Pelagia i czerwony kogut

Kokot ów, czerwonego upierzenia, przypadł Głuptaczce, bo jaskiniowy mężczyzna powiedział, żeby go sobie wzięła. Dobry to był kogut, miejscowe wiejskie nie mogły się z nim równać. Za kilka jajek Głuptaczka i babula użyczały go, żeby deptał cudze kury, i odtąd mocno im się poprawiło, a po kokocie pojawił się w Stroganowce gatunek „pytliwych" (to jest nienasyconych w deptaniu) czerwonych kogucików. Jego zaś po roku sąsiedzkie koguty zadziobały – za bardzo był już awanturny.

Wysłuchawszy opowieści do końca, Pelagia zaczęła wypytywać o Manuiła: jakim był człowiekiem, jak się zachowywał, czy był porządny? Pamiętała, za co chłopi przepędzili mniemanego proroka, i nie mogła sobie tego poskładać: jeśli tak, to dlaczego Głuptaczka tak bardzo martwi się o „szkaradę".

Dziewczynka niczego złego o swym krzywdzicielu nie powiedziała, wręcz przeciwnie. Kiedy o nim mówiła, jej głosik łagodniał i pojawiały się w nim marzycielskie nutki. Zdaje się, że spotkanie z „dzikim Tatarzynem" stało się najważniejszym wydarzeniem w jej malutkim, biednym życiu.

Jest dobry, powiedziała Głuptaczka. Dobrze było z nim „staczać gadki".

– Ale jakże mogliście rozmawiać? – nie wytrzymała Pelagia. – Ty byłaś niemowna, a on też, jak mówią, nie za bardzo.

W duchu pomyślała: a może udawał przed chłopami?

– Mieli gadałki – uparcie powtórzyła Głuptaczka. – Amanuił tak rokował, co ni słówka nie wyrozumiesz, a pobaczysz wszystko.

– To co on ci takiego opowiadał?

– Różnisto – odparła dziewczynka i spojrzała w niebo, na księżyc. Na jej twarzy błąkał się dziwny uśmiech, bynajmniej nie dziecięcy. – A bo to mała byłam i durna. Chcę go umawiać: „Nikędy nie chodź, żyj u nas z babulą", a sama tylko „me" i „me".

– To kiedy nauczyłaś się mówić?

– To on, Amanuił, zleczył mnie od niemoty. Peda: „Ty, dziewka, drzewiej gadać nie chciała, bo to ani z kim, ani o czym. A ze mną zagadasz".

– I wszystko to wyraził ci bez słów? – zapytała Pelagia z niedowierzaniem. Głuptaczka zamyśliła się.

– Nie pomnę. Zawiódł mnie nad rzeczkę, kazał zwlec się do gołego. Naczął wodą polewać na ciemko, po ramionach gładzić. Tak to słodko! I gusła przymawiał czarowne. A tu Waniatka od młynarzów nas spatrzał, poleciał za chłopami. Przylecieli ci oni i dawaj go, Amanuiła, kołatać, a za włosy po ziemie wlekać, a nogami! A ja jak nie wskrzyknę:

„Nie ruszajcie go! Nie ruszajcie!" Słowami wskrzykłam, jedno nikt nie usłuchał – tak siłno bałuszyli. I tak się zumiałam, że mogę słowami – że padłam bez pamiątki i leżałam dzień i wtóry. A jak się ocuciłam, już jego wyświecili... Żądałam lecieć za nim do Świętej Ziemi. Amanuił zonąd rodem.

– Z Ziemi Świętej? Skąd ci to przyszło?

– Bo i zjąd jeszcze taki by się przywziął? – zdziwiła się Głuptaczka. – A i sam mi o tym rokował. Jedno ja nie poleciała. Bo nie kazał. Ja jeszcze drzewiej się u niego wypraszałam – meczałam: „Weź mnie, weź". Bojałam się, że nie wyrozumie, bo kromie babuli żadny mnie nie usłuchał. A on wyrozumiał. „Rano tobie – peda – do Świętej Ziemi. Bo jak bez ciebie babula? Bóg dopuści, tedy do mnie przystępuj. Czekać będę".

Dopiero teraz, z pewnym opóźnieniem, do Pelagii dotarło, że dziewczynka może coś zaplatać albo, łagodniej mówiąc, fantazjować. Wymyśliła sobie bajkę i to daje jej pociechę. Bo, z drugiej strony, czym innym biedaczka mogłaby się pocieszać?

Pelagia pogładziła Głuptaczkę po głowie.

– Dlaczego milczysz? We wsi uważają cię za przygłupią niemowę, a ty taka mądrala. Porozmawiaj z wioskowymi, to od razu odniosą się do ciebie inaczej.

– Z kim tu gadać? – parsknęła Głuptaczka. – I o czym? Jedno z babulą rokuję, cichuczko. Powieczernie. O Amanuile jej powiedam, a ona słucha. Odkażać nie może, bo bez języka leży. Kiedy mała byłam, babula, bywało, gada i gada, a ja, głupia, meczę. Ninie opak. Ja gadam, babula meczy. Mdła ona, rychle pomrze. Pochowam ją i wonczas wolna będę. I pójdę do niego, do Amanuiła. Do Świętej Ziemi. Jedno wprzód podrosnę, dziewką będę. Na co mu mała dziewczynka? Trza jeszcze roczek, dwa czekać. Poźrzyj, co tu u mnie. – Głuptaczka z dumą rozpięła podartą sukienczynę, po czym pokazała ledwie nabrzmiewające piersiątka: najpierw jedno, potem drugie. – Baczysz? Rychle dziewką będę?

– Rychle – westchnęła Pelagia.

Obydwie zamilkły, zadumały się, a każda myślała o czym innym.

– Posłuchaj – powiedziała mniszka – czy mogłabyś pokazać mi tę jaskinię? No, tam gdzie znalazłaś Manuiła?

– Ukażę – łatwo zgodziła się Głuptaczka. – Jak kokoty wtórnie zapieją, zasię do młyna przychodź. Zawiodę.