Маўчанне травы: Паэма лёсу

Свет панурым дыханнем поўнячы, Вецер пухкія хмары вазіў. Снег валіў і валіў да поўначы, Шчыраваў— як на дзесяць зім. А пад раніцу грукнула ў шыбу Цішыня незнаёмай рукой. Бацька доўга збіраўся, нібы Перад цяжкай дарогай якой. Крокі два — ад ложка да клямкі... «Ну й сяліба... Нікому як нам...» Свет чарнеў прахуканай плямкай Праз імглістую шэрань акна. Асцярожна адсунуў фіранку, Пальцам «вочка» шырэй прагрэў: Воз прыцёрся ля самага ганку, Палазнёю — падвей курэў... «Конь тутэйшы, ды, быццам, не з нашых: Хвост падсечан, грыва ў падрэз...» Хто ж ён там? Хрыпла бухаў кашаль, А яздок — у «вочка» не ўлез. Толькі стукаў. Цяпер ужо ў дзверы. Неяк суха,— відаць, пугаўём. Бацька ўсцягваў армяк, нібы мераў... Час не той, каб ляцець салаўём. Час не той, каб насустрач госцю — Ці ты сват, ці начлежнік які — Паспяшацца вароты распросціць, Як вялося ў людзей праз вякі. Час не той... І клямка не тая, I вушак — адступіў наўзбоч, І парог — як гapa крутая, Быццам хтосьці падняў за ноч. Сенцы холадам лёгка дыхнулі, Аж мурашкі пайшлі ля плячэй. — Хто там? — вусны гром скалыхнулі. — Ды свае — адкрывай хутчэй... Свой не свой — бургамістр з воласці, Азалелы сядзеў за сталом. I пяршак — не звыклы да кволасці — Напралом дзяліўся цяплом. Што ды як — не спяшаўся бацька, Дый ахвоты, сказаць, не было, Каб распытваць ці больш — назаляць каб. Толькі ў думках былое плыло... А былое было не за светам, Не за векам былое было, Як Захар, сакратар сельсавета, Бургамістрам прыджгаў у сяло. На кані старшынёўскім, што ў тэрмін Не паспелі мабілізаваць, На палях пагойсаў, на ферме I пайшоў па дварах гізаваць. Сход збіраў. Ля калгаснай канторы Ўпікаў спахмурнелых жанчын І на поле ківаў: — Ці ж не сорам: Асыпаецца жыта, лічы... Быў адказ — маўчанне. Ні гуку. Не ўзняла вачэй ні адна. — То няўжо адвучыліся рукі Серп трымаць? Ці не гнецца спіна? Ці імпэт без мужчынскае ласкі Гэтак хутка паспеў адсырэць? — Ты нам тут языком не ляскай, Гора бабскае не вярэдзь. А з работай — дык трэба ж парадкам,— І па ім — як нажом — правяла.