La Veraj interparoladoj de Sokrato
- Автор: Ryner Han
- Год: 1979
- Язык: русский
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «La Veraj interparoladoj de Sokrato». Краткое содержание книги:
Antifono : Cio, kion ci nun diras, ravas min kiel lumo. Ci daŭrigu kaj ci vidos, ke tio, kion ĝi vidigas, kontraŭas la asertojn de Sokrato.
Aristipo : La veraj plezuroj estas la korpaj plezuroj. La saĝo kaj la inteligento servas nur, por ilin akiri, kiam oni ne posedas ilin; por ilin konservi, kiam oni posedas ilin, kaj ilin pli bone guadi.
Antifono : Ĝis nun ci parolis kiel la plej saĝa el la ho- moj. Nun ci prikonsideru 8i tiun punkton : ĉu la politikaj sŭkcesoj ne havigas al ni mil utilaĵojn por niaj plezuroj? Aristipo : Sed kun tiuj utilaĵoj <- kiujn pli malkare mi povas aceti - venas mil doloroj kaj mil malhelpoj. Antifono : Mi ne scias, kion ci volas diri. Aristipo : La saĝulo pensas nur pri si mem kaj pri kelkaj amikoj kun kiuj li reciprokas ĝojon. Sed kiu okupiĝas pri siaj samcivitanoj, tiu spertas senĉesan laboron, laciĝon, maltrankvilon. Li devas kontentigi la kapricojn de 1'popo- lo. Fu, tiuj kapricoj estas ŝanĝiĝaj kiel la maro kaj ofte neantaŭvideblaj. La politikisto devas ĉiam timi ekscitiĝon kaj riproĉon. Li kredas esti la mastro super la popolo. Diru al mi, Antifono, Su mi estas la mastro de tiu, kies kapricojn mi devas kontentigi, de tiu, kies sentojn mi de- Vas diveni, por ilin esprimi, kvazaŭ ili estus miaj sentoj;
de tiu, kiu, se hazarde mi eraras, sendos min en malliberejon, en ekzilon aŭ mortigos min ? La sklavo estas des pli malfeli- Ĉa, ju pli lia mastro estas malbona ka.j kaprica:. Sed Demos[9] estas la plej kaprica kaj la plej malbona el la mastroj. Kaj la servisto de Demos* ŝajnas al mi la plej malfeliĉa el la homoj.
Antifono : Sed kiu havas neniun potencon, tiun la oratoro kaj la politikisto povas kondainnigi tuj kiam ili volas; Aristipo : Mi scios ne esti tiaulo.
Antifono : Cu do ci ne scias, ke la potenculo povas plorigi la malpotenculojn, ilin subigi, sklavigi. .Ci estas. prisemin- ta? la potenculo venas kaj forprenas cian rikolton. C.i. plan- tis arbon; li elradikigas ĝin, se al li plaĉas, aŭ li manĝas ĝian frukton. La potenculoj ĉiuflanke sieĝas la malpotenculon. Ci povas liberiĝi de iuj, nur metante cin serve al a.liaj,. por ke ili protektu cin. Tiel ci fariĝas sklavo de tiuj, kiujh:ci nomas sklavoj de l'popolo." Cia sorto, pli malcerta, dependas kaj de ilia sorto kaj de ilia kaprico.
Aristipo : Ci malbone konas min, Antifono. Mi penas akiri ne- nies favoraĵojn, krom de la sola Sokrato; sed li estas s.en- kaprica. Mi ligiĝas al neniu partio kaj al neniu lando. Sie mi vivas kiel fremdulo. Nenie mi naskas malamon nek envion. Se iun tagon ne plaĉas al mi en A,teno, mi tiam direktos min al alia urbo, kunportante, kiel Biaso, mian tutan 'havon kun mi.
Antifono : Kiun havon ci fanfarone .jdiras kunporti ĉie ? Aristipo : Tiu havo estas multa. Ĝi unue estas mia korpo, ilo de miaj plezuroj. Ĝi due estas mia prudento, kiu scios, ĉiam kaj ĉie, havigi al mi plezurojn.
Antifono : Ĝu Sokrato ne riproĉe dirus, ke ci estas sklavo de 1'pleztiro ?
Aristipo : Antaŭe, li tion prave riproĉus al mi. Nun, li instruis al mi, kiel ĉiam atingi sinregon. Mi posedas la - plezurojn kaj de ili ne estas poeĜdata. Se Laisa Ĝesas doni al mi kisojn, "mi scios trovi aliajn kisojn. Antifono : Sed se. iu akcidento aŭ iu malsano difektas ciah vizaĝon kaj ke ci ne plu trovas kisojn ?...
Aristipo : Ĝu do aii ne havas du manojn, por kontentigi miajn voluptobezonojn ? Aŭ ĉu.ci kredas, ke mi multe pli ŝatas la frotdjn, kiujn donas al mi Laisa ol tiujn, kiujn mi mem po- vas doni al mi ?
Sokrato : Ci haltu, mia Aristipo. Maibelajn aferojn ci ja diras.
Aristipo : Ci mirigas min, Sokrato, kiam ci kvalifikas maibela iun parton, kia ajn ĝi estas, el ia arto sufici al si mem. Sed, se tion ci deziras, mi malatentu tiun detalon. Mi nomas saĝa tiun, kiu scias same eviti la penon obei, ia penon komandi, la penon persvadi. Tial, dirinte, kion mi ŝatis diri, mi Ĉesigas la interparoion. Tiel mi elpruvas, plian fojori, ke Aristipo estas la plej libera el la homoj.
