Вужык. Голуб на плячы. Дак
- Автор: Бароўскі Анатоль
- Год: 2012
- Язык: белорусский
- Год: Палесдрук
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Вужык. Голуб на плячы. Дак». Краткое содержание книги:
– Скуль вы будзеце, людцы добрыя? – спагадліва спытала маці, выціраючы ражком фартуха мокрыя рукі.
– З-пад Смаленска. Папалілі нас, у Нямеччыну амаль усіх вывезлі, мы ледзьве ўцяклі... Шукаем прыстанішча. Мо б у вас маглі як прытуліцца?
Маці разгубілася. Не чакала такой просьбы, задумалася.
– Не ведаю, дарагія мае... Ой, не ведаю... Бачыце самі, колькі ў нас сваіх – то мае двое малодшанькіх, гаспадар і два сыны на працу пайшлі – немцы прымушаюць. І самім цесна. То ж з нас з другой палавіны хаты сюды перагналі...
Жанчына заплакала, пачуўшы такое. Скрозь слёзы загаварыла ўмольна:
– Ды мы як-небудзь, у куточку скраёчку, нам шмат і не трэба... І мы вам работу рабіцьмем любую, нахлебнікамі не будзем... Пусціце радзі Хрыста, век на вас маліцца будзем... Бо смерць нам прыходзіць, больш ужо і сіл няма далей ісці...
Пятрусь глядзеў на незнаёмых жанчын, і ў яго, як і ў маці, прачыналася міжволі шкадаванне да бежанцаў. Ён не ведаў, што адкажа маці.Верка цікаўна паглядала з-за стала на незнаёмых і чужых людзей.
Алена азірнулася на дзяцей, як бы ў іх пытаючыся дазволу ці згоды, уздыхнула, горычна сказала:
– Ну што з вамі паробіш – гора і ёсць гора. Яго не аб’едзеш, ні аббяжыш. Заставайцеся. Разам будзем нішчымніцу сёрбаць...
Тая жанчына, што стаяла побач з маці, кінулася пад ногі, укленчыла, дзякавала, але гаспадыня адхіснулася спалохана і незадаволена – не спадабалася ёй такое, таму строга загадала:
– Вы што – зараз жа ўстаньце! Нельга так... Устаньце. А то перадумаю.
Пагроза падзейнічала, і жанчына тут жа паднялася, не ведала, што рабіць.
Гаспадыня яшчэ нейкі час паразважала, агледзела ўсё ў хаце і прамовіла:
– Вось той кут і займайце. Пакуль адпачывайце з дарогі, а я вас гарбатай з маліны папаю. А потым вады гарачай нагрэю і абмыю вас з дарогі. Будзем жыць, будзем... Бог паможа нам усім выжыць.
Брат і сястра назіралі за бежанцамі са свайго кутка, не асмельваліся да іх падысці, загаварыць.А жанчына кашляла і кашляла і кашляла...
“Во як застудзілася, – пашкадаваў яе Пятрусь, – як і я летась... Мяне дык маці адпойвала гарачымі духмяна-горкімі адварамі. І Курт нейкія таблеткі даваў...”
9.
Немцы прыехалі на двух матацыклах. Яны падрулілі пад двор, злезлі з сядзенняў і пакіравалі ў хату Сілічаў.Курт стаяў на ганку і курыў. Яны выдаўжылі перад ім рукі. Крыкнулі “хайль”. Ён вяла адказаў ім, пра нешта спытаў. Яны паказалі на акно другой палавіны хаты, дзе размяшчаліся Сілічы і бежанцы.
Яны зайшлі ў хату. Адразу ж загадалі гаспадару і маці выйсці на вуліцу. Сілічы не разумелі, што хочуць ад іх немцы. Тады яны сілай выштурхнулі іх на двор. Адзін з немцаў на ломанай рускай мове сказаў, што іх неабходна даставіць у Кавалі – да бургамістра. Такі загад яны атрымалі ад нямецкага камандвання і самога Вінарскага.
“Калі да Вінарскага, то не бяда, – адзначыў пра сябе Сяргей Сіліч. – Толькі чаго так тэрмінова? Што адбылося?”
Іх у Кавалі прывезлі хутка – дарогая не дужа доўгая, у сем кіламетраў. Там размяшчаўся і бургамістрат.Немец руляй аўтамата падштурхоўваў іх, каб не марудзілі, а хутчэй ішлі. Расчыніліся дзверы, а потым і другія, і іх упіхнулі ў прасторнае памяшканне. За сталом сядзеў бургамістр Вінарскі, каля сцяны – некалькі афіцэраў. Тыя, хто прывёз Сілічаў, адступілі назад, зачынілі за сабой дзверы.
– Вы ведаеце, чаго вас даставілі сюды? – спытаў злосным голасам бургамістр, бровы на вочы наступіў, незадаволенасць сваю паказваў.
– Не, пан бургамістр, не ведаем, – паціснуў плячыма Сяргей, недаўменна паглядзеў на Вінарскага. – А чым мы маглі правінаваціцца? На працу ходзім, выконваем усе павіннасці, слухаемся нямецкіх афіцэраў.
Вінарскі падняўся з-за стала, выйшаў на сярэдзіну залы, потым скіраваў да Сілічаў, счапіўшы рукі за спіной, гледзячы пільна ім у вочы, яшчэ больш злосці напусціў на свой твар, запытаў:
– Тады адкажыце мне чэсна, а дзе ж тады ваш сын Мікалай? Ну?
“А, вось яно што, – адзначыў пра сябе Сяргей Сіліч, і адразу паспакайнела на душы, бо ён баяўся чаго іншага, неспадзеўнага і страшнага, а тут аказалася... Дык то ж Драніка работа, яго, нездарма Пятрусь казаў, што Таццянка ўчула, што маці ненарокам прагаварылася, забыўшыся, што яна ў хаце была. Яна, малая ліса, ну сарока, ну паршыўка...”
– Мікалай? – перапытаў здзіўлена Сіліч. – Казаў, што пайду ў прымы недзе пад Бабруйск... Учора ў госці прыходзіў. І Курт Венцэль яго бачыў, наш пастаялец... А што здарылася, пан бургамістр? Мо забілі дзе, ці ён забіў каго? – устрывожыўся сур’ёзна бацька.