Золата князёўны

Ноч росная і халодная. Курлян спрабуе закруціць грузнае сваё цела ў паліто, рассьцеленае на зямлі. У кішэні ляжыць “Парабелум” і муляе бок. Ранішні сон самы прыемны, а тут холад і “Парабелум”. І яшчэ вельмі хочацца есьці.

Над хвалямі Іслачы туманок. Чэзьне маладзік. Двое рыбакоў, адзін з “таптухай” і торбай, другі з шостам. Босыя ногі чырвоныя ад холаду.

- Правей, правей заходзь! Давай! Давай! Не ўпусьці! – чуе крык Курлян, падхопліваецца і кідаецца ў раку, на той бераг, дзе яму здаецца лягчэй уцячы. Паліто і “Парабелум” застаюцца зьдзіўленым рыбакам.

Хутар гарбаціцца сярод елак побач з брукаваным гасьцінцам. Да яго лёгка падысьці незаўважна. Сідар ценьню сьлізгае сярод елак і ўваходзіць у хату. Тры пары сініх, як валошкі вачэй глядзяць на яго спалохана. Дзяўчынка і двое хлопчыкаў.

- Дзень добры ў хату. Дзеткі, а дзе мама ці тата? – У хаце пахне кіслай капустай і цяплом. Сьліна цячэ ў рот Сідара як з прарванай гаці.

- Мама ў Лакаве на кілмашы, а тата на лыбе… – адказвае самы маленькі. Дзяўчынка штурхае яго локцем, і той раптам змаўкае.

- Цябе як клічуць? – пытае Сідар дзяўчынку, але тая апускае вочы і маўчыць. – Ну чаго маўчыш? Цяляты язык аджавалі?

Дзяўчынка адмоўна хітае галавой, высоўвае кончык языка, маўляў усё на месцы, але маўчыць.

- Я тут пасяджу, у вас. Тату, маму пачакаю. – Курлян садзіцца на ўслон ля вакна, кладзе рукі на стол.

Цёпла. Галава Сідара хіліцца, прытомнасьць мякка расплываецца і вось ужо ён сёрбае зь вялізнай місы вараную капусту. Сёрбае, і не можа наесьціся.

Стукнула нешта на падворку, і прахапіўся Курлян. Па-воўчы прахапіўся, бадзёрым, пругкім. Толькі сьліну сьцёр, што на шчацьцё нацякла. Зірнуў у вакно – і адскочыў. Лёгкая брычка ў двары, запрэжаная конікам вараным, танклявым, нянаскім. А ад брычкі да ганку, – Сідар яго адразу пазнаў, – Тодар Макіцкі ідзе, камандзір “ястрабкоў”, галоўны ястраб. ППШ правай рукой за шыйку прыклада трымае, руляй уніз.

Шыкнуў страшным голасам на дзяцей Курлян каб маўчалі. Не ведаў, што Макіцкі яго ўжо ў шыбе заўважыў і таксама пазнаў. Заціснуў Сідар вялікае сваё цела, хоць і схуднелае апошнім часам, за печ, куды толькі дзіцё магло заціснуцца. І сьцішыўся, як мыш.

Адчыніў Тодар дзьверы ў хату, сам за вушак схаваўся, аўтамат перад сабой. Агледзеў пакой:

- Дзеці! Хуценька на вуліцу! І за хлеў! – Дзяўчынка схапіла малодшых за рукі і ўсе разам патэпалі з хаты.

- Курлян! Я ведаю, што ты тут. Вылазь. Адбегаўся. І без глупстваў. Я цябе страляць не хачу, я цябе ў лагер, каб доўга гніў. Таму ты мне жывы патрэбен. – Твар Макіцкага бледны, твар хворага чалавека. Далося ў знакі зьбіцьцё і тры гады ў Налібоках у зямлянцы. Таму і ў войска не ўзялі.

У пабелцы, у пыле выбраўся Курлян са шчыліны. Вочы запалыя, абкружаныя чорным, злыя як у загнанага зьвера. А гутарка лісьлівая: