aarzelde.

‘Versteegh,’ vroeg hij, ‘is dit een valstrik?’

De rand van zijn hoed wierp een schaduw over zijn gezicht. Ik hoorde een stem, maar kon de begeleidende gezichtsuitdrukking niet waarnemen.

‘Legt men valstrikken voor zijn vrienden?’ vroeg ik.

Hij antwoordde niet. Hij drukte mijn hand en stapte binnen.

‘Ik heb je berichtje ontvangen,’ zei hij. ‘Ik was eerst niet van plan te komen. Anna raadde mij aan niet te gaan.’

‘Waarom?’ vroeg ik.

‘Ze vertrouwt je niet.’

‘En jij?’

‘Ik weet niet wat ik van je denken moet. Ik ken je al een poosje. Je bent zo in de omgang wel een aardige kerel, maar ik heb altijd gehoopt je nooit als rechercheur te ontmoeten.’

Ik glimlachte.

‘Het berichtje werd mij door een agent van politie gebracht. Hoe moet ik dat opvatten Versteegh. Ontvang je mij als rechercheur?’

Ik schudde mijn hoofd. ‘Nee, Van der Kerk, niet als rechercheur maar als vriend.’

Hij scheen opgelucht, maar zijn wantrouwen was nog niet verdwenen. Hij deed nog wat schichtig en voelde zich niet op zijn gemak. Ik ging hem voor naar de kamer. Toen hij Geert zag zitten, wierp hij een schuinse blik naar mij. ‘Ik wist niet dat je nog meer bezoek had,’ zei hij.

‘We zijn compleet,’ antwoordde ik. ‘Ga zitten.’

Ik wees hem de fauteuil naast Geert.

‘Ook een cognac?’

Ik schonk hem in. Toen ik hem het glas aanreikte keek hij ernaar of het vergif was.

‘Je moet je achterdocht laten varen, Van der Kerk,’ zei ik scherp. ‘Wij kunnen ons dat vanavond niet veroorloven.’

Van der Kerk keek naar Geert, die zich niet langer kon bedwingen. ‘Wat wil je eigenlijk?’ riep hij geprikkeld. ‘We zijn compleet heb je gezegd. Laat ons dan niet langer wachten.’

‘Je hebt gelijk Geert,’ antwoordde ik. ‘Maar ik sta voor een moeilijke beslissing. Twintig jaren politiedienst gaan je niet ongemerkt voorbij.’ Ik zuchtte. ‘Maar ik zal beginnen. Ik heb jullie tenslotte niet voor niets laten komen.’

Ik voelde nog steeds een lichte twijfel. Nu ik op het punt stond mijn besluit uit te voeren, wist ik nog niet of het juist was wat ik deed. Ik krabde eens achter in mijn nek. Mijn blik dwaalde over de glazen en bleven rusten op die twee gezichten voor mij.

‘We zitten alledrie in hetzelfde complot,’ zei ik. ‘leder van ons heeft een aandeel. Ik meen jullie aandeel te kennen en het bewijs daarvan zat ik vanavond leveren. Maar mijn aandeel kennen jullie niet.’

Ik las spanning op hun gezichten.

‘Men kan geen vertrouwen verwachten,’ zo ging ik verder, ‘wanneer men niet eerst vertrouwen schenkt. Daarom zal ik beginnen om te proberen mijn aandeel duidelijk te maken. Het is geen eenvoudige zaak, omdat ik voor mijn aandeel geen concrete bewijzen kan aandragen. Er is dan ook geen wereldse rechter die mij voor mijn aandeel zal kunnen straffen. Toch voel ik schuld en daarom zal ik mijn aandeel ook voltooien.’ ‘Spreek niet in raadselen, Versteegh.’

Het was Van der Kerk, die mij onderbrak.

‘Goed, ik zal duidelijker zijn. Ik dacht dat je mij wel zou begrijpen. Bram en ik kwamen vroeger wel bij je wanneer wij een moeilijke zaak onderhanden hadden en wij eens de mening van een niet-rechercheur wilden horen. Het werkte vaak verhelderend. Als rechercheur denkt men op den duur in een verstard patroon en het is niet eenvoudig om zich daarvan los te maken. Ik heb je objectieve kijk op mensen en situaties altijd bewonderd en je adviezen gewaardeerd. Ik herinner mij nog jouw uitgangspunt: niet de daad is belangrijk, maar het motief. Alleen uit het motief kan men een daad beoordelen. Maar het ware motief onttrekt zich vaak aan een onderzoek, omdat het alleen in de gedachten van de dader leeft, daarom bepaalt de Wet zich in hoofdzaak tot de daad. Ik was het dan ook nooit helemaal met je eens. Ik kon dat ook niet zijn. Ik handhaafde de Wet. Het motief was voor mij nooit veel meer dan een excuus voor de daad.