Маўчанне травы: Паэма лёсу

Бургамістр пазнаў: дэлегатка, У селькоме не раз была. — Вось цябе кіраваць і прызначым,— Пэўна, клопат не так пагрызе. — А чаму гэта? — крыкнула з плачам.— Тут жа можна і ўсім — па чарзе. Ці мужчына хай правіць каторы. Вунь не зломак хаця б і Васіль. — Гэ-э, а дзе ж яны, дзе? Ля канторы Тых мужчын і не бачна зусім,— Толькі тут Захар схамянуўся: Шапкі дзве ці тры налічыў… Нават «Пан» за баб захінуўся... А чаму? Ды хапае прычын... Сто гадоў не здагадваўся Саўка, Што палітыка — тонкая рэч: Тут не выйдзе «гаў» — ды пад лаўку, А як дзеду — то, значыць, на печ. Тут і ён — чалавек бывалы — Ды глядзі ты, маху як даў... І прарвецца ж такая навала!.. Дзякуй, цэлая хоць барада... А было яно ўсё праз гэта: Ад эпохі Саўка адстаў I таварышаў з сельсавета Называў без усякіх падстаў, Як тады, пры царах,— панамі, Ну, і «з воласці» — дадаваў... «Пан» ды «пан» — гэтак, бачыце самі, І мянушку сабе зладзьбаваў. «Пан» ды «пан». І раптам ушпарыў — Быццам выскачыў даўні клін: Пры людзях — «з сельсавета таварыш» — Адваліў бургамістру чын. Тут Захар і раз'ятрыўся воўкам: «Табе што — не шкада барады?» Як, чаго — дзед не ўцяміў толкам — Сігануў за пляцень ад бяды... Вось і маеш: наперад бы выйшаў, Знаў бы гонар... Ды каб жа не «каб»... Стой цяпер, апусціўшы клышы, Ды хавайся, як нелюдзь, за баб. «А чаго?.. З-за якое прычыны?..» — Покуль Саўка развагі гартаў, Васіля адшукалі жанчыны — Як не свой прыйшоў да гурта. — Сход для ўсіх аб'яўляўся, здаецца,— З лёту гне бургамістр у рог. «А куды ж яно гэта хінецца?..» — Чуў Васіль, ды ўцяміць не мог. Чуў нутром — зацяваецца нешта, Бо адкуль гэты грозны зачын? «Што схаваўся ад сходу? Дык, зрэшты, Не прыбег жа ніхто з мужчын. Ix то, праўда, і ў вёсцы не надта — Той, хто спраўны, у войска пайшоў. Ды не ўсе. A прыслалі ад хаты Хто кабету, а хто — малышоў. Дый мая вунь стаіць, разведка, Хоць сказала б, што з'ехаў куды...» — Што ж ты, гэта, з двара, як наседка, Не вылазіш да грамады? — Зноў Захар закідвае вуду I смяецца.— Ката за хвост Я цягнуць не люблю і не буду — Так што пойдзем давай наўпрост. Жыту вунь да сяўбы недалёка, Пачакаеце — бульба згніе. Значыць, трэба — ці скокам ці бокам — А падумаць пра шлункі свае. Упрагайся, Васіль, у мажы: Тут і гонар табе, і давер. Брыгадзірыў ты ладна, кажуць,— Маеш старастам звацца цяпер. — Не на тога, Захарка, натрапіў,— Ком шалёны Васіль не суняў,— Мне вуздэчка твая не па храпе, Пашукай другога каня.— «Ах ты, чорт, што ж я — проста як з моста...» Спахапіўся, падправіў лад: — Адрабіў я сваё. I ўдосталь. Век не той: як бач, шэсцьдзесят. — Ты пасадай і ўладай не грэбуй,— Разгараўся Захар спакваля...— Тут, гляджу, агітацыя трэба,— I ў кантору павёў Васіля... Як было — не сказалі. A выйшлі — Белы — бацька, чырвоны — Захар... Што ж, закон — ён падобен дышлю: Хто паверне, той, значыць, і цар. Той і едзе, і правіць па-царску, А ў гуморы — частуе як след: Паднясе, нібы з мёдам чарку, Для настрою, пад нос, пісталет. I прышэпча — лагодна, як рану: Ты, Васіль, не пузырся дарма, Будзеш старастам — позна ці рана. Выйсці чыстым не ўдасца з дзярма. Нам тут свой чалавек пагрэбен. Зразумеў? — А чый гэга — свой? Хопіць мне: паскублі за грэбень, Пажыву нічыім — сам сабой. — Дык не выйдзе! Панюхай вось тэта — Тут не доўга стаць да сцяны,— Зноў Захар пакруціў пісталетам,— I ў расход — па законах вайны. Гавару не дзеля пагрозы,— Павярнуўся, нібыта адсек, Прыхаваў у кішэню свой «козыр»...— Я ж таксама, знай, чалавек.— І на ганак з канторы выйшаў. Больш прамовамі не назаляў. — Значыць, гэтак,— сказаў,— і запішам: Майце старастам Васіля.