Вужык. Голуб на плячы. Дак
- Автор: Бароўскі Анатоль
- Год: 2012
- Язык: белорусский
- Год: Палесдрук
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Вужык. Голуб на плячы. Дак». Краткое содержание книги:
Шчыравалі найбольш свае – паліцаі, немцы толькі назіралі за тым, што тварылася, і падавалі каманды.
“Усё, не вырвацца, застануцца дзеці без маці, – скрушна ламала рукі жанчына, ногі ледзьве трымалі яе, вадзіла ўбок, як п’яная была. – Божачка, злітуйся! Чым я перад Табой правінавацілася, скажы, Божачка? Даруй, калі парушыла Твае запаветы! Калі Ты ёсць, калі Ты існы ў небе і ратуеш нашы душы, то памажы мне, Ойча!.. Хай свяціцца імя Тваё, няхай накрые мяне валадарства Тваё і буду я пазбаўлена Табою ад пакутаў...”
Нехта побач упаў у гарачы пясок, хтосьці падняў чалавека, нехта з жанчын загаласіў, – але яна нічога не бачыла перад сабою і не чула, – як хто вушы заткнуў, як мову адняў...
Фарміравалі адну калону, за ёй другую. Збіралі людзей у групы, запіхвалі ў машыны і везлі некуды далей – ці не ў Бабруйск, на чыгуначную станцыю. А там вядома што, там чакаюць таварныя вагоны...
Трошкі пасвятлела ў вачах. Яна пачала ўжо цяміць, што тварылася наўкола. Трошкі адышлася ад калоны, прыхінулася да вушака нечыяй хаты, старался не ўпасці, хапала ротам паветра, і была ў той момант падобна на рыбіну, выкінутую на бераг...
– Алена, не абарачайся... Не абарачайся, кажу!
Голас знаёмы, прыемны, хаця і злы. Дык гэта ж ён, Несцер! Божачка, Ты пачуў маю малітву! “Не, я не адвярнуся, не – што трэба рабіць далей?”
– Я адыйду, а ты хуценька бяжы ў мой бок, на мой голас, завярні за вугал і хавайся ў хлеў. Сядзі там і не дыхай. Усё. Не зявай толькі!
Жанчына трошкі пастаяла, перахрысцілася, і борздзенька пабегла туды, куды ўказаў Несцер. Яна яго не бачыла. А мо яго і зусім не было, і ўсё тое ёй толькі падалося, то Бог пачуў яе малітву і прыйшоў на дапамогу?
Але дзверы хлява былі расчынены. Яна ўскочыла ў праёміну, забілася ў сена і не высоўвалася. Тады ж за ёю нехта і зачыніў дзверы. Ці не Несцер?
Яна чула людскія галасы, крыкі і стогны, брэх сабак, радавалася, што, мусіць жа вырвалася з лапаў смерці, хаця ж адначасова і грызла сумленне: “А як жа астатнія людзі? Што іх чакае наперадзе? Ці застануцца хоць жывыя? Ці вернуцца калі дадому?..”
Яе калаціў страх, хаця на вуліцы была спякота, але яе білі халодныя дрыжыкі, “сакаталі” зубы, – і яна ўсё не магла ніяк сагрэцца.
“Божачка, памажы!.. Памажы ўбачыць маіх дзетак – Верку, Петрыка, Толіка, Кольку і Валодзьку!..”
Калі ўсё аціхла, калі ўжо ад’ехалі машыны, калі перасталі гірчэць і гаўкаць аўчаркі, яна падышла да дзвярэй і прыслухалася. Нікога побач не чулася, маўклівасць акружала яе. Яшчэ пільней прыслухалася – здаецца, было ціха і бязлюдна.
Дзверы, на шчасце, звонку не былі зашчэпленыя, а толькі прачыненыя, каб ніякае злое вока не зазірнула ў хлеў.
Калі яна паспрабавала больш прачыніць дзверы, то яны слаба рыпнулі. Ёй падалося, што тое пачула ўсё наваколле, і што на гэта маглі звярнуць увагу немцы і паліцаі.
Жанчына высунула галаву. Яшчэ раз пераканалася, што ёй не пагражала ніякая бяда, і супакоілася.
Забалацце як вымерла. На небе не было ні воблачка. Няшчадна паліла сонца. Алена яшчэ нейкі час разважала, вагалася, як выбірала спрыяльны момант пакінуць сваю схованку, але страх перамагаў, прымушаў асцерагацца, – і яна працягвала стаяць на месцы, не рухалася.
І – рашылася ўсё ж, перамагла страх і подых невядомасці. Алена ці то бегла, ці то ішла подбегам, раз-пораз аглядваючыся, як усё роўна хто гнаўся за ёю, спатыкалася, падала, зноў уставала, аглядвалася, баючыся, што нехта нябачны вось-вось учэпіцца ў яе кашчавымі рукамі...
Жанчына дабегла да хаты, расчыніла дзверы і найперш убачыла на палку Петруся. Кінулася да яго, а ён паспеў расхінуць рукі, абняў матулю, і з яго грудзей вырваўся доўгачаканы і такі родны вокліч:
– Мама! Мамачка, ты вярнулася?
– Вярнулася, сынок!
– Назусім?
– Назусім, сынок! Вырвалася... Памог добры чалавек. А Верка дзе ж? Бацька, Толік?
– У падвале... А я не змог ісці, ударыўся вельмі. Галава дужа баліць. Немец шпурнуў мяне сюды... І я не помню, што было потым...
Маці плакала, хаваючы слёзы, усё яшчэ не верачы, што вырвалася на волю, што бачыць зноў Петруся, што ўбачыць хутка і астатніх сваіх дзяцей, гаспадара, што яна зноў у роднай хаце.
Курт прыехаў у вёску праз дзень. Калі даведаўся, што здарылася, вельмі перажываў. Не адыходзіў ад Петруся. Прыводзіў да яго ваеннага доктара. І той даў яму пякучы ўкол, насыпаў жменю нейкіх таблетак.
Праз колькі дзён павесялеў Пятрусь, радасным позіркам глядзеў на Курта. Курт усміхаўся, скрозь слёзы шаптаў:
– Гут, Пэтер, гут... Майне Пэтер...
5.
Добрыя суседзі былі ў Сілічаў.
Што і казаць – таварыскія людзі, дабрачыя, заўсёды адгукваліся на любую просьбу, і самі калі прыходзілі за якой дапамогай, то атрымлівалі яе. Ніколі і ніхто нікому не адмовіў ні ў чым.