Eldirante tiujn lastajn vortojn, la Cirenano foriris kun mieno pli moka ol fiera. Aŭ, pli ĝuste, lia fiero estis rideca kaj iu parodio de l'vera fiero. Sokrato ridis, An- tifono ridis; ĉiuj ĉeestantoj ridis kun ili.
Ki eraras. Estis iu, kiu ne ridis. Anito, ja, ĉeestis la interparolon. Estante hipokrita, kiel ĉiuj anoj de sia partio kaj, parole, fervora defendanto de 1'rigoraj moroj, tiu aristokrata oratŭro vantiĝis per ŝajna indigno kaj ek- kriis :
Kiel prava estas la granda Aristofano, kiam li denuncas tiun malŝatindan Sokraton kiel la plej danĝeran koruptan- ton de niaj junuloj !
Sokrato, tute ridetante, rimarkigis :
Aristipo - kiel Platono kaj kelkaj aliaj - diras kelkajn aferojn, kiujn mi ne instruis al ili. Sed kiu povus rediri mian instruon, ĉar mi scias nur mian nescion ?
Antifono : Sekve, kiun profiton ricevas ciaj disĉiploj in- terparolante kun ci ?
Sokrato : Kiuj aŭskultas min, al tiuj mi instruas, kiel
oni aŭskultas al si, kaj eltrovas sin mem.
Anito : Aristipo aŭdis kaj eltrovis en si, dank'al ci,
aferojn, kiuj ne ŝajnas al mi laŭdindaj.
Sokrato : Eble en ci ankaŭ, kara Anito,, estas aferoj ne
tre laŭdindaj. Se ci aŭskultus min sufiĉe ofte, ci fine
sukcesus, kiu scias ? aŭskulti cin mem ĝis ilin aŭdi. Sed
poste, penetrante pli profunden en cia esteco, ci eltrovus
en ĝi honton kaj malŝaton por tiuj aferoj. Kaj tiu nova
scienco liberigus cin samtempe de tiuj aferoj, kaj de tiu
honto, kaj de la doloro el sinmalamo.
Anito : Ĉu ci volas diri, ke morgaŭ Aristipo parolos alie ol hodiaŭ ?
Sokrato ! Morgaŭ estas tre proksima de ĥodiaŭ. Morgaŭ estos, kiel hodiaŭ, vintra tageto. Sed estos, la proksiman sezonon,
pli longaj tagoj. Eble la lumb aiik:aŭ grandiĝos en Aristipo. Tiel ke li rediros la veraĵojn, kiujn li ĵus diris, ne miks- ante kun ili erarojn kaj malbelaĵojn.
Tiam, Sokrato sin turnis al mi :
A "
Cu Antisteho - li demandis - ne povus diri al ni, kial Aristipo forkuris, post kiam li ĵetis sian ĵetlancon kaj ne atendante la korp-al-korpan batalon ?
Mi respondis :
Antifono povis redoni parte la de li ricevitajn frapojn. Sed mi kredas, ke li ĉefe timis, kion ci dirus poste. Sokrato : Ci unue diru, kion povus rebati Antifono. Antisteno : Kial Antifono mem ne'dirus tion, ĉar li ankoraŭ ĉeestas ?
Sokrato : Kia Antisteno ŝajnigas esti mallaborema kaj malfer- vora.~5i estas pro tio, ke mia Antisteno ŝatas iom tro mirigi, kaj li varias la mirigrimedojn. Li deziras forgesigi nin pri sia bravo antaŭ ol elmontri sian bravon... Ĉu ci volus, elok- venta Antifono, pro amo al Antisteno, pro amo al ĉiuj, kiuj aŭskultas nin, ankaŭ pro la plezuro de Sokrato, diri al ni, kion ci estis respondonta al Aristipo ?
Antifono : Ŝerce mi estis demandonta ĉu, de kiam Heraklo for- mortigis kelkajn banditojn, ' 11 kredas, ke neniu.riskas taŭzi la freadulojn. Ni eĉ vidas tiujn, kiuj , en sia patrio, estas la ĉefregantoj, fari leĝojn, por sin protekti kontraŭ maljust- aĵoj, Ili ne kontentiĝas per tio, ke kun ili estas iliaj pa- rericoj kaj'iliaj amikoj, ili plie starigas. partion, kiu havas intereson ilin defendi. Ili ĉirkaŭigas sian urbon per muroj kaj amasigas armilojn. A1 ili ne sufiĉas. tiuj antaŭzorgoj kaj ili aranĝas eksterajn interligojn. Post tiom da zorgado ili ankoraŭ ne ĉiam estas Ĉirmataj kontraŭ atencoj. Kaj ci, Aristipo - mi parolas kvasaŭ li ankoraŭ ĉeestus, kun la es- pero, ke Antisteno, aŭ lia amiko Eskino, aŭ alia i-edirit al li miajn venkajn parolojn - ci, Aristipo, ci estas pasigorita sole parton de cia vivo sur vojoj, tial ke, kredinde, neniam tie okazas krimoj. En la civitoj mem, ci estos la lastvica, la plej malforta,, la plej indiferenta al ĉiuj. Ci do estos la plej malpr.otektata kontraŭ perforto kaj insultado. Sed mi opinias, ke estae aenutile. klarigi detale tiel evidentajn veraĵojn.